Một tháng giành giật sự sống cho bệnh nhân Covid-19 suy đa tạng

Nam bệnh nhân D.V.N., 43 tuổi, có tiền sử hút thuốc lá và loạn nhịp tim chưa rõ chẩn đoán. Chiều 16/7, anh xuất hiện các triệu chứng cảm, sốt, ho, tức ngực và đến khám tại một bệnh viện địa phương. Tại đây, người bệnh được chẩn đoán viêm phổi và kê đơn điều trị ngoại trú.

Tuy nhiên, sau vài ngày dùng thuốc, tình trạng không cải thiện. Đến chiều 20/7, bệnh nhân khó thở tăng nhanh, kèm đau đầu, đau mỏi cơ khớp toàn thân. Kết quả xét nghiệm xác định anh mắc Covid-19. Trước diễn biến bất thường, gia đình đưa người bệnh bằng xe cấp cứu vượt hàng trăm cây số lên Hà Nội điều trị.

Tại Bệnh viện 19-8, Bộ Công an, bệnh nhân được tiếp nhận tại Khoa Cấp cứu, sau đó chuyển Khoa Truyền nhiễm. Các bác sỹ triển khai điều trị oxy, kháng sinh, corticoid, chống đông và nhiều biện pháp hỗ trợ.

Dù vậy, tình trạng bệnh tiếp tục xấu đi nhanh chóng. Khó thở ngày càng tăng, chức năng hô hấp không đáp ứng với các biện pháp hỗ trợ ban đầu, buộc các bác sỹ phải chuyển bệnh nhân đến Khoa Điều trị tích cực và Chống độc.

Qua đánh giá, bệnh nhân được xác định viêm phổi do Covid-19 biến chứng hội chứng suy hô hấp cấp tiến triển (ARDS), sốc nhiễm khuẩn và suy đa tạng, tiên lượng rất nặng.

Trước tình thế nguy kịch, bệnh viện tổ chức hội chẩn liên chuyên khoa với sự tham gia của Khoa Điều trị tích cực và Chống độc, Khoa Truyền nhiễm, Viện Tim mạch và Khoa Dược để xây dựng phương án điều trị.

Bệnh nhân được đặt ống nội khí quản, thở máy xâm nhập theo chiến lược ARDS.net, thông khí nằm sấp, lọc máu cấp cứu; đồng thời sử dụng thuốc kháng virus, kháng sinh, vận mạch, corticoid, chống đông, kiểm soát nhịp tim, cân bằng dịch, điện giải và kiềm toan. Ở giai đoạn sau, người bệnh tiếp tục phải chạy thận nhân tạo.

Đặc biệt, trong 72 giờ đầu, các bác sỹ triển khai kỹ thuật lọc máu hấp phụ cytokine quả kép kết hợp lọc máu liên tục. Phương án sử dụng VV-ECMO - kỹ thuật hỗ trợ chức năng phổi ngoài cơ thể cũng được chuẩn bị trong trường hợp tình trạng hô hấp không đáp ứng với các biện pháp hồi sức tối ưu.

Cùng với các kỹ thuật hồi sức chuyên sâu, việc bảo đảm thuốc kháng virus cho bệnh nhân được triển khai khẩn trương. Khoa Dược Bệnh viện 19-8 đã liên hệ Cục Y tế, Bộ Công an để đề nghị cấp thuốc, bảo đảm người bệnh được tiếp cận điều trị kịp thời trong giai đoạn nguy kịch.

Sau gần 30 ngày điều trị tích cực, chức năng phổi và các cơ quan của bệnh nhân từng bước hồi phục. Người bệnh được cai máy thở, rút ống nội khí quản, chuyển sang thở oxy và sau đó có thể tự thở khí phòng.

Đến ngày 19/8, bệnh nhân tỉnh táo, tình trạng sức khỏe ổn định và đủ điều kiện xuất viện sau hành trình gần một tháng điều trị. Bác sỹ Chu Đức Thành, người trực tiếp điều trị bệnh nhân trong suốt thời gian này, cho biết niềm vui của ê-kíp không chỉ đến từ việc cứu sống một trường hợp bệnh rất nặng mà còn bởi người bệnh là cán bộ, chiến sỹ Công an nhân dân, có thể trở về với gia đình và tiếp tục công việc sau khi vượt qua giai đoạn nguy kịch.

Trường hợp này cũng cho thấy Covid-19 dù không còn ở tình trạng khẩn cấp như những năm cao điểm của đại dịch nhưng nguy cơ bệnh nặng vẫn hiện hữu.

