Chủ quan với cơn đau thượng vị, người đàn ông phải cấp cứu

Bệnh nhân Đ.Đ.C. (64 tuổi, Phú Thọ) đến Phòng khám Đa khoa MEDLATEC Vĩnh Phúc thăm khám sau 4 ngày xuất hiện các cơn đau vùng thượng vị. Ban đầu, người bệnh chỉ cảm thấy đau âm ỉ, kèm nóng rát vùng bụng trên nên chưa đi khám. Tuy nhiên, tình trạng đau sau đó đột ngột tăng nặng, xuất hiện từng cơn dữ dội như dao đâm, đặc biệt đau tăng khi ho hoặc hít sâu.

Qua khai thác bệnh sử, các bác sỹ ghi nhận bệnh nhân có thói quen sử dụng rượu kéo dài khoảng 20 năm, gần như ngày nào cũng uống vài chén trong bữa ăn. Trước đó, người bệnh chưa từng được điều trị các bệnh lý liên quan đến dạ dày, tá tràng.

Kết quả thăm khám lâm sàng cho thấy bệnh nhân có thể trạng gầy, da và niêm mạc nhợt, ấn đau vùng thượng vị. Trước những biểu hiện bất thường, bác sỹ chỉ định thực hiện các phương pháp chẩn đoán hình ảnh nhằm tìm nguyên nhân.

Siêu âm ổ bụng ghi nhận hình ảnh thâm nhiễm mỡ nhẹ vùng cạnh rốn bên phải. Đáng chú ý, kết quả chụp cắt lớp vi tính (CT) ổ bụng phát hiện một lượng nhỏ khí tự do trong ổ bụng, dấu hiệu cảnh báo tình trạng thủng tạng rỗng, nghi ngờ có biến chứng viêm phúc mạc.

Nhận định người bệnh có nguy cơ gặp biến chứng ngoại khoa nghiêm trọng, các bác sỹ nhanh chóng chuyển bệnh nhân đến bệnh viện để được can thiệp cấp cứu.

Tại cơ sở tiếp nhận, bệnh nhân được phẫu thuật nội soi cấp cứu. Kết quả xác định người bệnh bị viêm phúc mạc do thủng ổ loét hành tá tràng. Sau 5 ngày điều trị, sức khỏe bệnh nhân ổn định và được xuất viện.

Theo BSCKI Mai Thanh Huyền, chuyên khoa Chẩn đoán hình ảnh, Phòng khám Đa khoa MEDLATEC Vĩnh Phúc, thủng tạng rỗng là một trong những cấp cứu ngoại khoa nguy hiểm, có thể đe dọa tính mạng nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời.

Tình trạng này xảy ra khi thành của các cơ quan thuộc ống tiêu hóa như dạ dày, tá tràng, ruột non hoặc đại tràng xuất hiện lỗ thủng, khiến khí và các chất chứa bên trong đường tiêu hóa thoát vào khoang phúc mạc.

Sự xâm nhập của dịch tiêu hóa, thức ăn và vi khuẩn vào ổ bụng có thể gây kích thích phúc mạc, khởi phát phản ứng viêm và dẫn đến nhiễm trùng nghiêm trọng. Nếu không được can thiệp sớm, tình trạng viêm phúc mạc có thể tiến triển thành nhiễm khuẩn huyết, sốc nhiễm khuẩn, suy đa cơ quan, thậm chí tử vong.

Trong số các nguyên nhân gây thủng tạng rỗng, loét dạ dày - tá tràng là bệnh lý thường gặp. Ngoài ra, tình trạng này còn có thể xuất phát từ chấn thương bụng, dị vật đường tiêu hóa, viêm ruột thừa vỡ, viêm túi thừa đại tràng hoặc biến chứng của một số bệnh lý ác tính đường tiêu hóa.

Các bác sỹ cảnh báo, dấu hiệu đặc trưng của thủng ổ loét dạ dày - tá tràng là cơn đau bụng xuất hiện đột ngột, dữ dội như dao đâm, thường bắt đầu ở vùng thượng vị rồi có thể lan khắp ổ bụng. Cơn đau tăng khi người bệnh vận động, ho hoặc hít sâu. Một số trường hợp còn xuất hiện buồn nôn, nôn, bụng chướng hoặc bí trung đại tiện.

