Trước diễn biến dịch sốt xuất huyết có chiều hướng gia tăng và tiềm ẩn nguy cơ bùng phát, ngành y tế tỉnh Lâm Đồng đang triển khai đồng bộ các biện pháp kiểm tra, giám sát và can thiệp nhằm khống chế dịch, không để lan rộng, kéo dài trên địa bàn.

Theo Sở Y tế tỉnh Lâm Đồng, tính đến cuối tháng 1/2026, toàn tỉnh ghi nhận 399 trường hợp mắc sốt xuất huyết, tăng 43,5% so với cùng kỳ năm 2025.

Trước tình hình này, Sở Y tế yêu cầu Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh khẩn trương tổ chức kiểm tra, đánh giá toàn diện công tác phòng, chống dịch sốt xuất huyết trên phạm vi toàn tỉnh, tập trung vào các địa bàn có số ca mắc tăng cao, ổ dịch phức tạp, kéo dài hoặc tiềm ẩn nguy cơ bùng phát.

Công tác kiểm tra tập trung vào giám sát dịch tễ, xử lý ổ dịch, diệt lăng quăng, bọ gậy, truyền thông phòng bệnh, phối hợp liên ngành, công tác chỉ đạo điều hành và huy động sự tham gia của cộng đồng.

Qua đánh giá, các đơn vị phải làm rõ nguyên nhân khách quan, chủ quan khiến số ca mắc chưa giảm, từ đó chủ động triển khai các biện pháp can thiệp phù hợp, xử lý triệt để ổ dịch, không để dịch kéo dài, lan rộng. Trường hợp cần thiết, Sở Y tế sẽ tham mưu mời Viện Pasteur khu vực hỗ trợ chuyên môn trong đánh giá dịch tễ và đề xuất giải pháp phòng, chống dịch.

Trong bối cảnh dịch bệnh diễn biến phức tạp, ngành y tế cũng cảnh báo về những biến chứng nguy hiểm, hiếm gặp của sốt xuất huyết Dengue, đặc biệt ở những người có bệnh lý nền. Ngày 3/2, Bệnh viện Nhân dân Gia Định cho biết, vừa cứu sống một trường hợp sốt xuất huyết biến chứng tan huyết cấp hiếm gặp trên nền bệnh lý di truyền thiếu men G6PD.

Bệnh nhi L.T.D (sinh năm 2011, ngụ Bình Thạnh) nhập viện trong tình trạng sốt cao, choáng váng, khó thở, tím môi và đầu chi, chỉ số SpO₂ rất thấp dù đã được hỗ trợ oxy.

Kết quả thăm khám cho thấy phổi không tổn thương, loại trừ nguyên nhân suy hô hấp thông thường. Xét nghiệm xác định bệnh nhi dương tính với virus Dengue nhưng diễn tiến lâm sàng không phù hợp với sốt xuất huyết thông thường, kèm vàng da, nước tiểu sẫm màu và thiếu máu tiến triển.

Các bác sỹ ghi nhận tình trạng tăng Methemoglobin ở mức 15-20%, trong khi giá trị bình thường dưới 1%, cho thấy hemoglobin bị bất hoạt, không còn khả năng vận chuyển oxy. Kết quả định lượng men G6PD cho thấy chỉ số rất thấp, xác định thiếu men G6PD mức độ nặng, đây là nguyên nhân dẫn đến tan huyết cấp nguy hiểm.

Theo các bác sỹ, sốt xuất huyết Dengue trên nền người bệnh thiếu men G6PD bẩm sinh là tình huống lâm sàng đặc biệt nguy hiểm, dễ bị bỏ sót nếu không khai thác kỹ tiền sử bệnh. Việc nhận diện sớm tan huyết và xử trí kịp thời có vai trò quyết định đến khả năng sống còn của người bệnh.

