Tổ chức Y tế Thế giới đã chọn ngày 13/8 hàng năm là Ngày Hiến tạng Thế giới. Các quốc gia khác trên thế giới cũng đã thiết lập Ngày Hiến tạng hằng năm như Hoa Kỳ, Tây Ban Nha, Trung Quốc, Hàn Quốc…

Thực hiện chỉ đạo của Chính phủ và ghi nhận những tấm lòng đầy tính nhân ái đó, Bộ Y tế lấy ngày 20/5 hàng năm làm “Ngày hưởng ứng Hiến tặng mô, tạng” để tri ân người hiến, gia đình người hiến đã đưa ra quyết định đầy dũng cảm trong những thời khắc khó khăn nhất của cuộc đời đồng ý hiến tặng mô, tạng của người thân để cứu sống những người bệnh khác, khơi dậy tinh thần sẻ chia.

Mục đích, ý nghĩa của Ngày hưởng ứng Hiến tặng mô, tạng 20/5 nhằm tuyên truyền giáo dục, nhận thức cộng đồng, tổ chức các chiến dịch truyền thông đại chúng, giúp người dân hiểu đúng, hiểu đủ về hoạt động hiến tặng mô, tạng sau chết.

Việc tổ chức này cũng đồng thời từng bước xóa bỏ những rào cản về tâm linh, phong tục, định kiến, vốn là một trong những lý do khiến số người hiến tạng tại Việt Nam còn thấp; tôn vinh người hiến nhằm lan tỏa lòng nhân ái là dịp để cả xã hội cùng ghi nhận, tri ân những người đã hiến tạng, những người hùng thầm lặng và gia đình họ, những người đã chấp nhận hy sinh để trao đi sự sống cho người khác.

Ngày hưởng ứng Hiến tặng mô, tạng 20/5 cũng là dịp để tri ân các y bác sỹ, cán bộ điều phối, các tình nguyện viên và các tổ chức đã cống hiến cho sự phát triển của hoạt động hiến, ghép mô, tạng. Đồng thời tạo động lực cho cán bộ, nhân viên y tế và hệ thống điều phối tạng, thúc đẩy chính sách và hoàn thiện hệ thống pháp luật, từ đó, giúp các hoạt động quản lý, điều phối, giám sát, đào tạo và xây dựng hệ thống pháp lý trong lĩnh vực hiến, ghép tạng sẽ có thêm cơ sở pháp lý để mở rộng và phát triển.

Hoạt động này cũng góp phần nâng cao hiệu quả công tác truyền thông, tạo điểm nhấn để các cơ quan quản lý, tổ chức xã hội và hệ thống y tế đồng loạt triển khai các hoạt động tuyên truyền, vận động đăng ký hiến tặng trong nhân dân.

Thông qua đó, nhận thức của cộng đồng về hiến tặng mô, tạng sẽ từng bước được cải thiện, những rào cản về tâm lý, văn hóa, tín ngưỡng dần được tháo gỡ, mở ra cơ hội gia tăng nguồn hiến một cách bền vững.

Nhìn lại lịch sử ghép tạng, Việt Nam đã đạt được những thành tựu nhất định trong bản đồ ghép tạng trên thế giới. Từ ca ghép tạng thành công đầu tiên cách đây hơn 30 năm, Việt Nam ngày nay đã làm chủ được kỹ thuật ghép các loại tạng, liên tiếp thực hiện nhiều ca ghép đa tạng thời gian qua. Trong 2 năm gần đây, các bệnh viện đã thực hiện thành công hơn 1.000 ca ghép tạng/năm.

Nếu như trước đây, chỉ có 5 bệnh viện Trung ương (Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, Bệnh viện Quân Y 103, Bệnh viện Trung ương Huế, Bệnh viện Chợ Rẫy) thực hiện được kỹ thuật ghép tạng, thì đến nay Bộ Y tế đã cấp phép cho 34 bệnh viện thực hiện kỹ thuật này.