Tuy nhiên, mức độ biểu hiện có thể khác nhau giữa các bệnh nhân. Đặc biệt, ở người cao tuổi hoặc người có bệnh lý nền, triệu chứng đôi khi không điển hình, khiến việc phát hiện bệnh gặp khó khăn.

BSCKI Mai Thanh Huyền nhấn mạnh, chẩn đoán hình ảnh đóng vai trò quan trọng trong phát hiện thủng tạng rỗng, nhất là khi các triệu chứng đau bụng cấp có thể dễ nhầm lẫn với nhiều bệnh lý tiêu hóa khác.

Trong thực hành lâm sàng, X-quang ổ bụng có thể giúp phát hiện khí tự do trong ổ bụng, trong khi siêu âm hỗ trợ đánh giá tình trạng dịch và một số dấu hiệu bất thường liên quan.

Đặc biệt, chụp CT ổ bụng là phương pháp có giá trị cao trong phát hiện khí tự do trong ổ bụng, khí sau phúc mạc, xác định vị trí nghi ngờ thủng và đánh giá các tổn thương liên quan. Những thông tin này giúp bác sỹ định hướng nguyên nhân, phân biệt với các bệnh lý bụng cấp khác và đưa ra phương án xử trí phù hợp.

Đối với các trường hợp thủng tạng rỗng gây viêm phúc mạc, phẫu thuật cấp cứu thường là phương pháp điều trị chủ yếu nhằm xử lý vị trí thủng, làm sạch ổ bụng và kiểm soát nguồn nhiễm khuẩn. Việc chậm trễ can thiệp có thể khiến tình trạng nhiễm trùng lan rộng, gia tăng nguy cơ biến chứng và kéo dài thời gian điều trị.

Từ trường hợp bệnh nhân trên, các bác sỹ khuyến cáo người dân không nên chủ quan trước những cơn đau bụng kéo dài, đặc biệt là đau vùng thượng vị có xu hướng tăng nặng hoặc đột ngột chuyển sang dữ dội.

Người có tiền sử viêm loét dạ dày - tá tràng cần tuân thủ điều trị, hạn chế rượu bia, tránh tự ý sử dụng các thuốc có nguy cơ gây tổn thương niêm mạc tiêu hóa, nhất là thuốc giảm đau, chống viêm không steroid.

Khi xuất hiện cơn đau bụng dữ dội bất thường, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám, tuyệt đối không tự dùng thuốc giảm đau hoặc trì hoãn việc cấp cứu. Phát hiện sớm và can thiệp kịp thời có ý nghĩa quyết định trong hạn chế biến chứng nguy hiểm của thủng tạng rỗng.

Tự ý bỏ thuốc điều trị đái tháo đường, người đàn ông 55 tuổi nguy kịch

Lo ngại tác dụng phụ của thuốc, sợ tiêm insulin và tin vào các phương pháp chữa bệnh truyền miệng, một người đàn ông mắc đái tháo đường típ 2 đã tự ý ngừng điều trị, dẫn đến hàng loạt biến chứng nghiêm trọng, đe dọa tính mạng.

Bệnh viện Nội tiết Trung ương vừa tiếp nhận và cấp cứu một bệnh nhân đái tháo đường trong tình trạng nguy kịch do tự ý ngừng thuốc điều trị trong thời gian dài. Trường hợp này tiếp tục gióng lên hồi chuông cảnh báo về những hệ lụy của việc không tuân thủ phác đồ điều trị đối với người mắc bệnh mạn tính.

Bệnh nhân là ông T.V.H. (55 tuổi), có tiền sử mắc đái tháo đường típ 2, tăng huyết áp khoảng 5 năm và suy tuyến thượng thận do thuốc. Dù đã được bác sỹ chỉ định phác đồ điều trị, người bệnh vẫn tự ý ngừng sử dụng thuốc vì lo ngại tác dụng phụ, ngại tiêm insulin và chuyển sang áp dụng các bài thuốc truyền miệng chưa được kiểm chứng về hiệu quả, độ an toàn.

