| Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn báo cáo trước khi Quốc hội biểu quyết - Ảnh: Đức Thanh. |
Với 468/471 đại biểu có mặt tán thành, chiều 20/11, Quốc hội đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư.
Luật này có hiệu lực thi hành kể từ ngày 31/3/2027, trong đó một số điều khoản về thẩm quyền quản lý, cơ chế tài chính và danh mục ngành nghề có hiệu lực theo lộ trình riêng từ ngày luật được thông qua đến đầu năm 2028.
Lần sửa đổi này, một trong những nội dung quan trọng là hoàn thiện chính sách tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài. Dự thảo trình Quốc hội cho phép Chính phủ quy định đối đẳng điều kiện tiếp cận thị trường trong các ngành, nghề hạn chế tiếp cận thị trường, căn cứ điều kiện kinh tế - xã hội và yêu cầu quản lý nhà nước.
Quá trình thảo luận, nhiều ý kiến đại biểu góp ý hoàn thiện quy định này theo hướng ủng hộ trao quyền cho Chính phủ nới lỏng điều kiện tiếp cận thị trường cho nhà đầu tư nước ngoài.
Báo cáo tiếp thu, giải trình trước khi Quốc hội bấm nút, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, về quy định nới lỏng điều kiện tiếp cận thị trường, trên cơ sở tiếp thu ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, ý kiến thẩm tra và ý kiến của các đại biểu Quốc hội về việc đề nghị không giao Chính phủ quy định nới lỏng các điều kiện đã được quy định tại luật, nghị quyết của Quốc hội, Chính phủ đã tiếp thu, chỉnh lý dự thảo luật theo nguyên tắc: Cơ quan nào ban hành điều kiện thì cơ quan đó quyết định việc nới lỏng.
Theo đó, đối với các điều kiện quy định tại văn bản quy phạm pháp luật của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thì Chính phủ trình Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội sửa đổi theo trình tự rút gọn. Quy định này nhằm bảo đảm tính kịp thời, linh hoạt trong việc điều chỉnh chính sách đáp ứng yêu cầu của thực tiễn.
Trong thực tiễn triển khai, việc nới lỏng điều kiện tiếp cận thị trường có thể phát sinh từ yêu cầu thu hút một dự án hoặc một lĩnh vực cụ thể tại một thời điểm nhất định trong bối cảnh cạnh tranh quyết liệt giữa các quốc gia về thu hút dòng vốn FDI chất lượng cao.
Nếu thực hiện theo trình tự, thủ tục thông thường có thể kéo dài thời gian, làm mất đi cơ hội thu hút đầu tư và không đáp ứng yêu cầu tại Nghị quyết số 10 của Bộ Chính trị về việc có cơ chế phản ứng nhanh, linh hoạt nhằm tháo gỡ những vướng mắc cấp bách phát sinh trong thực tiễn.
Lần sửa đổi này, Luật mở rộng phạm vi áp dụng chính sách ưu đãi và hỗ trợ đầu tư đặc biệt, đối với các dự án trung tâm đổi mới sáng tạo, trung tâm nghiên cứu và phát triển; dự án xây dựng hạ tầng trung tâm dữ liệu lớn, hạ tầng điện toán đám mây, hạ tầng di động từ 5G trở lên; dự án sản xuất sản phẩm công nghệ số trọng điểm; dự án nghiên cứu, thiết kế, sản xuất, đóng gói, kiểm thử chip bán dẫn; dự án trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo và dự án trung tâm dịch vụ logistics quốc tế, kho dự trữ năng lượng, hàng hóa quốc tế.
Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, Dự thảo luật đã được chỉnh lý theo hướng Chính phủ quyết định gói chính sách ưu đãi, hỗ trợ đầu tư vượt trội thuộc thẩm quyền. Trường hợp gói chính sách có nội dung khác với quy định trong các văn bản quy phạm pháp luật của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thì Chính phủ trình cấp có thẩm quyền sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành văn bản quy phạm pháp luật theo trình tự, thủ tục rút gọn để kịp thời đáp ứng yêu cầu đàm phán, thu hút dự án đầu tư chiến lược, đồng thời bảo đảm nguyên tắc về thẩm quyền của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Chính phủ.
Bên cạnh đó, gói chính sách dự kiến chỉ áp dụng đối với dự án đầu tư đặc biệt quan trọng có tác động lớn đến phát triển kinh tế - xã hội, được hình thành trong quá trình đàm phán với nhà đầu tư chiến lược và yêu cầu phải có quy định nhanh trong thời gian ngắn, phù hợp với trường hợp cấp bách để giải quyết các vấn đề phát sinh trong thực tiễn theo quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, Bộ trưởng làm rõ.
Về thủ tục đầu tư đặc biệt, Bộ trưởng cho biết, tiếp thu ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ đã chỉnh lý để bảo đảm việc giao đất, cho thuê đất được quy định thống nhất tại pháp luật về đất đai, tránh tạo cách hiểu mở rộng phạm vi giao đất, cho thuê đất không đấu giá quyền sử dụng đất, không đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư.
Với chính sách khấu hao nhanh đối với dự án xanh, tiếp thu ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ đã chỉnh lý quy định tại khoản 2 Điều 17b để làm rõ điều kiện, thẩm quyền và cơ chế áp dụng chính sách khấu hao nhanh đối với dự án xanh. Theo đó, để được áp dụng chính sách khấu hao nhanh tối đa không quá 2 lần đối với tài sản cố định là máy móc, thiết bị, dây chuyền công nghệ, thiết bị phần cứng, phần mềm thì ngoài điều kiện về thực hiện dự án đầu tư thuộc danh mục dự án phân loại xanh, doanh nghiệp phải đáp ứng được các điều kiện về quy mô vốn đầu tư và thời hạn giải ngân vốn đầu tư.
Dự thảo luật cũng giao Chính phủ quy định đối tượng và điều kiện áp dụng chính sách này tại khoản này để bảo đảm rõ đối tượng, điều kiện hưởng hỗ trợ, bảo đảm hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước, trách nhiệm hỗ trợ đầu tư, tránh việc dàn trải không đúng quy định và không đúng đối tượng.