Ths.Đỗ Thanh Thủy, Trưởng Khoa Truyền nhiễm, Bệnh viện 19-8 cho biết, Covid-19 hiện được Bộ Y tế xếp vào bệnh truyền nhiễm nhóm B. Tuy nhiên, bệnh vẫn có thể diễn biến nặng, đặc biệt ở những trường hợp có yếu tố nguy cơ.

Đáng lưu ý, biểu hiện ban đầu của Covid-19 có thể khá quen thuộc như sốt, ho, mệt mỏi, đau đầu, đau nhức cơ thể, khiến người bệnh dễ chủ quan. Khi xuất hiện khó thở hoặc tình trạng hô hấp xấu đi nhanh, bệnh có thể đã chuyển sang giai đoạn nghiêm trọng và cần được đánh giá, can thiệp kịp thời.

Khám sức khỏe định kỳ, phát hiện nốt phổi nghi ung thư

Chị Thu, 46 tuổi, hoàn toàn khỏe mạnh, không ho, sốt hay đau ngực. Trong một lần khám sức khỏe định kỳ, kết quả chụp CT ngực bất ngờ phát hiện một nốt bán đặc ở thùy trên phổi phải, kích thước 25×26 mm, nằm sâu trong nhu mô phổi, thuộc phân thùy S1.

PGS-TS.Vũ Hữu Vĩnh, chuyên khoa ngoại khi thăm khám cho bệnh nhân cho hay, tổn thương có một số đặc điểm gợi ý ác tính như phần đặc kích thước 17×19 mm, bờ tua gai không đều, giới hạn không rõ. Với những dấu hiệu này, các bác sỹ chưa thể loại trừ khả năng ung thư phổi giai đoạn sớm.

Người bệnh được chỉ định phẫu thuật cắt phân thùy chứa tổn thương để sinh thiết, qua đó xác định chính xác bản chất khối u và lựa chọn hướng xử trí phù hợp.

Tuy nhiên, vị trí nốt phổi khiến cuộc phẫu thuật đặt ra nhiều thách thức. Phân thùy S1 nằm ở vị trí cao nhất của thùy trên phổi, khuất sâu phía sau xương đòn và đỉnh lồng ngực, gần phế quản cùng các mạch máu lớn. Không gian thao tác hẹp trong khi đường cắt cần chính xác để vừa lấy trọn tổn thương, vừa bảo tồn tối đa nhu mô phổi lành.

Trước đây, khi kỹ thuật cắt phân thùy chưa phát triển, trong một số trường hợp phẫu thuật viên có thể phải cắt cả thùy phổi để lấy trọn tổn thương. Điều này đồng nghĩa một phần nhu mô phổi lành có nguy cơ bị cắt bỏ nhiều hơn cần thiết, ảnh hưởng đến chức năng hô hấp của người bệnh.

Sau hội chẩn, ê-kíp quyết định phẫu thuật bằng robot Da Vinci Xi nhằm tăng khả năng tiếp cận tổn thương, xác định chính xác đường cắt và bảo tồn tối đa phần phổi lành.

Trường hợp trên cho thấy một vấn đề quan trọng trong phát hiện và xử trí các nốt bất thường ở phổi, không phải tổn thương có hình ảnh nghi ngờ ác tính nào cũng là ung thư, nhưng cũng không thể chủ quan khi người bệnh hoàn toàn không có triệu chứng.

Nhiều tổn thương phổi, trong đó có ung thư phổi giai đoạn sớm, có thể gần như không gây biểu hiện rõ ràng. Người bệnh vẫn sinh hoạt bình thường và chỉ tình cờ phát hiện bất thường thông qua kiểm tra sức khỏe hoặc các phương tiện chẩn đoán hình ảnh.

Vì vậy, phát hiện sớm mới chỉ là một phần của bài toán. Việc đánh giá đúng bản chất tổn thương và lựa chọn phương pháp can thiệp phù hợp cũng có ý nghĩa quan trọng, giúp tránh hai nguy cơ đối lập là bỏ sót ung thư hoặc điều trị quá mức đối với một tổn thương lành tính.

Với những nốt nhỏ nằm sâu trong nhu mô phổi và khó tiếp cận, việc kết hợp phẫu thuật bảo tồn với sinh thiết lạnh ngay trong cuộc mổ có thể giúp bác sỹ xác định bản chất tổn thương để quyết định phạm vi phẫu thuật ngay tại thời điểm can thiệp.