Việc gián đoạn điều trị khiến tình trạng bệnh diễn biến nghiêm trọng. Thời điểm nhập viện, bệnh nhân có đường huyết tăng cao, xuất hiện biến chứng cấp tính tăng áp lực thẩm thấu máu, đồng thời mắc viêm mô tế bào dẫn đến nhiễm khuẩn huyết và sốc nhiễm khuẩn.

Đây đều là những tình trạng cấp cứu nguy hiểm, đặc biệt khi xảy ra đồng thời trên nền bệnh nhân có nhiều bệnh lý mạn tính. Tăng áp lực thẩm thấu máu có thể gây mất nước nghiêm trọng, rối loạn điện giải, rối loạn ý thức, thậm chí hôn mê. Trong khi đó, sốc nhiễm khuẩn làm suy giảm tuần hoàn, ảnh hưởng đến chức năng các cơ quan và có thể dẫn đến suy đa tạng nếu không được xử trí kịp thời.

Trước tình trạng nguy kịch của người bệnh, các bác sỹ Khoa Cấp cứu, Bệnh viện Nội tiết Trung ương đã khẩn trương triển khai các biện pháp hồi sức tích cực, sử dụng kháng sinh liều cao, bù dịch, điều chỉnh điện giải, đồng thời kiểm soát đường huyết và huyết áp.

Nhờ được can thiệp kịp thời, bệnh nhân đã vượt qua giai đoạn nguy hiểm. Tuy nhiên, người bệnh vẫn cần tiếp tục được theo dõi chặt chẽ nhằm kiểm soát các rối loạn chuyển hóa, đánh giá chức năng các cơ quan và phòng ngừa những biến chứng lâu dài liên quan đến đái tháo đường như tổn thương thận, bệnh lý tim mạch và tắc mạch chi.

BSCKI Nguyễn Công Bình, Phó trưởng Khoa Cấp cứu, Bệnh viện Nội tiết Trung ương cho biết, việc tự ý bỏ điều trị kéo dài khiến bệnh nhân nhập viện với nhiều biến chứng phức tạp, gây khó khăn cho công tác cấp cứu và điều trị.

Nếu không được phát hiện, xử trí kịp thời, tình trạng tăng áp lực thẩm thấu máu kết hợp sốc nhiễm khuẩn có thể dẫn đến tổn thương não, hôn mê, suy đa phủ tạng và tử vong.

Từ trường hợp trên, các bác sỹ cảnh báo, đái tháo đường là bệnh lý mạn tính đòi hỏi người bệnh phải kiểm soát đường huyết thường xuyên và duy trì điều trị lâu dài. Việc đường huyết ổn định trong một giai đoạn không đồng nghĩa bệnh đã khỏi hoặc người bệnh có thể tự ý ngừng thuốc.

Đáng lo ngại, một bộ phận người bệnh vẫn có tâm lý e ngại phải sử dụng thuốc kéo dài, lo sợ tác dụng phụ hoặc phụ thuộc insulin. Một số trường hợp tìm đến các phương pháp chữa bệnh được quảng bá trên mạng xã hội hay truyền miệng, từ đó bỏ qua phác đồ điều trị đã được bác sỹ chỉ định.

Việc thay thế thuốc điều trị bằng các phương pháp chưa được kiểm chứng có thể khiến đường huyết mất kiểm soát, làm gia tăng nguy cơ xuất hiện biến chứng cấp tính, đồng thời thúc đẩy tổn thương mạch máu, thần kinh, tim, thận và các cơ quan khác.

Các bác sỹ nhấn mạnh, người mắc đái tháo đường tuyệt đối không tự ý ngừng thuốc, giảm liều hoặc thay đổi phác đồ điều trị khi chưa có chỉ định của bác sỹ. Nếu gặp tác dụng không mong muốn, khó khăn trong sử dụng thuốc hoặc lo ngại về việc tiêm insulin, người bệnh cần trao đổi trực tiếp với nhân viên y tế để được tư vấn và điều chỉnh phương pháp điều trị phù hợp.

