Tại Hội nghị tập huấn công tác chỉ đạo chuyên môn kỹ thuật, Đề án 1816 và Đề án phát triển mạng lưới bệnh viện vệ tinh năm 2026, do Cục Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế) tổ chức, yêu cầu đổi mới phương thức hỗ trợ chuyên môn giữa các cơ sở y tế được đặt ra trong bối cảnh hệ thống khám, chữa bệnh đang có nhiều thay đổi về tổ chức và phương thức vận hành.

Tiến sĩ, bác sỹ Hà Anh Đức, Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh cho biết, nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh, phát triển năng lực chuyên môn của các cơ sở y tế và bảo đảm người dân được tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe chất lượng là nhiệm vụ xuyên suốt của ngành Y tế. Tuy nhiên, sự chênh lệch về nhân lực, trang thiết bị và khả năng triển khai kỹ thuật giữa các cơ sở vẫn là thách thức lớn, khiến người bệnh tại nhiều địa phương phải di chuyển xa để tiếp cận các dịch vụ điều trị chuyên sâu.

Việc triển khai Luật Khám bệnh, chữa bệnh năm 2023 với mô hình ba cấp chuyên môn kỹ thuật gồm cấp ban đầu, cấp cơ bản và cấp chuyên sâu, cùng những thay đổi trong tổ chức chính quyền địa phương, đang đặt ra yêu cầu điều chỉnh phương thức chỉ đạo chuyên môn, đào tạo nhân lực và chuyển giao kỹ thuật. Hoạt động hỗ trợ giữa các cơ sở khám, chữa bệnh cần được tổ chức đồng bộ, có sự phân công trách nhiệm rõ ràng và phù hợp với năng lực thực tế của từng đơn vị.

Cục trưởng Hà Anh Đức nhận định, công tác chỉ đạo tuyến, Đề án 1816 và Đề án Bệnh viện vệ tinh tuy được triển khai dưới những hình thức khác nhau nhưng có chung mục tiêu nâng cao năng lực khám, chữa bệnh tại cơ sở. Do vậy, ngành Y tế cần nghiên cứu hợp nhất các nội dung này thành một đề án tổng thể, tạo sự thống nhất trong tổ chức thực hiện, tránh phân tán nguồn lực và nâng cao hiệu quả hỗ trợ chuyên môn.

Một trong những yêu cầu quan trọng là xác định cụ thể trách nhiệm của các bệnh viện được phân công hỗ trợ. Đối với những ca bệnh khó vượt quá khả năng xử lý của cơ sở tiếp nhận ban đầu, bệnh viện phụ trách chuyên môn phải có trách nhiệm hướng dẫn, hội chẩn hoặc hỗ trợ trực tiếp thông qua các hình thức phù hợp, trong đó có y tế từ xa. Trường hợp người bệnh cần được chuyển đến cơ sở có năng lực chuyên môn cao hơn, quá trình chuyển viện phải bảo đảm tính liên tục trong điều trị.

Tuy nhiên, khó khăn hiện nay là hệ thống dữ liệu phục vụ công tác điều phối chuyên môn chưa thực sự đầy đủ, đồng bộ. Bộ Y tế chưa có được bức tranh tổng thể về số lượng người bệnh chuyển tuyến hằng năm tại từng địa phương, các nhóm bệnh phải chuyển viện cũng như nguyên nhân dẫn đến tình trạng này. Mặc dù các bệnh viện đang lưu trữ những thông tin liên quan, việc tổng hợp và khai thác dữ liệu trên phạm vi toàn quốc vẫn còn hạn chế.

Trước thực tế đó, việc xây dựng cơ sở dữ liệu và bản đồ y tế toàn quốc được đặt ra nhằm cung cấp thông tin toàn diện về năng lực chuyên môn, mô hình bệnh tật, nhu cầu chuyển tuyến và khả năng tiếp nhận kỹ thuật của các cơ sở khám, chữa bệnh.

Khi có đầy đủ dữ liệu, cơ quan quản lý sẽ có thêm căn cứ để xác định địa phương nào đang thiếu năng lực điều trị đối với từng nhóm bệnh, bệnh viện nào cần được hỗ trợ và kỹ thuật nào cần ưu tiên chuyển giao.

Việc phân công các bệnh viện hạt nhân phụ trách hỗ trợ chuyên môn cũng có thể được thực hiện sát với nhu cầu thực tế, hạn chế tình trạng chuyển giao những kỹ thuật chưa phù hợp với điều kiện nhân lực, cơ sở vật chất của đơn vị tiếp nhận.

