Thị trường đồ cũ tăng nhanh hơn đồ mới

Thương vụ eBay chi 1,2 tỷ USD mua lại Depop từ Etsy không đơn thuần là một giao dịch mua bán - sáp nhập (M&A). Năm 2021, Etsy từng mua lại Depop với giá 1,6 tỷ USD, cùng lúc thâu tóm thêm một số nền tảng thương mại điện tử khác. Giao dịch dự kiến hoàn tất vào quý II/2026.

Đằng sau con số 1,2 tỷ USD là một tín hiệu rõ ràng: resale đang trở thành trụ cột tăng trưởng mới của thương mại điện tử toàn cầu. Khi Gen Z ưu tiên lối sống bền vững, tái sử dụng và tiêu dùng có trách nhiệm, đồ cũ không còn là lựa chọn giá rẻ, mà là một tuyên ngôn phong cách sống. Câu hỏi đặt ra là, xu hướng này mở ra cơ hội gì cho thị trường Việt Nam?

Tính đến cuối năm 2025, sàn giao dịch Depop có 7 triệu người mua hoạt động, gần 90% trong số đó dưới 34 tuổi và hơn 3 triệu người bán hoạt động. Jamie Iannone, Giám đốc điều hành eBay nhận định, thế hệ trẻ rất chú trọng đến quần áo đã qua sử dụng, hướng đến sự bền vững và tái chế những gì họ có trong tủ quần áo.

Với eBay, việc mở rộng sang resale giúp tạo khác biệt khi tập trung vào trải nghiệm khách hàng trong bối cảnh thương mại điện tử cạnh tranh khốc liệt và biên lợi nhuận ngày càng mỏng. Kết quả kinh doanh của Depop có thể giúp tổng giá trị hàng hóa (GMV) năm 2026 của eBay tăng thêm 1-2%. GMV là chỉ số cho thấy tổng giá trị hàng hóa được bán trên một nền tảng. eBay dự kiến GMV đạt khoảng 21,5-21,9 tỷ USD trong quý I/2026, vượt ước tính 20,1 tỷ USD của giới phân tích.

Trong khi đó, mặt trái của ngành thời trang siêu nhanh ngày càng bị soi chiếu. Shein - biểu tượng của mô hình “ultra-fast fashion”, dù được SBTi xác thực mục tiêu Net Zero 2050, vẫn gây tranh cãi khi lượng phát thải tăng gần gấp đôi chỉ trong một năm, đạt 16,7 triệu tấn CO₂e. Thời trang hiện chiếm khoảng 10% lượng phát thải carbon toàn cầu, theo UNEP (Chương trình môi trường Liên hợp quốc).

Hai xu hướng song song đang diễn ra: một bên tăng trưởng nhờ tốc độ và giá rẻ, bên kia tăng trưởng nhờ tái sử dụng và bền vững. Sự căng kéo này tạo ra dư địa lớn cho thị trường đồ second-hand (đồ đã qua sử dụng).

Theo Statista, thị trường thời trang second-hand toàn cầu dự kiến đạt 351 tỷ USD vào năm 2027, với tốc độ tăng trưởng cao gấp nhiều lần thị trường thời trang truyền thống.

Tại Mỹ, báo cáo của ThredUp cho thấy, resale tăng trưởng nhanh gấp 7 lần bán lẻ thời trang nói chung. Ở châu Á và Úc, tốc độ còn cao gấp 3 lần thị trường may mặc.

Các thương hiệu lớn như H&M hay IKEA đều triển khai nền tảng bán lại. Điều này cho thấy resale không còn là thị trường ngách, mà đang trở thành một cấu phần chính thức trong chiến lược ESG và kinh tế tuần hoàn của doanh nghiệp toàn cầu.

Khi cuộc chơi vẫn đang ở vạch xuất phát

Trong bối cảnh đó, Việt Nam nổi lên như một phân khúc đầy tiềm năng, thu hút sự chú ý không chỉ từ doanh nghiệp nội địa, mà còn từ các quỹ đầu tư quốc tế và những “ông lớn” trong ngành thời trang. Điều này không chỉ phản ánh sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng, mà còn mở ra cơ hội chiến lược cho start-up và nhà đầu tư vào một thị trường còn nhiều khoảng trống.

So với thị trường resale đã phát triển mạnh tại Mỹ và châu Âu, Việt Nam có những đặc thù không thể so sánh trực tiếp.

Trước hết, quy mô thị trường, mức độ trưởng thành của hệ sinh thái, khung pháp lý, chính sách thuế - phí cũng như hành vi tiêu dùng giữa các khu vực hoàn toàn khác nhau.

Tại Mỹ và châu Âu, ý thức về thời trang bền vững và tiêu dùng có trách nhiệm đã hình thành từ nhiều năm. Người tiêu dùng sẵn sàng trả giá cao hơn cho sản phẩm đã qua sử dụng nếu đảm bảo chất lượng, tính xác thực và yếu tố môi trường. Đồng thời, các thị trường này có cơ chế kiểm soát chặt chẽ hàng giả, hàng kém chất lượng, việc kinh doanh sản phẩm không đạt chuẩn gần như không có “đất sống”.

Tuy nhiên, chi phí vận hành cao (logistics, nhân sự, marketing), cùng mức thuế và phí nền tảng lớn khiến bài toán lợi nhuận không hề dễ dàng. Thực tế, ngay cả những thương vụ lớn trong lĩnh vực resale tại phương Tây cũng không hoàn toàn màu hồng. Minh chứng là trong thương vụ mua - bán lại Depop, Etsy đã chấp nhận khoản lỗ lên tới 400 triệu USD sau 5 năm, cho thấy áp lực tăng trưởng và lợi nhuận trong ngành này rất đáng kể.