Đây là điểm sáng, là niềm tự hào, là minh chứng cho sự tiến bộ vượt bậc, thể hiện trình độ, kỹ thuật chuyên môn sâu, kinh nghiệm phong phú của các chuyên gia ghép tạng, của chuyên ngành ghép tạng Việt Nam nói riêng và của ngành Y Việt Nam nói chung.

Tuy nhiên, công tác hiến và ghép mô, tạng tại Việt Nam vẫn đang đối mặt với nhiều thách thức. Nguồn tạng hiến hiện nay chủ yếu đến từ người hiến sống, chiếm 90% tổng số ca ghép.

Trong khi đó, nguồn hiến từ người chết não, nguồn tạng có thể cứu sống nhiều bệnh nhân cùng lúc vẫn còn rất hạn chế. Sự thiếu hụt nghiêm trọng nguồn tạng đã dẫn đến thực trạng mỗi ngày có hàng chục người bệnh tử vong vì không có cơ hội được ghép tạng kịp thời.

Tại sự kiện, theo Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan, ngành Y tế Việt Nam tự hào vì đã làm chủ được những kỹ thuật ghép tạng khó nhất, phức tạp nhất. Ngành Y tế Việt Nam đã có nhiều nỗ lực quan trọng để phát triển lĩnh vực ghép tạng, thể hiện trên nhiều mặt như làm chủ kỹ thuật cao, mở rộng mạng lưới hiến ghép tạng, vận động người dân hiến tạng.

Về phát triển kỹ thuật, Việt Nam đã từng bước làm chủ các kỹ thuật ghép tạng hiện đại. Kể từ ca ghép thận đầu tiên được thực hiện thành công năm 1992, đến nay nhiều kỹ thuật khó như ghép tạng từ người cho chết não, ghép đa tạng, ghép tim, gan đồng thời… cũng đã được triển khai thành công.

Hiện nay, trình độ ghép tạng của Việt Nam tự hào được đánh giá tiệm cận nhiều nước tiên tiến trong khu vực. Tính đến năm 2025 cả nước có 10.878 ca ghép, trong đó năm 2024 ghép được 1212 ca, năm 2025 ghép 1368 ca, đến nay cả nước có 286 ca chết não hiến tạng.

Ngành Y tế cũng chú trọng đầu tư cơ sở vật chất, đào tạo nguồn nhân lực và chuyển giao kỹ thuật cho các bệnh viện lớn trên cả nước. Từ chỗ chỉ có một vài cơ sở thực hiện ghép tạng, đến nay cả nước có 34 bệnh viện có giấy phép hoạt động ghép.

Bên cạnh phát triển kỹ thuật, công tác vận động thay đổi nhận thức cộng đồng về hiến tạng được đẩy mạnh. Bộ Y tế chỉ đạo Trung tâm Điều phối ghép tạng quốc gia và các đơn vị đẩy mạnh công tác truyền thông nên số lượng người chết não có sự thay đổi, năm 2024 có 41 ca, năm 2025 có 66 ca hiến, đầu năm 2026 đến nay trên cả nước có 25 ca chết não hiến tạng.

Nếu trước đây nhiều người còn e ngại hoặc chưa hiểu đúng về hiến tạng sau khi qua đời thì hiện nay ngày càng có nhiều người xem đây là một nghĩa cử nhân văn cao đẹp, giúp “cho đi để sự sống được tiếp nối”. Số người tự nguyện đăng ký hiến mô, tạng sau chết não ngày càng tăng. Tính đến thời điểm hiện nay đã có 177.454 người đăng ký hiến tặng mô, tạng sau khi qua đời.

Để có những ca ghép thành công đó, các y, bác sỹ của chúng ta đã không quản ngày đêm, miệt mài trong phòng mổ để thực hiện những ca ghép tạng xuyên Việt, điều phối tạng từ Bắc chí Nam trong sự chạy đua khốc liệt với thời gian.

Nhưng hằng ngày, hằng giờ, chúng tôi vẫn nghe thấy những hơi thở mệt nhọc, những ánh mắt khắc khoải của hàng ngàn bệnh nhân đang chờ tạng hiến. Mỗi năm, có không ít người đã ra đi mãi mãi khi tâm nguyện được sống vẫn chưa thể thực hiện vì nguồn tạng hiến còn quá khan hiếm.

