Một trong những điểm đáng lo ngại là bệnh có thể diễn tiến lặng lẽ, không có triệu chứng rõ ràng và chỉ được phát hiện khi khám sức khỏe định kỳ.

Trường hợp của ông N.V.B (63 tuổi) là một ví dụ điển hình. Với tiền sử hút thuốc lá nhiều năm, ông đến Bệnh viện K kiểm tra sức khỏe và được chỉ định nội soi tiêu hóa. Quá trình tầm soát ung thư vùng họng, thực quản được thực hiện bằng công nghệ NBI từ khoang miệng, hạ họng, thanh quản đến toàn bộ thực quản.

Khi sử dụng NBI, các bác sỹ phát hiện một tổn thương phẳng, bắt màu nâu, kích thước khoảng 15 mm. Nhờ nội soi phóng đại 150 lần, tổn thương được xác định là ung thư biểu mô vảy thực quản giai đoạn sớm và bệnh nhân được chỉ định cắt tách dưới niêm mạc qua nội soi. Sau can thiệp, kết quả mô bệnh học khẳng định chẩn đoán ung thư giai đoạn sớm, ông hồi phục tốt và xuất viện chỉ sau 2 ngày.

Không may mắn như trường hợp trên, ông P.V.T (67 tuổi), có tiền sử nghiện rượu và hút thuốc lá nhiều năm, cũng được phát hiện có tổn thương khoảng 10 mm tại thực quản trong một lần nội soi kiểm tra sức khỏe. Tuy nhiên, tổn thương đã vượt quá chỉ định điều trị bằng nội soi và được khuyến cáo phẫu thuật. Kết quả mô bệnh học sau đó cho thấy ung thư biểu mô thực quản đã xâm lấn vào lớp dưới niêm mạc.

Theo TS.Bùi Ánh Tuyết, Trưởng Khoa Nội soi thăm dò chức năng, Bệnh viện K, tại Việt Nam, ung thư thực quản nằm trong nhóm 15 bệnh ung thư thường gặp nhất với 3.686 ca chẩn đoán mới và 3.470 ca tử vong mỗi năm.

Phần lớn bệnh nhân được phát hiện ở giai đoạn muộn khi đã xuất hiện các triệu chứng rõ ràng như nuốt vướng, nghẹn tăng dần, ho khàn tiếng do khối u xâm lấn vào tổ chức lân cận. Ở giai đoạn này, khả năng phẫu thuật thường bị hạn chế, điều trị chủ yếu là hóa xạ trị đồng thời nhưng tiên lượng không cao.

Việc phát hiện bệnh muộn khiến hiệu quả điều trị giảm đáng kể. Ngược lại, nếu được chẩn đoán ở giai đoạn sớm, hiệu quả điều trị và tiên lượng sống được cải thiện rõ rệt. Nhiều nghiên cứu tại Nhật Bản cho thấy tỷ lệ sống sau 5 năm ở bệnh nhân phát hiện sớm có thể đạt trên 90%.

Ung thư thực quản giai đoạn sớm là khi tổn thương còn khu trú tại lớp niêm mạc và dưới niêm mạc, chưa xâm lấn vào cơ thực quản. Trước đây, việc chẩn đoán chủ yếu dựa vào nội soi ánh sáng trắng và sinh thiết, nhưng phương pháp này khó phát hiện tổn thương nhỏ do màu sắc tương đồng với niêm mạc xung quanh.

Hiện nay, với hệ thống nội soi hiện đại như EVIS X1 được trang bị tại Bệnh viện K, bác sỹ có thể sử dụng công nghệ nhuộm màu bằng ánh sáng kết hợp phóng đại trên 150 lần để quan sát rõ vi cấu trúc và hệ vi mạch của tổn thương.

Nhờ đó, việc phân biệt tổn thương lành tính hay ác tính được thực hiện ngay trong quá trình nội soi, giúp đưa ra hướng xử trí kịp thời. Mục tiêu của nội soi phóng đại không chỉ là phát hiện sớm mà còn có thể can thiệp điều trị ngay ở giai đoạn đầu.

Theo các chuyên gia, nguyên nhân ung thư thực quản thường là sự kết hợp của nhiều yếu tố nguy cơ kéo dài, trong đó phổ biến nhất là hút thuốc lá và uống rượu bia. Thuốc lá chứa nhiều chất gây ung thư, trong khi rượu đóng vai trò như dung môi giúp các chất độc này thấm sâu vào niêm mạc thực quản, làm tăng nguy cơ mắc bệnh.

Để phòng ngừa ung thư thực quản, các bác sỹ khuyến cáo người dân nên hạn chế ăn nhiều thịt và chất béo từ đạm động vật, tăng cường bổ sung chất xơ từ lúa mạch, rau xanh, trái cây và các vitamin như E, C, A, đồng thời duy trì lối sống năng động, tập luyện thể dục thường xuyên và từ bỏ thuốc lá, rượu bia.

Đặc biệt, những người có tiền sử bệnh lý đường tiêu hóa, có người thân từng mắc ung thư thực quản, dạ dày, đại tràng hoặc xuất hiện các dấu hiệu như sụt cân không rõ nguyên nhân, nuốt vướng, đầy bụng… cần đi khám sớm để được tầm soát, phát hiện và điều trị kịp thời.