Bộ Giáo dục và Đào tạo khẳng định đây là cách diễn đạt mang tính ẩn dụ, được sử dụng có chủ đích nhằm đánh giá năng lực đọc hiểu, tư duy và lập luận của thí sinh, thay vì kiểm tra khả năng ghi nhớ kiến thức.

Chiều 12/6, tại họp báo thông tin nhanh về công tác tổ chức Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026, đại diện Bộ Giáo dục và Đào tạo đã trả lời nhiều câu hỏi của báo chí liên quan đến đề thi môn Ngữ văn, trong đó có nội dung nghị luận xã hội nhắc đến cụm từ “Steve Jobs Việt Nam”.

Câu hỏi mở không đòi hỏi một đáp án duy nhất

GS-TS.Nguyễn Ngọc Hà, Phó Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng (Bộ Giáo dục và Đào tạo) cho biết, Bộ đã ghi nhận các ý kiến phản hồi của dư luận về đề thi môn Ngữ văn năm nay. Theo ông, trong quá trình xây dựng đề thi, yếu tố công bằng giữa các vùng miền, điều kiện học tập và khả năng tiếp cận của học sinh ở các địa phương luôn được đặt lên hàng đầu.

Trả lời câu hỏi liên quan đến cụm từ “Steve Jobs Việt Nam”, GS-TS.Nguyễn Ngọc Hà khẳng định đây không phải ngữ liệu được đưa vào đề thi một cách ngẫu nhiên mà đã trải qua quá trình trao đổi, phản biện kỹ lưỡng trong hội đồng ra đề.

Theo đại diện Bộ Giáo dục và Đào tạo, nội dung này được đặt ở phần câu hỏi phân hóa của đề thi. Khác với năm 2025, khi câu nghị luận xã hội chiếm 4 điểm, năm nay phần này chỉ chiếm 2 điểm nhưng vẫn giữ vai trò quan trọng trong việc đánh giá khả năng tư duy, lập luận và vận dụng hiểu biết xã hội của thí sinh.

Ông Hà cho biết những băn khoăn về khả năng tiếp cận của học sinh ở vùng khó khăn cũng đã được tính đến. Tuy nhiên, mục tiêu của câu hỏi không nằm ở việc thí sinh có biết hay không biết một nhân vật cụ thể, mà ở năng lực đọc hiểu ngữ liệu, xác định đúng vấn đề và đưa ra lập luận hợp lý.

“Đối với môn Ngữ văn, điều quan trọng không phải là ghi nhớ chính xác dữ kiện hay thông tin cụ thể, mà là khả năng hiểu vấn đề, trình bày quan điểm và bảo vệ quan điểm bằng lập luận thuyết phục”, ông Hà nhấn mạnh.

Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, đề thi Ngữ văn theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018 hướng đến đánh giá năng lực của người học, khuyến khích tư duy độc lập và khả năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn thay vì kiểm tra khả năng học thuộc.

Liên quan đến công tác chấm thi, Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết năm 2026 là năm đầu tiên môn Ngữ văn được chấm theo rubric, tức bảng tiêu chí đánh giá chi tiết.

Việc áp dụng rubric được kỳ vọng sẽ chuẩn hóa quá trình chấm thi, bảo đảm tính khách quan, minh bạch và thống nhất giữa các hội đồng chấm thi trên cả nước. Đây được xem là bước tiến quan trọng đối với môn học có nhiều yếu tố định tính như Ngữ văn.

Theo đại diện Bộ, với những câu hỏi nghị luận xã hội mang tính mở, việc đánh giá không dựa trên việc thí sinh có cùng đáp án hay cùng quan điểm hay không. Thay vào đó, bài làm sẽ được chấm theo các tiêu chí cụ thể về mức độ đáp ứng yêu cầu đề bài, khả năng phân tích, lập luận và tính thuyết phục của quan điểm được trình bày.

Điều này đồng nghĩa với việc thí sinh có thể tiếp cận một vấn đề theo nhiều góc nhìn khác nhau nhưng vẫn được ghi nhận nếu có lập luận hợp lý và cơ sở thuyết phục. Nội dung chấm thi theo rubric cũng đã được Bộ Giáo dục và Đào tạo tập huấn từ trước, đồng thời một số địa phương đã có kinh nghiệm triển khai.

Việc đề thi sử dụng những ngữ liệu gắn với đời sống đương đại, cùng với đổi mới trong cách chấm thi, cho thấy định hướng nhất quán của giáo dục phổ thông hiện nay: chuyển từ đánh giá kiến thức sang đánh giá năng lực.

Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo và công nghệ số phát triển mạnh mẽ, điều ngành giáo dục hướng tới không chỉ là học sinh biết gì, mà quan trọng hơn là các em biết suy nghĩ, phản biện và giải quyết vấn đề như thế nào.

Kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026: An toàn, nghiêm túc 

Với hơn 1,2 triệu thí sinh dự thi, Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 đã khép lại an toàn, nghiêm túc và đúng quy chế. Dù số thí sinh vi phạm tăng so với năm trước, Bộ Giáo dục và Đào tạo khẳng định chưa ghi nhận tiêu cực, gian lận có tổ chức hay hiện tượng lộ, lọt đề thi. Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo và thiết bị công nghệ cao phát triển mạnh, công tác bảo đảm an ninh, an toàn cho kỳ thi tiếp tục được siết chặt, đánh dấu bước chuyển quan trọng của giáo dục trong thời đại số.

Thông tin tại cuộc họp báo về công tác tổ chức Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026, Thứ trưởng Thường trực Bộ Giáo dục và Đào tạo Phạm Ngọc Thưởng, Trưởng Ban Chỉ đạo thi cấp quốc gia cho biết, đến thời điểm hiện tại, công tác coi thi đã diễn ra đúng kế hoạch, an toàn, nghiêm túc, đáp ứng các yêu cầu và mục tiêu đề ra.