Trong khi đó, bối cảnh Việt Nam lại khác. Thị trường còn ở giai đoạn sớm, dung lượng lớn nhưng mức độ khai thác chưa cao (uncaptured demand còn nhiều). Đặc biệt trong mảng thời trang - nhóm sản phẩm có vòng đời ngắn, phụ thuộc xu hướng và tồn kho lớn - gần như là ngành duy nhất trong second-hand có thể tạo ra tổng giá trị giao dịch đủ lớn để hình thành nền tảng quy mô. Trong khi các ngành hàng khác thường đã có người dẫn đầu rõ ràng hoặc biên lợi nhuận không hấp dẫn bằng.

Một yếu tố quan trọng khác là hành vi tiêu dùng. Mô hình C2C/P2P (người dùng bán cho người dùng) vốn rất phổ biến và phù hợp với thói quen giao thương tại Đông Á và Đông Nam Á, nơi hoạt động mua bán cá nhân đã tồn tại từ lâu. Điều này giúp thị trường Việt Nam cởi mở hơn với start-up, sản phẩm mới và dòng vốn đầu tư trong mảng second-hand. Cơ chế monetization (cách doanh nghiệp hoặc nền tảng chuyển đổi lưu lượng truy cập và giao dịch thành doanh thu) hiện được đánh giá linh hoạt hơn so với nhiều thị trường phát triển, nơi chi phí tuân thủ và vận hành cao bào mòn biên lợi nhuận.

Theo ông Trần Vũ Anh, sáng lập một start-up trao đổi đồ second-hand, chính những khác biệt này tạo ra lợi thế độc lập cho thị trường Việt Nam. Trong giai đoạn “khai hoang”, thị trường có thể định hình những chuẩn mực riêng, phù hợp với hành vi tiêu dùng bản địa.

Các nền tảng trong nước như SSSMarket tích hợp AI để cá nhân hóa trải nghiệm, cho phép tìm kiếm sản phẩm bằng hình ảnh, giải quyết bài toán “thời trang khó gọi tên”. Một số cái tên khác như Passii hay Piktina cũng khai thác phân khúc ký gửi và cộng đồng thời trang. Điểm chung là yếu tố social commerce và cộng đồng, nơi đồ cũ được số hóa, gắn với livestream và trải nghiệm tương tự TikTok.

Ba yếu tố hấp dẫn giới đầu tư

Các quỹ đầu tư mạo hiểm và quỹ tư nhân chú ý đến resale Việt Nam vì 3 động lực chính.

Thứ nhất, thị trường còn phân mảnh. Phần lớn giao dịch vẫn diễn ra trên mạng xã hội hoặc cửa hàng nhỏ lẻ, chưa qua hệ thống vận hành chuyên nghiệp. Điều này cho thấy nhu cầu có thật nhưng chưa được tổ chức hiệu quả.

Thứ hai, cấu trúc dân số vàng và tầng lớp trung lưu gia tăng tạo nền tảng tăng trưởng. Người trẻ muốn tiết kiệm nhưng vẫn thể hiện phong cách cá nhân; second-hand cho phép tiếp cận thương hiệu cao cấp với mức giá thấp hơn 30-50%.

Thứ ba, mô hình resale phù hợp xu hướng ESG và kinh tế tuần hoàn. Nếu triển khai tốt, nền tảng có thể mở rộng từ thời trang sang điện tử, đồ gia dụng, sách, đồ trẻ em… qua đó gia tăng giá trị doanh nghiệp dài hạn.

Dù giàu tiềm năng, thị trường đồ cũ Việt Nam đối mặt một số rào cản nền tảng. Trước hết là kiểm định chất lượng và xác thực sản phẩm. Giá trị hàng second-hand phụ thuộc lớn vào tình trạng thực tế, nhưng thị trường chưa có bộ tiêu chuẩn chung đủ tin cậy, đặc biệt ở phân khúc hàng hiệu.

Tiếp đó là vấn đề hàng giả và hàng kém chất lượng. Khi ranh giới giữa hàng đã qua sử dụng và hàng nhái không rõ ràng, niềm tin khó được xây dựng bền vững.

Cuối cùng là chi phí vận hành và bài toán giữ chân người dùng. Để cạnh tranh dài hạn, nền tảng cần dịch vụ thu mua tại nhà, kiểm định tập trung, đóng gói chuyên nghiệp, chính sách đổi trả linh hoạt… Những yếu tố này làm tăng chi phí, nhưng là điều kiện để xây dựng hệ sinh thái bền vững.

Sự đối lập giữa mô hình siêu nhanh như Shein và mô hình resale như Depop phản ánh một ngã rẽ của ngành thời trang toàn cầu. Việt Nam đứng giữa hai dòng chảy: vừa là trung tâm sản xuất dệt may, vừa là thị trường tiêu dùng trẻ.

Nếu start-up Việt tận dụng AI, social commerce và xu hướng bền vững, second-hand có thể không chỉ là trào lưu, mà trở thành một cấu phần mới của bán lẻ thời trang.

Về dài hạn, câu chuyện không chỉ là bán lại quần áo cũ, mà là tái định nghĩa vòng đời sản phẩm, từ tiêu dùng tuyến tính sang tuần hoàn. Và khi một “gã khổng lồ” như eBay sẵn sàng chi 1,2 tỷ USD cho niềm tin này, thị trường Việt Nam cũng không thể đứng ngoài cuộc chơi.