PGS-TS.Vũ Hữu Vĩnh khuyến cáo những người có nguy cơ cao như người lớn tuổi, người đang hoặc từng hút thuốc lá, người thường xuyên làm việc trong môi trường khói bụi độc hại hoặc có tiền sử gia đình mắc bệnh lý phổi cần chủ động thăm khám và trao đổi với bác sỹ về kế hoạch kiểm tra, tầm soát phù hợp.

Trong bối cảnh ung thư phổi giai đoạn sớm có thể không phát ra những tín hiệu cảnh báo rõ ràng, phát hiện tổn thương sớm và chẩn đoán chính xác có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Điều này không chỉ mở rộng cơ hội điều trị nếu phát hiện ung thư mà còn giúp tránh những can thiệp không cần thiết, bảo tồn tối đa chức năng phổi và chất lượng sống cho người bệnh.

Mối nguy ký sinh trùng từ những thói quen ăn uống, sinh hoạt quen thuộc

Bệnh viện Đặng Văn Ngữ tiếp nhận bệnh nhân N.V.T., sinh năm 1977, trú tại xã Mậu A, tỉnh Lào Cai, đến khám với hai tổn thương sâu trên cánh tay trái. Đây được ghi nhận là trường hợp mắc giun rồng thứ 44 tại Việt Nam.

Người bệnh làm nghề bóc vỏ quế hơn 20 năm, thường xuyên vào rừng làm việc, có thói quen tắm và uống nước suối. Khoảng 20 ngày trước khi đến bệnh viện, anh phát hiện hai nốt giống mụn trên cánh tay trái, kèm cảm giác ngứa râm ran. Ban đầu, anh tự rửa bằng cồn và nước muối nhưng tình trạng không cải thiện.

Cho rằng có thể bị sâu quế chui vào cánh tay, người bệnh không đi khám. Khoảng một tuần trước khi nhập viện, vùng tổn thương bắt đầu sưng, tấy đỏ. Tối 17/8, khi người nhà nặn hai nốt này, từ một vị trí kéo ra được đoạn màu trắng dài khoảng 10-15 cm, vị trí còn lại lấy ra đoạn dài khoảng 20 cm. Các đoạn này sau đó đã bị đốt bỏ.

Ngày 19/8, người bệnh đến Bệnh viện Đặng Văn Ngữ kiểm tra. Thời điểm thăm khám, bệnh nhân tỉnh táo, không sốt, không còn ngứa hay đau, sức khỏe và sinh hoạt chưa ghi nhận thay đổi đáng kể. Tuy nhiên, vùng cẳng tay trái vẫn còn hai tổn thương tại vị trí lấy giun.

Kết quả siêu âm cho thấy lớp dưới da tại 1/3 cẳng tay trái dày nhẹ, khoảng 6-8 mm, trong khi cùng vị trí ở cẳng tay phải chỉ khoảng 1,3 mm; đồng thời ghi nhận tình trạng tăng âm dạng thâm nhiễm lan tỏa tại vùng giữa cẳng tay trái.

Trường hợp này không chỉ cho thấy sự nguy hiểm của một bệnh ký sinh trùng hiếm gặp mà còn đặt ra vấn đề rộng hơn về nguy cơ nhiễm ký sinh trùng từ những thói quen ăn uống, sinh hoạt tưởng như quen thuộc, đặc biệt tại các khu vực miền núi, nơi người dân thường xuyên tiếp xúc với nguồn nước tự nhiên và thực phẩm từ rừng.

Từ năm 2020 đến trước trường hợp mới nhất, Việt Nam đã ghi nhận 43 ca mắc giun rồng. Bệnh tập trung chủ yếu tại các tỉnh miền núi phía Bắc, trong đó Lào Cai ghi nhận 26 ca, Phú Thọ 14 ca và Thanh Hóa 3 ca. Phần lớn người bệnh là nam giới và có thói quen sử dụng thực phẩm sống hoặc chưa được nấu chín.

Bọ chét nước là vật chủ trung gian chính liên quan đến bệnh giun rồng. Bên cạnh đó, nguy cơ nhiễm bệnh có thể xuất hiện khi ăn một số động vật mang ấu trùng như rắn, chuột rừng, cá, ếch nếu chưa được nấu chín.