Theo ông Lê Mỹ Phong, Phó Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng (Bộ Giáo dục và Đào tạo), về cơ bản, Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 được giữ ổn định như năm 2025.

Đây là năm thứ hai tổ chức thi theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018 và là năm đầu tiên triển khai toàn bộ các khâu của kỳ thi theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Ngành giáo dục tiếp tục thực hiện phương châm “4 đúng, 3 không, 2 tăng cường” và “6 rõ”, bảo đảm kỳ thi gọn nhẹ, giảm áp lực, giảm tốn kém nhưng vẫn giữ vững độ tin cậy và tính khách quan.

Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng 34 tỉnh, thành phố đã hoàn thành tổ chức thi trong hai ngày 11 và 12/6/2026 theo đúng kế hoạch. Tổng số thí sinh đăng ký dự thi đạt 1.223.776 em, tăng 61.642 thí sinh so với năm 2025.

Đáng chú ý, 100% thí sinh đã thực hiện đăng ký dự thi theo hình thức trực tuyến, phản ánh hiệu quả của quá trình chuyển đổi số trong quản lý giáo dục. Số thí sinh dự thi đạt 1.213.695 em, chiếm 99,18% tổng số đăng ký, với 2.478 điểm thi và 54.409 phòng thi trên toàn quốc.

Việc bố trí điểm thi tại địa phương nơi học sinh theo học tiếp tục phát huy hiệu quả, giúp giảm áp lực đi lại, ăn ở cho thí sinh và gia đình, đồng thời hạn chế ùn tắc giao thông tại các đô thị lớn. Nhờ đó, nhiều thí sinh có tâm lý bình tĩnh, tự tin hơn khi bước vào kỳ thi quan trọng nhất của bậc học phổ thông.

Kết thúc hai ngày thi, cả nước ghi nhận 74 thí sinh vi phạm quy chế và bị đình chỉ thi, trong đó có 5 trường hợp sử dụng tài liệu và 69 trường hợp mang điện thoại di động vào phòng thi. Con số này cao hơn năm 2025, thời điểm có 41 thí sinh vi phạm quy chế. Tuy nhiên, Bộ Giáo dục và Đào tạo khẳng định không có giám thị nào vi phạm quy chế và trên phạm vi toàn quốc chưa ghi nhận hiện tượng tiêu cực, gian lận có tổ chức.

Trong bối cảnh công nghệ phát triển nhanh chóng, nguy cơ gian lận bằng thiết bị công nghệ cao và trí tuệ nhân tạo trở thành thách thức mới đối với công tác tổ chức thi.

Trước thực tế đó, ngành giáo dục đã phối hợp chặt chẽ với lực lượng công an tổ chức tập huấn cho cán bộ coi thi về nhận diện và xử lý các hành vi gian lận bằng công nghệ. Đồng thời, 100% thí sinh được phổ biến quy định bảo vệ bí mật nhà nước đối với đề thi thông qua ký cam kết, dán poster cảnh báo và quán triệt nghiêm việc không mang thiết bị trái phép vào phòng thi.

Nhiều hội đồng thi đã triển khai thiết bị quét an ninh cầm tay tại tất cả điểm thi hoặc thí điểm tại những khu vực có nguy cơ cao. Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, việc áp dụng các giải pháp công nghệ này mang lại hiệu quả tích cực trong bảo đảm an ninh kỳ thi, không ảnh hưởng đến thời gian làm bài và nhận được sự đồng thuận của thí sinh, phụ huynh cũng như dư luận xã hội. Đặc biệt, đến nay chưa phát hiện thông tin lộ, lọt đề thi trên mạng internet như từng xảy ra ở một số năm trước.

Về công tác ra đề, Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết đã công bố cấu trúc, định dạng và đề tham khảo theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018 từ trước kỳ thi năm 2025 để áp dụng ổn định trong nhiều năm.

Hội đồng ra đề đã xây dựng đề thi cho 18 môn học, bảo đảm thí sinh dự thi hai môn bắt buộc là Toán, Ngữ văn và hai môn tự chọn theo đúng định hướng phát triển năng lực của chương trình mới. Theo đánh giá ban đầu của các chuyên gia và xã hội, đề thi bám sát chương trình, đúng cấu trúc công bố, có độ phân hóa phù hợp và đáp ứng mục tiêu vừa xét tốt nghiệp vừa cung cấp dữ liệu tin cậy cho tuyển sinh đại học, giáo dục nghề nghiệp.

Bên cạnh công tác tổ chức thi, việc hỗ trợ thí sinh tiếp tục được đặc biệt quan tâm. Chương trình “Tiếp sức mùa thi” của Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, Trung ương Hội Sinh viên Việt Nam cùng các tổ chức đoàn tại địa phương đã triển khai nhiều hoạt động thiết thực như hỗ trợ ăn trưa, nghỉ trưa miễn phí, đưa đón thí sinh gặp sự cố đến điểm thi an toàn. Các địa phương cũng nỗ lực bảo đảm không để thí sinh nào phải bỏ thi vì hoàn cảnh khó khăn, đúng tinh thần chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ.

Trong thời gian tới, Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ tiếp tục chỉ đạo chặt chẽ công tác chấm thi, đối sánh dữ liệu điểm thi, công bố kết quả thi vào 8 giờ ngày 1/7/2026, tổ chức phúc khảo và xét công nhận tốt nghiệp cho thí sinh. Đồng thời, ngành Giáo dục sẽ tiếp tục đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra, đánh giá theo hướng tích hợp liên môn, gắn với thực tiễn và phát triển năng lực người học.