Các chuyên gia y tế cảnh báo, phụ huynh cần đặc biệt lưu ý những dấu hiệu cảnh báo sớm bệnh chuyển nặng để kịp thời đưa trẻ đến cơ sở y tế, đồng thời chủ động thực hiện các biện pháp phòng bệnh hiệu quả.

Theo bác sỹ Bạch Thị Chính, Giám đốc Y khoa Hệ thống Tiêm chủng VNVC, tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm lưu hành quanh năm với hai đợt cao điểm rơi vào tháng 3 đến tháng 5 và tháng 9 đến tháng 12.

Theo báo cáo của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP.HCM (HCDC), chỉ trong một tuần gần đây, số ca mắc tay chân miệng tăng mạnh ở mức báo động với 837 ca mắc mới, tăng hơn 97% so với trung bình 4 tuần trước.

Trong số này có 2 ca đã tử vong, nâng tổng số ca tử vong lên 3 ca và số mắc hơn 7.200 ca kể từ đầu năm đến nay, tăng 241,3% so với cùng kỳ năm 2025. Đáng chú ý, đã ghi nhận 98 ca diễn tiến nặng từ độ 2B trở lên, tăng 4,6 lần so với năm trước. Đồng thời, nhiều ổ dịch tại trường học và cộng đồng cũng xuất hiện, làm gia tăng nguy cơ lây lan diện rộng.

Đáng lo ngại, kết quả giám sát dịch tễ cho thấy sự xuất hiện của chủng virus EV71 chiếm 25% (6/24 mẫu giám sát). Đây là chủng virus có độc lực cao, lây lan nhanh, dễ gây biến chứng thần kinh và hô hấp nghiêm trọng, liên quan đến phần lớn các ca tử vong nhưng hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu.

Bệnh tay chân miệng lây chủ yếu qua đường tiêu hóa do tiếp xúc với dịch tiết nước bọt, phân hoặc các vật dụng nhiễm virus. Bệnh thường gặp ở trẻ nhỏ và dễ bùng phát thành dịch tại những nơi tập trung đông người như nhà trẻ, trường mầm non, trường học và khu dân cư đông đúc.

Ở giai đoạn đầu, trẻ mắc tay chân miệng thường có các dấu hiệu nhận biết như sốt, mệt mỏi, đau họng, biếng ăn, chảy nước miếng. Sau đó xuất hiện phát ban dạng phỏng nước ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, gối, mông, kèm theo loét miệng gây đau, khiến trẻ ăn uống kém. Tuy nhiên, bệnh có thể diễn tiến nhanh và gây biến chứng nặng như viêm não, viêm màng não, suy hô hấp, suy tuần hoàn nếu không được theo dõi sát.

Bác sỹ Bạch Thị Chính nhấn mạnh, phụ huynh cần đặc biệt lưu ý các dấu hiệu cảnh báo bệnh chuyển nặng và phải đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay khi xuất hiện một trong các biểu hiện như giật mình, hốt hoảng, chới với; sốt cao kéo dài, khó hạ; ngủ li bì, lừ đừ hoặc quấy khóc bất thường; run giật tay chân; nôn ói nhiều; bỏ bú, ăn uống kém rõ rệt.

Ngay khi nghi ngờ hoặc xác định trẻ mắc bệnh, cần cho trẻ nghỉ học và cách ly tại nhà ít nhất 7-10 ngày, hạn chế tiếp xúc với trẻ khác để tránh lây lan trong cộng đồng.

Trong quá trình chăm sóc, cần tránh làm vỡ các nốt phỏng nhằm hạn chế nhiễm trùng và lây lan, đồng thời đảm bảo chế độ dinh dưỡng phù hợp với thức ăn mềm, dễ nuốt để giúp trẻ hồi phục tốt hơn.

Để phòng bệnh tay chân miệng, các chuyên gia khuyến cáo phụ huynh và cộng đồng cần thực hiện nghiêm nguyên tắc “3 sạch” cùng các biện pháp dự phòng lây nhiễm.

Cụ thể, cần bảo đảm ăn uống sạch với nguyên tắc ăn chín, uống chín; giữ môi trường ở sạch bằng cách thường xuyên lau dọn nhà cửa, vệ sinh đồ chơi và các vật dụng trẻ tiếp xúc hằng ngày; và duy trì bàn tay sạch bằng thói quen rửa tay bằng xà phòng và nước sạch, đặc biệt trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh và sau khi chăm sóc trẻ.

Bên cạnh đó, việc thu gom, xử lý phân và chất thải của trẻ đúng quy định, bảo đảm vệ sinh môi trường cũng đóng vai trò quan trọng trong việc hạn chế lây lan virus qua đường tiêu hóa trong cộng đồng.

Trong bối cảnh bệnh tay chân miệng chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, việc chủ động phòng ngừa được xem là giải pháp then chốt. Hiện nay, trên thế giới đã có vắc-xin phòng bệnh tay chân miệng, mở ra hướng bảo vệ hiệu quả trước nguy cơ bệnh diễn tiến nặng.

Tháng 3/2026, Bộ Y tế đã phê duyệt vắc-xin phòng tay chân miệng và ngay lập tức thu hút sự quan tâm lớn từ cộng đồng. Nhiều gia đình kỳ vọng họ sẽ sớm tiếp cận được vắc-xin, chủ động bảo vệ sức khỏe, đặc biệt cho trẻ nhỏ.

Bác sỹ Bạch Thị Chính cho biết, với mạng lưới gần 260 trung tâm tiêm chủng phủ rộng toàn quốc, năng lực phục vụ hàng chục triệu lượt khách hàng mỗi năm và kinh nghiệm hợp tác với các đối tác vắc-xin hàng đầu thế giới, trong đó có Substipharm Biologics (Thụy Sỹ) - đơn vị sở hữu vắc-xin phòng tay chân miệng, VNVC đã chủ động tiếp cận và chuẩn bị các điều kiện cần thiết từ trước.

Ngay sau khi Bộ Y tế phê duyệt, đơn vị này tiếp tục đẩy nhanh các bước triển khai nhằm sớm đưa vắc-xin về phục vụ người dân tại Việt Nam.

Việc sớm đưa vắc-xin vào sử dụng được kỳ vọng sẽ trở thành giải pháp phòng ngừa quan trọng, góp phần giảm nguy cơ bệnh nặng, nâng cao năng lực bảo vệ sức khỏe trẻ em và cộng đồng trong bối cảnh dịch bệnh còn nhiều diễn biến phức tạp.