Tăng chi phí đầu vào, tăng rủi ro với ngành hàng tươi sống, rau quả

Theo đánh giá của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, xung đột tại Trung Đông đã và đang gây ra nhiều hệ lụy với ngành nông nghiệp.

Thông tin của một số hiệp hội ngành hàng, doanh nghiệp, hợp tác xã cho thấy cước vận tải biển đã tăng 25 - 35%, thời gian vận chuyển kéo dài thêm 7 - 14 ngày do tàu phải tránh khu vực rủi ro, làm giảm sức cạnh tranh của một số mặt hàng xuất khẩu (gỗ, thủy sản, nông sản).

Tuy nhiên, bên cạnh nguy cơ về logistics, giá dầu tăng còn làm tăng chi phí vận chuyển hàng hóa nông sản, đặc biệt với tàu khai thác cá và các phương tiện thu hoạch, vận chuyển hàng hóa nông sản (trong khi hiện nay tại Đồng bằng sông Cửu Long đang bắt đầu thu hoạch vụ lúa Đông - Xuân).

Giá cả đầu vào vật tư nông nghiệp cũng dự báo tăng lên, ví dụ các loại phân bón phải nhập khẩu từ nước ngoài có thể tăng từ 5-15%. Thị trường thức ăn chăn nuôi cũng có xu hướng tăng giá, chủ yếu đối với cám gia cầm, cám lợn, thức ăn đậm đặc (tăng khoảng 1,5-2%, mức tăng từ 150-300 đồng/kg).   

“Dự báo sơ bộ, chi phí sản xuất nông nghiệp tăng khoảng 3 - 5%, làm tăng giá nông sản thực phẩm, nguy cơ tăng chỉ số giá tiêu dùng CPI”, báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường đánh giá.

Riêng với ngành thủy sản, nhiều doanh nghiệp phản ánh đang gặp khó khăn, thậm chí tạm thời không thể vận chuyển hàng. Một số doanh nghiệp đã tạm dừng xuất khẩu sang Trung Đông do rủi ro vận tải và thiếu chuyến tàu (sản phẩm cá tra).

Còn trong ngành rau quả, nhiều đơn hàng đã đóng container và hạ cảng tại TP.HCM đang phải nằm chờ do lịch tàu thay đổi hoặc các hàng tàu tạm ngưng đặt chỗ đến khu vực Trung Đông. Thời gian trên biển kéo dài làm tăng nguy cơ suy giảm chất lượng trái cây, buộc doanh nghiệp phải tăng chi phí bảo quản lạnh hoặc có nguy cơ bị khách hàng từ chối do sản phẩm không đạt yêu cầu.

Ngoài ra, một số ngành mà thị trường Trung Đông chiếm tỷ trọng cao trong kim ngạch xuất khẩu, như ngành điều (chiếm khoảng 11%) hay ngành hồ tiêu (chiếm khoảng 10%) cũng rơi vào tình trạng đình trệ. Nếu kịch bản ngừng xuất khẩu hoàn toàn xảy ra trong một thời gian dài, vấn đề tồn kho, dòng tiền doanh nghiệp và giá thu mua nguyên liệu trong nước chắc chắn sẽ bị ảnh hưởng.

Tìm phương án xoay trục thị trường

Bên cạnh những khó khăn, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng đánh giá giai đoạn này là cơ hội để Hiệp hội, doanh nghiệp, hợp tác xã và bà con nông dân tái cấu trúc lại ngành hàng theo hướng nâng cao chất lượng, thương hiệu; mở cửa các thị trường mới trong đó ưu tiên tập trung vào thị trường Halal. Đồng thời, sẵn sàng chuẩn bị các điều kiện để đẩy mạnh sản xuất ngay khi có tín hiệu ổn định địa chính trị và thị trường có dấu hiệu bình thường trở lại.

Bộ đề xuất đẩy mạnh xúc tiến thương mại và đa dạng hóa thị trường, trong đó tăng cường hoạt động xúc tiến thương mại tại các thị trường thay thế tiềm năng như Đông Á, Nam Á, EU, châu Phi và châu Mỹ Latinh; tận dụng hiệu quả các FTA đã ký kết để mở rộng thị phần; hỗ trợ doanh nghiệp tham gia hội chợ, kết nối giao thương trực tuyến và phát triển thương mại điện tử xuyên biên giới.

Về mặt tín dụng, phía Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề xuất giải pháp giảm lãi suất cho vay ngắn hạn đối với doanh nghiệp xuất khẩu nông sản sang thị trường Trung Đông; mở rộng hạn mức tín dụng lưu động để duy trì dòng tiền trong giai đoạn thị trường biến động. Hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận bảo hiểm tín dụng xuất khẩu để giảm thiểu rủi ro thanh toán. Hỗ trợ cấp tín dụng tạo điều kiện cho các doanh nghiệp nhập khẩu các nguyên liệu sản xuất phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, nguyên liệu phục vụ sản xuất trong nước.

Ngoài ra, Bộ Tài chính có thể nghiên cứu giảm thuế nhập khẩu về 0% các loại phân bón, nguyên liệu sản xuất phân bón, thuốc bảo vệ thực vật.

Sắp tới Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng dự kiến thiết lập đường dây nóng để chung sức đồng lòng, tiếp nhận thông tin về khó khăn, vướng mắc của các hợp tác xã, doanh nghiệp, hội, hiệp hội và người dân cũng như lắng nghe các đề xuất, kiến nghị cơ chế, chính sách để tháo gỡ nhanh chóng, kịp thời.