Theo báo cáo dự kiến Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026 - 2030, Chính phủ xác định mục tiêu phát triển nhanh chóng và bền vững đất nước, phấn đấu tăng trưởng GDP năm 2026 và bình quân 5 năm 2026-2030 từ 10% trở lên gắn với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô.

Quản lý và sử dụng hiệu quả tài nguyên được xác định là một trong các giải pháp trọng tâm cho tăng trưởng bền vững. Quốc hội cũng đã thông qua Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, gắn chiến lược phát triển kinh tế với an ninh năng lượng và bảo vệ môi trường, khuyến khích các doanh nghiệp đẩy mạnh đầu tư và ứng dụng công nghệ tiên tiến.

Trước yêu cầu tăng trưởng mới, sản xuất thông minh được coi là năng lực cốt lõi để tạo lợi thế cạnh tranh. Những doanh nghiệp chuyển đổi thành công sang mô hình sản xuất thông minh sẽ có khả năng nâng cao năng suất, tối ưu chi phí, thích ứng tốt hơn trước những biến động của thị trường và tăng trưởng bền vững.

Tuy nhiên, một trong những rào cản khiến các nhà máy chưa thể chuyển đổi hiệu quả là thiếu hạ tầng quản trị và vận hành năng lượng tập trung. Lý do được xác định do dữ liệu còn phân tán, các hệ thống vận hành rời rạc.

Chia sẻ tại Hội thảo “Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả: Lực đẩy từ chính sách và công nghệ”, thuộc chương trình VNEEP3 do Bộ Công thương chủ trì, ông Thái Hoàng Quỳnh, Phó tổng giám đốc, Khối Hệ thống Năng lượng, Schneider Electric Việt Nam và Campuchia cho biết: “Khu công nghiệp càng thông minh thì hệ thống quản lý sẽ càng phức tạp. Dữ liệu lớn nhưng phân tán từ nhiều hệ thống quản trị khác nhau từ điện, nước, vận hành, đến logistic, môi trường, an ninh,... Vì vậy, yêu cầu đặt ra lúc này là phải hội tụ dữ liệu từ nhiều nguồn và đặt dữ liệu vào đúng bối cảnh vận hành”.

Vận hành tích hợp - nền tảng khu công nghiệp thông minh  

Theo Schneider Electric, mô hình kết nối và điều phối đồng bộ là mấu chốt để các khu công nghiệp vận hành hiệu quả hơn. Đây cũng là cách tiếp cận Schneider Electric đang triển khai thông qua nền tảng EcoStruxure, kiến trúc mở tích hợp AI và IoT. Nền tảng này kết nối các giải pháp theo ba lớp công nghệ đi từ thu thập, vận hành đến tối ưu (Onboard - Operate - Optimize).

Thu thập (Onboard) là lớp khởi đầu, cung cấp các thiết bị thông minh được thiết kế để tổng hợp, kết nối dữ liệu tại hiện trường lên các hệ thống vận hành. Dữ liệu sau khi tải lên sẽ được xử lý tại chỗ bằng các phần mềm giám sát và vận hành tại lớp vận hành (Operate). Đây là bước chuyển dữ liệu thô thành thông tin hỗ trợ giám sát, phân tích, điều khiển và tự động hóa. Cuối cùng, ở lớp tối ưu (Optimize), các chỉ tiêu hiệu quả sử dụng năng lượng được xây dựng nhằm giúp khu công nghiệp tối ưu hiệu suất, đồng thời ra quyết định nhanh chóng và chính xác hơn.

Với kiến trúc ba lớp này, hạ tầng vật lý và hạ tầng số được vận hành liền mạch trên một nền tảng thống nhất. Nhờ vậy, các quy trình quản lý và vận hành trong khu công nghiệp được tối ưu đáng kể.

Hiệu quả của cách tiếp cận này cũng được thể hiện rõ tại Công ty Cổ phần Cao su Đà Nẵng (DRC). Theo số liệu thống kê từ Sở công thương Đà Nẵng năm 2025, DRC được xếp vào đơn vị sử dụng năng lượng trọng điểm với quy mô tiêu thụ năng lượng hàng năm trên 10.000 tấn dầu quy đổi (TOE). Công ty cũng sở hữu quy mô hạ tầng lớn, gồm cụm 09 xí nghiệp sản xuất với hàng chục trạm biến áp và trạm cấp điện lớn nhỏ và phân bố rải rác.

“Trước đây, chúng tôi thu thập dữ liệu năng lượng bằng tay và tổng hợp qua Excel. Cách làm này dẫn đến rủi ro sai sót và thiếu khả năng phân tích chuyên sâu”, ông Đoàn Văn Minh, Cán bộ phụ trách kỹ thuật tại nhà máy Cao su Đà Nẵng cho biết. 

Novas, đối tác của Schneider Electric đã lắp và kết nối hơn 100 đồng hồ đo điện năng cùng các thiết bị đo lường tự động khác cho DRC, giúp đưa toàn bộ dữ liệu về một hệ thống quản lý chung.

Ngoài thiết bị vật lý, DRC cũng chuyển sang quản lý hạ tầng  năng lượng bằng phần mềm Power Monitoring Expert (PME) của Schneider Electric. Phần mềm này không chỉ giúp nhà máy quản lý và vận hành tập trung hạ tầng cấp điện, hơi, nước,  và điều hoà không khí, mà còn giúp phát hiện sớm các vấn đề liên quan đến chất lượng điện năng ở các khu vực trọng yếu, nhằm nâng cao độ tin cậy và an toàn của hệ thống cấp điện.

Trên nền tảng tích hợp này, DRC đã xây dựng được chỉ tiêu sử dụng năng lượng tiêu thụ trên thành phẩm lốp đầu ra. Chỉ tiêu này là cơ sở quan trọng cho từng xí nghiệp, ca sản xuất có khả năng đối chiếu hiệu quả xuyên suốt quá trình sản xuất. Qua đó, doanh nghiệp có thể áp dụng các giải pháp vận hành tối ưu, giúp nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, tối ưu chi phí sản xuất và tăng tính cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

“Chúng ta không thể quản lý những thứ không thể đo lường, cũng như không thể ra quyết định chính xác nếu dữ liệu bị cô lập . Vì vậy, trước khi tính đến nâng cấp hạ tầng, cần kết nối mọi điểm dữ liệu thành một đầu mối quản lý duy nhất và giải bài toán tối ưu trước”, ông Thái Hoàng Quỳnh, Phó tổng giám đốc, Khối Hệ thống Năng lượng, Schneider Electric Việt Nam và Campuchia nhấn mạnh.

Việc tận dụng được tối đa sức mạnh của dữ liệu là nền tảng vững chắc để chuyển đổi sản xuất thông minh. Các doanh nghiệp có khả năng quản lý dữ liệu hiệu quả sẽ chuẩn bị tốt hơn cho làn sóng chuyển đổi, đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng hai chữ số và đáp ứng các mục tiêu bền vững trong tương lai.