Đề xuất này được các địa phương và doanh nghiệp cùng thảo luận tại Hội nghị kết nối đầu tư và hợp tác phát triển giữa TP.HCM với các tỉnh, thành vùng Đông Nam Bộ và vùng Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) diễn ra chiều 17/9 tại TP.HCM.

Chuyển từ hợp tác riêng lẻ sang liên kết theo chuỗi giá trị

Tại hội nghị lãnh đạo các địa phương cùng thống nhất phương thức liên kết đầu tư phải bắt đầu từ phương án giá trị tổng thể dành cho nhà đầu tư, gắn kết đồng bộ từ khâu nghiên cứu phát triển, vùng nguyên liệu, quy mô sản xuất, năng lượng, hạ tầng logistics, thị trường tiêu thụ đến cải cách thủ tục hành chính.

Trước mắt, các địa phương tập trung hợp tác kiến tạo ba nhóm chuỗi giá trị liên vùng đột phá gồm: chuỗi công nghiệp công nghệ cao gắn với cảng biển, hàng không và hạ tầng logistics; chuỗi nông nghiệp, thủy sản gắn với chế biến sâu, chuỗi lạnh, xây dựng thương hiệu và xuất khẩu; chuỗi năng lượng sạch, kinh tế tuần hoàn và thích ứng biến đổi khí hậu. 

Giai đoạn 2026 - 2030, các địa phương thống nhất 4 chuyển dịch chiến lược gồm: chuyển từ liên kết theo địa giới hành chính sang liên kết theo không gian phát triển; chuyển từ xúc tiến dự án riêng lẻ sang kiến tạo hệ sinh thái đầu tư toàn vùng; chuyển từ cạnh tranh thu hút nguồn lực sang cùng mở rộng quy mô nguồn lực; và chuyển từ các bản ký kết cam kết sang quản trị bằng hành động và kết quả cụ thể. 

Ông Phạm Quang Nhật, Giám đốc Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP.HCM (ITPC), cho rằng cần chuyển từ hợp tác theo từng hoạt động riêng lẻ sang liên kết theo chuỗi giá trị và danh mục dự án ưu tiên có sức lan tỏa cao.

Thời gian tới, ITPC sẽ phối hợp với các địa phương chuẩn hóa danh mục cơ hội đầu tư theo từng chuỗi giá trị và mức độ sẵn sàng. Mỗi cơ hội đầu tư cần có thông tin rõ về pháp lý, quy hoạch, đất đai, hạ tầng và cơ quan phụ trách để nhà đầu tư có thể đánh giá ngay khả năng triển khai.

"Các kết nối cũng được theo dõi trên nền tảng số. Những đề xuất có khả năng thực hiện sẽ được kết nối đúng cơ quan, theo dõi tiến độ và đồng hành đến khi có kết quả, thay vì kết thúc sau một cuộc gặp hay hội nghị" ông Nhật nhấn mạnh.

Xây dựng một danh mục đầu tư liên vùng 

Xuất phát từ thực tiễn triển khai dự án, doanh nghiệp có mong muốn lớn nhất là thủ tục đầu tư được rút gọn và có một đầu mối duy nhất để làm việc xuyên suốt.

Ông Đinh Hồng Kỳ, Phó chủ tịch Liên đoàn Doanh nghiệp TP.HCM (HUBA), cho rằng với những dự án có vòng đời 10-20 năm, doanh nghiệp cần biết rõ thủ tục mất bao lâu, hạ tầng khi nào hoàn thành, cơ quan nào chịu trách nhiệm và những cam kết nào có thể thực hiện.

“Doanh nghiệp không cần thêm một cơ quan để đến làm việc, mà cần một đầu mối có thể giúp giải quyết được vấn đề”, ông Kỳ nhấn mạnh.

Từ đó, ông Kỳ đề xuất các địa phương cần có một đầu mối xuyên suốt đối với những dự án đầu tư quan trọng. Đầu mối này không chỉ nhận hồ sơ mà phải có trách nhiệm điều phối, theo dõi tiến độ và xử lý những điểm nghẽn giữa các sở, ngành.

Cùng đề xuất về cắt giảm thủ tục, ông Đặng Hồng Anh, Phó chủ tịch Tập đoàn Thành Thành Công (TTC Group), Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam, đề nghị đẩy mạnh cắt giảm thủ tục, áp dụng cơ chế “luồng xanh” hoặc “một cửa thực chất” đối với các dự án quy mô lớn, chuyển đổi xanh và công nghệ cao.

Doanh nhân này cho rằng thời gian là một trong những chi phí lớn nhất của nhà đầu tư. Một dự án mở rộng nếu mất 2-3 năm cho thủ tục pháp lý có thể bỏ lỡ cơ hội kinh doanh.

Đối với những lĩnh vực mới như trung tâm dữ liệu, hạ tầng số, bán dẫn và năng lượng sạch, vị doanh nhân này đề xuất các địa phương chuẩn bị trước quỹ đất sạch, nguồn điện ổn định với công suất lớn, cùng các chính sách phù hợp về thuế, tiền thuê đất và cơ chế thử nghiệm chính sách.

Nếu thủ tục là một phần của bài toán đầu tư, thì sự liên kết giữa các địa phương mới là vấn đề cốt lõi. Ông Đinh Hồng Kỳ đề xuất, TP.HCM cùng 7 địa phương có thể nghiên cứu xây dựng một danh mục cơ hội đầu tư liên vùng, không chỉ giới thiệu từng dự án riêng lẻ mà chỉ ra được mối liên hệ trong chuỗi giá trị.

Khi một nhà đầu tư đến TP.HCM, không chỉ giới thiệu cơ hội của Thành phố mà có thể giới thiệu cho cơ hội tiềm năng cho cả vùng. Ngược lại, khi một nhà đầu tư đến Cần Thơ, Đồng Tháp hay Cà Mau, địa phương đó cũng có thể giới thiệu cho họ những mắt xích của chuỗi cung ứng tại TP.HCM, Đồng Nai, Tây Ninh hoặc các địa phương khác.

Thậm chí xa hơn, trong tương lai có thể tiến tới xây dựng một cửa sổ thông tin đầu tư chung của toàn vùng, nơi nhà đầu tư có thể nhìn thấy cơ hội đầu tư không phải trên 8 bản đồ hành chính riêng biệt, mà trên một bản đồ chuỗi giá trị chung. "Theo tôi, đó mới thực sự là xúc tiến đầu tư vùng" ông Kỳ nói về đề xuất của mình.

Vị doanh nhân này nhận định, trong giai đoạn trước, một địa phương hấp dẫn nhà đầu tư có thể nhờ đất rẻ, lao động rẻ và ưu đãi tốt.

Nhưng trong giai đoạn tới, lợi thế cạnh tranh sẽ thuộc về những địa phương tạo ra được 3 yếu tố gồm: sự chắc chắn, nhất quán; tốc độ thực thi; khả năng kết nối vào hệ sinh thái và chuỗi giá trị của cả vùng.

“Nếu TP.HCM cùng các tỉnh, thành Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long xây dựng được một không gian đầu tư mà doanh nghiệp nhìn thấy cơ hội ở quy mô vùng, thay vì từng địa phương riêng lẻ, khi đó các địa phương không chỉ thu hút thêm vốn mà có thể nâng chất lượng dòng vốn, giảm chi phí của doanh nghiệp và hình thành những chuỗi giá trị mới có sức cạnh tranh cao hơn” ông Đinh Hồng Kỳ mong muốn và kỳ vọng sự liên kết chặt chẽ hơn giữa các địa phương trong thời gian tới.