Từ đầu năm 2026 đến nay, Việt Nam đã ghi nhận hơn 42.000 trường hợp mắc sốt xuất huyết và đã có ca tử vong. Giới chuyên môn cảnh báo số ca bệnh có thể tiếp tục gia tăng mạnh trong thời gian tới khi bước vào mùa cao điểm dịch tễ hằng năm. Đây cũng là giai đoạn thời tiết nóng ẩm, mưa nhiều tạo điều kiện thuận lợi để muỗi truyền bệnh sinh sôi và phát tán virus trong cộng đồng.

Điều đáng nói, sốt xuất huyết từ lâu vẫn bị không ít người xem nhẹ vì cho rằng chỉ là bệnh sốt vài ngày rồi tự khỏi. Tuy nhiên, theo các bác sỹ, đây là bệnh truyền nhiễm cấp tính cực kỳ nguy hiểm do virus Dengue gây ra và hiện vẫn chưa có thuốc điều trị đặc hiệu.

Bệnh lây truyền qua muỗi Aedes Aegypti, loài muỗi có khả năng đốt nhiều người liên tiếp, khiến virus Dengue lan truyền rất nhanh trong cộng đồng. Virus này tồn tại dưới 4 chủng khác nhau gồm DEN-1, DEN-2, DEN-3 và DEN-4. Một người có thể mắc sốt xuất huyết nhiều lần trong đời, thậm chí lần mắc sau còn nguy hiểm hơn do nguy cơ phản ứng miễn dịch chéo khiến bệnh diễn tiến nặng hơn.

Theo các chuyên gia y tế, điều nguy hiểm nhất của sốt xuất huyết nằm ở chỗ bệnh có thể chuyển nặng rất nhanh chỉ sau vài ngày sốt. Không ít trường hợp chủ quan tự điều trị tại nhà, đến khi nhập viện đã rơi vào tình trạng sốc nặng, xuất huyết đa cơ quan hoặc suy gan, suy thận.

Các bác sỹ cho biết bệnh thường trải qua ba giai đoạn lâm sàng. Giai đoạn đầu là sốt cao đột ngột, đau đầu, đau mỏi người, buồn nôn, chán ăn, có thể kèm chảy máu chân răng hoặc chảy máu cam. Tuy nhiên, nguy hiểm nhất là giai đoạn từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 7 của bệnh.

Lúc này, dù người bệnh có thể giảm sốt nhưng lại xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo nặng như đau bụng vùng gan, nôn nhiều, xuất huyết dưới da, xuất huyết tiêu hóa, xuất huyết não, gan to, men gan tăng cao hoặc rối loạn tri giác. Trong những trường hợp nặng, người bệnh có thể bị suy đa tạng, sốc do thoát huyết tương và tử vong nếu không được cấp cứu kịp thời.

Đặc biệt, trẻ em, người cao tuổi và người có bệnh nền là những nhóm có nguy cơ biến chứng nặng cao hơn khi mắc bệnh.

Các chuyên gia nhấn mạnh, hiện nay điều trị sốt xuất huyết chủ yếu vẫn là theo dõi sát, bù dịch và xử lý biến chứng chứ chưa có thuốc đặc trị tiêu diệt virus Dengue. Chính vì vậy, phòng bệnh chủ động được xem là “hàng rào” quan trọng nhất để giảm nguy cơ mắc bệnh và hạn chế diễn tiến nặng.

Ngoài các biện pháp truyền thống như diệt lăng quăng, loại bỏ ổ nước đọng, ngủ màn và phòng muỗi đốt, tiêm vắc-xin đang được xem là giải pháp chủ động hiệu quả trong phòng ngừa sốt xuất huyết.

Hiện nay, Qdenga là vắc-xin sốt xuất huyết đầu tiên được cấp phép lưu hành tại Việt Nam. Đây là vắc-xin chứa virus Dengue sống giảm độc lực, có khả năng kích thích cơ thể tạo đáp ứng miễn dịch chống lại cả 4 type virus Dengue gồm DEN-1, DEN-2, DEN-3 và DEN-4.