Bên cạnh tuân thủ dùng thuốc, người bệnh cần duy trì chế độ dinh dưỡng hợp lý, tăng cường vận động phù hợp với thể trạng, theo dõi đường huyết thường xuyên và tái khám đúng lịch hẹn. Việc kiểm soát đồng thời các yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, rối loạn lipid máu cũng có vai trò quan trọng trong phòng ngừa biến chứng.

Đặc biệt, người mắc đái tháo đường cần đến cơ sở y tế ngay nếu xuất hiện các biểu hiện bất thường như sốt, mệt mỏi nhiều, khát nước dữ dội, tiểu nhiều, nôn, lơ mơ hoặc có dấu hiệu nhiễm trùng. Không nên tự điều trị tại nhà bởi tình trạng rối loạn đường huyết có thể tiến triển nhanh, gây nguy hiểm đến tính mạng.

Các chuyên gia khuyến cáo, tuân thủ điều trị và kiểm soát đường huyết lâu dài là yếu tố then chốt giúp người mắc đái tháo đường hạn chế biến chứng, duy trì chất lượng cuộc sống và giảm nguy cơ phải nhập viện cấp cứu.

Công nghệ kích thích thần kinh mở thêm cơ hội điều trị động kinh kháng thuốc

Khoảng 1/3 số người mắc động kinh không đáp ứng với điều trị bằng thuốc. Việc ứng dụng kỹ thuật kích thích dây thần kinh X kết hợp công nghệ lập trình từ xa đang mở thêm lựa chọn điều trị, giúp kiểm soát cơn động kinh và giảm gánh nặng cho người bệnh.

Động kinh là bệnh lý thần kinh mạn tính, đặc trưng bởi các cơn co giật hoặc rối loạn hoạt động thần kinh tái diễn, ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống. Đối với những trường hợp động kinh kháng thuốc, việc kiểm soát bệnh càng trở nên khó khăn, bởi các cơn động kinh vẫn xuất hiện dù người bệnh đã tuân thủ điều trị.

TS.Phạm Anh Tuấn, Trưởng khoa Ngoại Thần kinh, Bệnh viện Nguyễn Tri Phương (TP.HCM) cho biết, khoảng 1/3 số người mắc động kinh rơi vào tình trạng kháng thuốc. Tình trạng này được xác định khi người bệnh không kiểm soát được cơn động kinh dù đã sử dụng ít nhất hai phác đồ thuốc chống động kinh phù hợp, được lựa chọn và sử dụng đúng cách.

Các cơn động kinh tái diễn có thể gây chấn thương, ảnh hưởng đến khả năng học tập, lao động và sinh hoạt thường ngày. Với nhiều người bệnh, việc phải điều trị kéo dài, thường xuyên tái khám và đối mặt với nguy cơ xuất hiện cơn động kinh bất ngờ còn tạo ra áp lực lớn về tâm lý, kinh tế cho cả gia đình.

Trong điều trị động kinh kháng thuốc, phẫu thuật loại bỏ vùng não gây động kinh có thể được cân nhắc đối với những trường hợp đáp ứng đủ điều kiện. Tuy nhiên, không phải bệnh nhân nào cũng phù hợp với phương pháp này.

Theo TS.Phạm Anh Tuấn, một số người bệnh có vùng não gây động kinh lan rộng, xuất hiện ở nhiều vị trí hoặc nằm tại khu vực đảm nhiệm những chức năng quan trọng như vận động, ngôn ngữ và trí nhớ. Việc phẫu thuật cắt bỏ trong những trường hợp này có thể tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến chức năng thần kinh, khiến lựa chọn điều trị bị hạn chế.

Trước thực tế đó, kỹ thuật kích thích dây thần kinh X (Vagus Nerve Stimulation - VNS), thường được ví như một dạng "máy tạo nhịp não", đang trở thành hướng điều trị bổ trợ cho những bệnh nhân động kinh kháng thuốc không phù hợp với phẫu thuật cắt bỏ vùng não gây bệnh.

Hệ thống VNS gồm một máy phát xung điện nhỏ được cấy dưới da vùng ngực trái, kết nối với điện cực đặt quanh dây thần kinh X bên trái ở cổ. Thiết bị được lập trình để phát các xung điện theo chu kỳ, tác động gián tiếp đến hoạt động của những mạng lưới thần kinh liên quan đến sự hình thành và lan truyền cơn động kinh.