Giai đoạn 2020-2025, hoạt động chỉ đạo chuyên môn kỹ thuật đã ghi nhận nhiều kết quả tích cực. Toàn ngành tổ chức 1.372 hoạt động đào tạo với 69.395 lượt cán bộ y tế được tập huấn, đào tạo tại chỗ cho 13.303 học viên và hỗ trợ 10.650 lượt đơn vị.

Cùng thời gian này, 496 gói kỹ thuật với tổng cộng 3.253 kỹ thuật chuyên môn đã được chuyển giao. Các cơ sở y tế cử 2.410 lượt cán bộ đi luân phiên, tương đương 9.611 ngày công; tổ chức 820 đoàn khảo sát thực địa và thực hiện 1.108 buổi hội chẩn trực tuyến.

Những kết quả trên góp phần tăng cường khả năng tiếp cận kỹ thuật điều trị, nâng cao năng lực chuyên môn cho đội ngũ cán bộ y tế tại các địa phương. Tuy nhiên, hiệu quả chuyển giao không thể chỉ được đánh giá bằng số lượng kỹ thuật hoặc số lượt nhân viên y tế tham gia đào tạo. Vấn đề quan trọng hơn là khả năng tiếp nhận, làm chủ và duy trì kỹ thuật tại cơ sở, bảo đảm an toàn cho người bệnh và tạo ra chuyển biến thực chất trong chất lượng điều trị.

Cùng với định hướng đổi mới công tác chỉ đạo chuyên môn, Bộ Y tế đang tiếp tục phát triển mạng lưới bệnh viện vệ tinh giai đoạn 2026-2030. Đề án được ban hành tại Quyết định số 1068/QĐ-BYT ngày 17/4/2026, đặt mục tiêu phát triển bổ sung ít nhất 200 bệnh viện vệ tinh trên phạm vi toàn quốc, phù hợp với điều kiện địa lý, năng lực chuyên môn và nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người dân.

Trong mô hình này, các bệnh viện hạt nhân, chủ yếu là những cơ sở khám, chữa bệnh cấp chuyên sâu, đảm nhiệm vai trò đào tạo nhân lực, chuyển giao kỹ thuật, hướng dẫn và giám sát chất lượng chuyên môn. Các bệnh viện vệ tinh có trách nhiệm chuẩn bị đầy đủ điều kiện về nhân lực, cơ sở vật chất, trang thiết bị để tiếp nhận, triển khai và duy trì các kỹ thuật được chuyển giao.

Mạng lưới bệnh viện vệ tinh còn được kỳ vọng tăng cường khả năng tiếp nhận người bệnh từ cơ sở chuyên sâu chuyển về tiếp tục điều trị sau giai đoạn cấp cứu hoặc can thiệp chuyên sâu, góp phần sử dụng hiệu quả nguồn lực y tế và giảm áp lực cho các bệnh viện lớn.

Đến năm 2030, Đề án đặt mục tiêu 100% bệnh viện vệ tinh phấn đấu tiếp nhận, triển khai thành thạo các gói kỹ thuật được chuyển giao; 100% nhân lực tham gia được đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn. Đặc biệt, số lượt người bệnh phải chuyển lên cấp chuyên môn cao hơn hoặc chuyển giữa các cơ sở cùng cấp đối với những nhóm bệnh đã được chuyển giao kỹ thuật được kỳ vọng giảm ít nhất 20%.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, việc phát triển mạng lưới bệnh viện vệ tinh cần gắn với đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, kết nối hỗ trợ chuyên môn từ xa, đào tạo trực tuyến và hội chẩn liên cấp. Các bệnh viện hạt nhân phải duy trì cơ chế hỗ trợ thường xuyên, đồng thời theo dõi, đánh giá khả năng triển khai kỹ thuật tại đơn vị tiếp nhận thay vì chỉ dừng lại ở hoạt động đào tạo ban đầu.

Định hướng xây dựng bản đồ y tế toàn quốc, nếu được triển khai đồng bộ, sẽ tạo thêm cơ sở cho việc phân bổ nguồn lực, xác định các lĩnh vực cần ưu tiên đầu tư và tổ chức mạng lưới hỗ trợ chuyên môn phù hợp với đặc điểm từng địa phương.

Về lâu dài, hiệu quả của công tác chỉ đạo chuyên môn và phát triển bệnh viện vệ tinh cần được đo lường bằng năng lực điều trị thực tế tại cơ sở, mức độ giảm chuyển viện, chất lượng dịch vụ và sự hài lòng của người bệnh.

Đây cũng là những tiêu chí quan trọng để đánh giá hiệu quả sử dụng nguồn lực đầu tư cho y tế, hướng tới mục tiêu người dân được tiếp cận dịch vụ khám, chữa bệnh chất lượng ngay tại địa phương, giảm chi phí đi lại và hạn chế tình trạng quá tải tại các bệnh viện chuyên sâu.