Các chuyên gia khuyến cáo, trẻ sốt kèm vàng da, nước tiểu sẫm màu, khó thở cần được nhập viện sớm. Trẻ đã biết thiếu men G6PD cần được theo dõi chặt chẽ khi mắc bệnh nhiễm trùng, tránh sử dụng thuốc và thực phẩm có nguy cơ gây oxy hóa, đồng thời phụ huynh nên chủ động thông báo tiền sử bệnh cho nhân viên y tế.

Trong khi đó, tại TP.HCM, tình hình sốt xuất huyết có xu hướng giảm. Theo thống kê tuần 4 (19-25/01), thành phố ghi nhận 1.289 ca mắc, giảm 29% so với trung bình 4 tuần trước. Tổng số ca tích lũy từ đầu năm 2026 đến nay là 6.542 ca, song một số phường xã như Bình Hưng Hòa, Tây Nam, An Nhơn Tây vẫn ghi nhận tỷ lệ mắc cao trên 100.000 dân.

Ngành y tế khuyến cáo người dân tiếp tục chủ động thực hiện các biện pháp phòng, chống sốt xuất huyết như diệt lăng quăng, bọ gậy, loại bỏ vật chứa nước đọng, ngủ màn, đến cơ sở y tế khi có dấu hiệu sốt cao, mệt mỏi, đau đầu, đau hốc mắt… để được chẩn đoán và điều trị kịp thời, hạn chế nguy cơ biến chứng nguy hiểm.

Các chuyên gia y tế nhấn mạnh, điểm đáng lo của Dengue là diễn biến khó dự đoán, có thể trở nặng nhanh chóng ngay cả ở người trẻ, không có bệnh nền. Điều này khiến việc điều trị gặp nhiều thách thức và làm gia tăng nguy cơ tử vong nếu không được theo dõi sát và xử trí kịp thời.

Từ góc độ quản trị hệ thống y tế, sốt xuất huyết Dengue không chỉ là vấn đề chuyên môn mà còn là bài toán kinh tế - xã hội. Chi phí điều trị cho một ca bệnh nặng cao hơn rất nhiều so với chi phí phòng bệnh.

Bên cạnh chi phí y tế trực tiếp, bệnh còn gây tổn thất gián tiếp do người bệnh mất ngày công lao động, gia đình phải dành thời gian chăm sóc và xã hội phải gánh thêm áp lực an sinh.

Trong bối cảnh đó, các chuyên gia cho rằng chiến lược ứng phó với sốt xuất huyết cần được chuyển mạnh từ “chạy theo điều trị” sang phòng bệnh chủ động.

Bên cạnh các biện pháp truyền thống như kiểm soát muỗi truyền bệnh, vệ sinh môi trường và truyền thông thay đổi hành vi, việc ứng dụng các giải pháp y tế dự phòng hiện đại, trong đó có vắc-xin phòng sốt xuất huyết Dengue, được xem là hướng đi cần thiết.

Theo đánh giá của giới chuyên môn, phòng bệnh bằng vắc-xin không chỉ góp phần giảm số ca mắc và ca nặng mà còn giúp giảm áp lực cho hệ thống y tế, tiết kiệm chi phí xã hội trong dài hạn. Đây là cách tiếp cận phù hợp với xu hướng đầu tư cho y tế dự phòng, thay vì tập trung nguồn lực lớn cho điều trị khi bệnh đã diễn biến phức tạp.

Thực tế cho thấy, khi sốt xuất huyết Dengue ngày càng khó kiểm soát và không còn giới hạn theo mùa, việc nâng cao nhận thức cộng đồng, đầu tư cho dự phòng và xây dựng chiến lược phòng bệnh toàn diện là yêu cầu cấp thiết. Chủ động phòng ngừa không chỉ bảo vệ sức khỏe người dân mà còn góp phần bảo đảm ổn định hệ thống y tế và giảm gánh nặng kinh tế cho xã hội.

Trung bình mỗi năm nước ta ghi nhận hơn 100.000 ca bệnh. Riêng năm 2022, con số đã lên gần 370.000 ca, mức cao nhất từ trước đến nay.