Theo dữ liệu nghiên cứu và thực tế triển khai tại nhiều quốc gia, sau khi hoàn thành đủ hai mũi tiêm, vắc-xin có hiệu quả bảo vệ phòng bệnh sốt xuất huyết hơn 80% sau 12 tháng và giúp giảm nguy cơ nhập viện hơn 90% sau 18 tháng.

Giới chuyên môn đánh giá đây là bước tiến rất quan trọng trong cuộc chiến với sốt xuất huyết, nhất là trong bối cảnh dịch bệnh ngày càng diễn biến phức tạp và có xu hướng gia tăng tại nhiều khu vực đô thị.

Trẻ từ 4 tuổi trở lên và người lớn khỏe mạnh đều có thể tiêm vắc-xin sốt xuất huyết theo lịch hai mũi cách nhau 3 tháng. Tuy nhiên, một số đối tượng không nên tiêm gồm người suy giảm miễn dịch, người quá mẫn với thành phần vắc-xin, phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú.

Trong bối cảnh dịch bệnh đang bước vào mùa cao điểm, nhiều hệ thống tiêm chủng đã triển khai vắc-xin nhằm tăng khả năng tiếp cận cho người dân.

Theo đại diện hệ thống tiêm chủng Long Châu, hiện Việt Nam lưu hành vắc-xin sốt xuất huyết Qdenga. Vắc-xin tiêm cho trẻ em từ 4 tuổi trở lên và người lớn, kể cả người đã từng mắc bệnh, giúp phòng ngừa cả 4 type virus Dengue.

Lịch tiêm gồm 2 mũi, cách nhau 3 tháng. Hiệu quả bảo vệ đạt hơn 80%, giảm nguy cơ nhập viện do sốt xuất huyết tới hơn 90% khi tiêm đủ phác đồ.

Chuyên gia cho rằng ý nghĩa lớn nhất của vắc-xin không chỉ nằm ở việc giảm nguy cơ mắc bệnh mà còn giúp hạn chế các ca diễn tiến nặng, giảm áp lực cho hệ thống y tế trong mùa dịch và góp phần bảo vệ nhóm nguy cơ cao như trẻ em.

Tuy nhiên, một số trường hợp không nên tiêm như người suy giảm miễn dịch, phụ nữ mang thai, phụ nữ đang cho con bú hoặc người quá mẫn với thành phần của vắc-xin. Người dân cần được khám sàng lọc và tư vấn trước tiêm để bảo đảm an toàn.

Nói thêm về biện pháp phòng chống dịch, GS-TS.Vũ Sinh Nam, Cố vấn cao cấp về sốt xuất huyết Dengue nhấn mạnh, Việt Nam chỉ có thể kiểm soát hiệu quả khi chuyển từ tư duy ứng phó thụ động sang chiến lược chủ động với nhiều biện pháp dự phòng kết hợp.

Cùng với tiêm vắc-xin, người dân cần chủ động diệt muỗi, lăng quăng, bọ gậy, vệ sinh nhà cửa, phát quang bụi rậm, loại bỏ các vật dụng chứa nước đọng, môi trường sinh sống của muỗi; ngủ màn và quản lý chặt chẽ số ca mắc trên địa bàn dân cư.

Đồng thời, cần phát hiện sớm các triệu chứng, nhất là các dấu hiệu cảnh báo, đến khám và điều trị tại các cơ sở y tế uy tín, không tự ý truyền dịch hoặc sử dụng các thuốc không rõ nguồn gốc tại nhà. Đây là những biện pháp thiết thực giúp bảo vệ sức khỏe cho bản thân, gia đình và cộng đồng trước nguy cơ gia tăng của dịch sốt xuất huyết.