Sự thiếu hụt này không chỉ là một bài toán chuyên môn, mà còn là nỗi trăn trở về y đức. Với tư cách là người đứng đầu ngành Y tế, tôi hiểu rằng trách nhiệm của chúng tôi là phải hành động quyết liệt hơn, nhân văn hơn để xứng đáng với sự tin cậy của Đảng, Nhà nước và tấm lòng của Nhân dân.

Để thực hiện mục tiêu đó, theo Bộ trưởng Đào Hồng Lan, ngành Y tế cam kết thực hiện tốt các nhiệm vụ. Đầu tiên đó là thực hiện tốt các văn bản quy phạm pháp luật của Đảng và Chính phủ như Nghị quyết số 20-NQ/TW ngày 25/10/2017 về tăng cường công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khoẻ nhân dân trong tình hình mới và Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 9/9/2025 của Bộ Chính trị về giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân.

Để hiện thực hóa mục tiêu đó, từ năm 2024 Bộ Y tế đã ban hành Thông tư số 48/2024 về quy định về đăng ký ghép và nguyên tắc điều phối lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người hiến sau khi chết.

Bộ Y tế cũng đang bổ sung, sửa đổi Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác, với mục tiêu mở rộng nguồn hiến, nâng cao hiệu quả quản lý và tiệm cận với thông lệ quốc tế.  Góp phần cụ thể hóa các chủ trương, chính sách này, đồng thời tạo động lực để các cấp, các ngành và toàn xã hội cùng chung tay hành động.

Bên cạnh đó, ngành cũng đang nỗ lực nâng cao y thuật và giữ vững y đức. Mỗi bác sỹ, nhân viên y tế làm công tác ghép tạng phải là một tấm gương về sự tận tụy. Bộ Y tế cam kết sử dụng từng mô, bộ phận được hiến tặng một cách trân trọng nhất, minh bạch nhất và hiệu quả nhất. Không để bất kỳ một tấm lòng vàng nào bị lãng phí, không để một niềm hy vọng nào bị bỏ sót.

Ngoài ra, Bộ cũng đang hoàn thiện hệ thống chuyên môn bằng việc tiếp tục chỉ đạo các bệnh viện, cơ sở y tế nâng cao năng lực tiếp nhận, bảo quản và ghép tạng. Bộ Y tế sẽ mở rộng mạng lưới các đơn vị tư vấn hiến tạng tại tất cả các bệnh viện có hồi sức cấp cứu, nhằm kịp thời phát hiện và vận động nguồn tạng từ người chết não.

Đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số và công khai, minh bạch với các giải pháp cụ thể như triển khai hệ thống phần mềm quản lý danh sách chờ ghép và điều phối tạng quốc gia sẽ được vận hành trên nguyên tắc tuyệt đối công bằng, khách quan. Mọi người dân, dù ở đâu, địa vị nào, nếu có nhu cầu và đáp ứng các chỉ định y khoa, đều có cơ hội công bằng để được ghép tạng.

Đặc biệt, Bộ cũng chú trọng công tác tri ân bằng việc phối hợp với các cơ quan chức năng để hoàn thiện chính sách chăm sóc sức khỏe, tôn vinh người hiến tạng và gia đình người hiến. "Chúng tôi coi các gia đình người hiến tạng như những người thân thiết của ngành, luôn dành sự quan tâm và hỗ trợ tốt nhất", Bộ trưởng Bộ Y tế nói.

Người đứng đầu ngành Y tế kêu gọi toàn thể cán bộ, nhân viên y tế, những người hiểu rõ nhất giá trị của sự sống hãy là những người đi tiên phong trong việc đăng ký hiến tạng.

Bộ trưởng Y tế cũng mong muốn mỗi người dân Việt Nam, bằng tình thương và lòng bác ái, hãy mở lòng mình để viết tiếp những câu chuyện hồi sinh kỳ diệu. Một chữ ký của mỗi một người dân có thể cứu sống được nhiều người trong tương lai. Và hãy để tình người được lan tỏa, để sự sống được tiếp nối trong sự trường tồn của dân tộc.