Từ đầu năm 2025 đến hết tháng 10, cả nước ghi nhận 111.503 ca mắc và 23 ca tử vong, cao hơn 16,8% về số mắc và tăng 2 ca tử vong so với cùng kỳ năm 2024. Những số liệu này cho thấy bệnh vẫn âm thầm lan rộng, tạo sức ép lớn lên hệ thống y tế.

PGS-TS.Nguyễn Vũ Trung, Viện trưởng Viện Pasteur TP.HCM nhấn mạnh tại Hội nghị khoa học toàn quốc về sốt xuất huyết Dengue được tổ chức gần đây cho rằng, Việt Nam là một trong những điểm nóng của thế giới với diễn biến khó dự đoán.

Bệnh hiện không chỉ gia tăng theo mùa mà còn kéo dài quanh năm và thay đổi theo từng địa phương, đòi hỏi chiến lược toàn diện bao gồm dự phòng, giám sát, điều trị, truyền thông và phối hợp liên ngành.

Còn theo TS.Ngũ Duy Nghĩa, Trưởng Khoa Kiểm soát bệnh truyền nhiễm, Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương, tỷ lệ mắc trên 100.000 dân vẫn cao nhất so với các bệnh truyền nhiễm khác.

Bệnh lưu hành chủ yếu ở phía Nam, tiếp đến là miền Bắc, miền Trung và Tây Nguyên. Đáng chú ý, cơ cấu tuổi mắc đã thay đổi rõ rệt khi tại khu vực phía Nam, tỷ lệ người bệnh trên 15 tuổi tăng từ 18% năm 1999 lên 53% năm 2022, cho thấy sốt xuất huyết là nguy cơ với mọi lứa tuổi, không còn tập trung ở trẻ em.

Nhận thức của người dân về bệnh vẫn còn hạn chế. Ông Benjamin Ping, Tổng Giám đốc Takeda Việt Nam cho biết, phần lớn người dân chưa hiểu đầy đủ nguy cơ và mức độ nghiêm trọng của bệnh, dù sốt xuất huyết phổ biến, diễn ra quanh năm và ảnh hưởng đến mọi nhóm tuổi.

Trong bối cảnh bệnh diễn biến khó lường và chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, GS-TS.Vũ Sinh Nam, Cố vấn cao cấp về sốt xuất huyết Dengue, nhấn mạnh Việt Nam chỉ có thể kiểm soát hiệu quả khi chuyển từ tư duy ứng phó thụ động sang chiến lược chủ động với nhiều biện pháp dự phòng kết hợp.

Theo WHO, chiến lược chủ động phải tích hợp kiểm soát véc tơ truyền bệnh, giám sát dịch tễ, truyền thông thay đổi hành vi, điều trị dựa trên bằng chứng và dự phòng bằng tiêm chủng. Sự phối hợp liên tục giữa các thành tố này sẽ giúp giảm nguy cơ bùng phát dịch và hạn chế ca nặng.

Truyền thông phòng chống sốt xuất huyết không chỉ dừng ở kêu gọi diệt muỗi, lăng quăng mà còn hướng tới thay đổi hành vi bền vững như vệ sinh môi trường, loại bỏ vật dụng chứa nước đọng và nhận diện dấu hiệu cảnh báo bệnh nặng cần được hình thành như phản xạ tự nhiên trong đời sống.

Công tác dự phòng luôn là lá chắn quan trọng nhất. Ngoài kiểm soát muỗi và lăng quăng, vắc-xin sốt xuất huyết mở ra nhiều hy vọng. Vắc-xin TAK-003 (QDENGA) của Takeda là vắc-xin tứ giá sống, giảm độc lực, tái tổ hợp, sử dụng khung virus DENV-2 để biểu hiện protein cấu trúc của cả bốn type virus Dengue, tạo đáp ứng miễn dịch cân bằng, kể cả ở người chưa từng mắc bệnh.