Thông qua cơ chế điều hòa hoạt động thần kinh, phương pháp này có thể giúp giảm tần suất, thời gian và mức độ nghiêm trọng của các cơn động kinh, qua đó cải thiện chất lượng cuộc sống cho người bệnh.

Đáng chú ý, một số thế hệ thiết bị VNS mới được tích hợp khả năng phát hiện những thay đổi nhịp tim có liên quan đến cơn động kinh để tự động kích hoạt xung điện kích thích. Tính năng này hỗ trợ can thiệp sớm trong một số tình huống, góp phần tăng khả năng kiểm soát cơn.

Ngoài ra, người bệnh hoặc người chăm sóc có thể sử dụng nam châm chuyên dụng để chủ động kích hoạt thêm xung điện khi nhận thấy dấu hiệu báo trước cơn động kinh, theo hướng dẫn của bác sỹ.

Tuy nhiên, các chuyên gia nhấn mạnh, VNS không phải phương pháp chữa khỏi hoàn toàn bệnh động kinh. Hiệu quả điều trị khác nhau tùy từng trường hợp và thường cần thời gian để đánh giá. Phần lớn người bệnh vẫn phải tiếp tục sử dụng thuốc chống động kinh, đồng thời được theo dõi và điều chỉnh thông số kích thích phù hợp.

Bên cạnh kỹ thuật kích thích dây thần kinh X, việc ứng dụng công nghệ lập trình từ xa đối với các thiết bị điều hòa thần kinh cấy ghép cũng được đánh giá là bước tiến đáng chú ý trong quản lý bệnh động kinh.

Thông thường, sau khi cấy thiết bị, bệnh nhân phải tái khám định kỳ tại cơ sở chuyên khoa để bác sỹ đánh giá hiệu quả điều trị, kiểm tra hoạt động của hệ thống và điều chỉnh các thông số kích thích. Quá trình này có thể kéo dài nhiều tháng, thậm chí nhiều năm, tùy theo tình trạng bệnh.

Đối với người bệnh sinh sống tại các địa phương xa trung tâm y tế chuyên sâu, việc di chuyển thường xuyên gây tốn kém chi phí, thời gian, đồng thời tạo thêm áp lực cho gia đình.

Công nghệ lập trình từ xa cho phép bác sỹ kết nối với người bệnh thông qua hệ thống trực tuyến bảo mật, đánh giá tình trạng lâm sàng và điều chỉnh thông số của những thiết bị tương thích mà không nhất thiết phải yêu cầu bệnh nhân trực tiếp đến bệnh viện trong mỗi lần hiệu chỉnh.

Giải pháp này có thể giảm số lần di chuyển, tạo thuận lợi cho việc theo dõi lâu dài, nhất là với những bệnh nhân gặp khó khăn trong đi lại hoặc cần được điều chỉnh thông số kích thích nhiều lần. Tuy nhiên, việc khám trực tiếp vẫn cần thiết trong những trường hợp phải đánh giá chuyên sâu, kiểm tra thiết bị hoặc xử trí các bất thường phát sinh.

Theo TS.Phạm Anh Tuấn, kết hợp các phương pháp điều hòa thần kinh với công nghệ theo dõi, lập trình từ xa có thể góp phần nâng cao hiệu quả quản lý bệnh, đồng thời giảm bớt gánh nặng điều trị cho người mắc động kinh kháng thuốc.

Dù vậy, lựa chọn phương pháp điều trị cần dựa trên đánh giá toàn diện của bác sỹ chuyên khoa về đặc điểm cơn động kinh, vị trí vùng não liên quan, khả năng đáp ứng với thuốc và tình trạng sức khỏe của từng bệnh nhân.

Việc tiếp cận những kỹ thuật điều trị mới, cùng với duy trì sử dụng thuốc đúng chỉ định và theo dõi chuyên khoa thường xuyên, được kỳ vọng sẽ giúp nhiều người mắc động kinh kháng thuốc cải thiện khả năng kiểm soát cơn, hạn chế ảnh hưởng của bệnh đến sinh hoạt và từng bước nâng cao chất lượng cuộc sống.