Điều đáng lưu ý là bệnh giun rồng hiện chưa có phương pháp xét nghiệm giúp xác định người nhiễm trước khi các biểu hiện xuất hiện. TS.Trần Huy Thọ, Giám đốc Bệnh viện Đặng Văn Ngữ cho biết, bệnh thường chỉ được phát hiện khi giun bắt đầu chui ra ngoài cơ thể. Hiện cũng chưa có thuốc đặc trị. Biện pháp đang được áp dụng là loại bỏ hoàn toàn giun ra khỏi cơ thể người bệnh.

Giun rồng có xu hướng di chuyển ra ngoài qua da. Trong một số trường hợp, giun không chui ra mà chết dưới da. Mặc dù tỷ lệ tử vong do bệnh được đánh giá thấp, những tổn thương do ký sinh trùng gây ra có thể kéo theo nhiều biến chứng đáng lo ngại.

Vết thương có nguy cơ nhiễm trùng, tiến triển thành áp xe, viêm mô bào, nhiễm khuẩn khớp, uốn ván, thậm chí nhiễm trùng máu. Tổn thương kéo dài cũng có thể ảnh hưởng đến khả năng vận động, gây biến dạng khớp và để lại những hậu quả lâu dài đối với sức khỏe.

Đặc biệt, người bệnh không nên tự chích, rạch hoặc kéo giun ra ngoài. Trong quá trình lấy giun, nếu thân giun bị đứt, ấu trùng và các chất trong cơ thể giun có thể phát tán dọc đường di chuyển của giun cái, làm gia tăng phản ứng viêm và nguy cơ biến chứng.

Khi nghi ngờ mắc bệnh, người dân cần đến cơ sở y tế có chuyên khoa để được đánh giá và xử trí. Vùng da rộp, loét cần được giữ khô thoáng, hạn chế tiếp xúc với nước. Điều này không chỉ giúp bảo vệ tổn thương mà còn hạn chế nguy cơ ấu trùng phát tán ra môi trường và tiếp tục vòng đời lây nhiễm.

Từ trường hợp mắc giun rồng mới nhất, các chuyên gia tiếp tục nhấn mạnh vai trò của phòng ngừa đối với các bệnh ký sinh trùng. Nhiều loại ký sinh trùng có thể xâm nhập cơ thể thông qua thực phẩm sống, tái, chưa được chế biến kỹ; nguồn nước không bảo đảm vệ sinh hoặc quá trình tiếp xúc với môi trường có nguy cơ.

Trong khi đó, biểu hiện của bệnh ký sinh trùng không phải lúc nào cũng xuất hiện ngay sau khi nhiễm. Một số trường hợp có thể kéo dài trước khi xuất hiện các tổn thương rõ rệt, khiến người bệnh khó liên hệ triệu chứng hiện tại với thói quen ăn uống hoặc sinh hoạt trước đó.

Vì vậy, nguyên tắc quan trọng hàng đầu là ăn chín, uống nước đã đun sôi, không sử dụng thịt, cá, ếch, rắn, động vật hoang dã hoặc các thực phẩm có nguy cơ khi chưa được chế biến chín kỹ. Người dân cũng cần thận trọng với nước suối, nước khe và các nguồn nước tự nhiên chưa được xử lý.

Cùng với bảo đảm an toàn thực phẩm và nguồn nước, mỗi người cần duy trì vệ sinh cá nhân, rửa tay trước khi ăn, sau khi lao động và sau khi tiếp xúc với đất, nước hoặc môi trường có nguy cơ. Tại những khu vực từng ghi nhận ca bệnh, việc giám sát và phát hiện sớm các trường hợp nghi ngờ tại cộng đồng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Khi xuất hiện những dấu hiệu bất thường như nốt sẩn kéo dài, ngứa dai dẳng, sưng đỏ, tổn thương dưới da hoặc cảm giác có vật thể di chuyển bất thường trong cơ thể, người dân không nên tự điều trị hay tự can thiệp mà cần đến cơ sở y tế để được thăm khám.

Trong bối cảnh một số bệnh ký sinh trùng chưa có thuốc điều trị đặc hiệu và khó phát hiện ở giai đoạn sớm, chủ động phòng bệnh vẫn là “hàng rào” bảo vệ quan trọng nhất. Kiểm soát nguồn thực phẩm, sử dụng nước an toàn, từ bỏ thói quen ăn sống và nâng cao vệ sinh cá nhân không chỉ giúp phòng giun rồng mà còn góp phần giảm nguy cơ mắc nhiều bệnh ký sinh trùng khác trong cộng đồng.