Trong ba tháng đầu năm 2026, bệnh tay chân miệng tại Việt Nam diễn biến đáng lo ngại khi số ca mắc tăng nhanh, vượt xa mức trung bình của những năm gần đây. Không chỉ gia tăng về số lượng, dịch bệnh còn tiềm ẩn nguy cơ trở nên nghiêm trọng hơn do sự quay trở lại của các chủng vi rút có độc lực cao. Các chuyên gia cảnh báo dịch có thể tiếp tục gia tăng nếu không triển khai quyết liệt các biện pháp kiểm soát từ sớm.

Theo hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm, cả nước ghi nhận hơn 25.000 ca mắc trong ba tháng đầu năm, trong đó có 4 ca tử vong. Con số này cao gấp 5 lần so với cùng kỳ năm trước, cho thấy xu hướng gia tăng rõ rệt và đáng báo động.

Khu vực phía Nam ghi nhận 18.031 ca, chiếm hơn 70% tổng số ca mắc, phản ánh mức độ tập trung dịch bệnh tại khu vực này. Phần lớn ca bệnh xảy ra ở trẻ dưới 10 tuổi, chiếm hơn 99%, trong đó nhóm từ 1 đến 5 tuổi chiếm tỷ lệ cao nhất.

Các chuyên gia nhận định bệnh đang bước vào chu kỳ gia tăng theo quy luật dịch tễ, tuy nhiên mức tăng năm nay đã vượt ngưỡng trung bình nhiều năm. Điều này đặt ra nguy cơ dịch tiếp tục tăng trong thời gian tới, đặc biệt trong giai đoạn cao điểm từ tháng 3 đến tháng 5.

Một yếu tố đáng lo ngại là sự quay trở lại của chủng vi rút Enterovirus 71. Đây là tác nhân từng gây nhiều ca bệnh nặng và tử vong trong các đợt dịch trước. Kết quả giám sát cho thấy chủng này đang chiếm ưu thế trong các mẫu bệnh phẩm dương tính. Trong nhóm bệnh nhân diễn tiến nặng, tỷ lệ nhiễm có thể lên tới hơn 50 phần trăm.

Theo các chuyên gia, nguy cơ diễn tiến nặng ở bệnh nhân nhiễm chủng này cao hơn nhiều so với các chủng khác do khả năng gây biến chứng thần kinh nhanh.

Người bệnh có thể gặp các biến chứng như viêm não, viêm màng não hoặc suy hô hấp trong thời gian ngắn. Ngoài ra, vi rút còn ghi nhận sự thay đổi về mặt di truyền với sự xuất hiện của biến thể mới, làm dấy lên lo ngại về khả năng né miễn dịch và nguy cơ tái nhiễm.

Một số ý kiến cho rằng, tay chân miệng là bệnh lưu hành quanh năm, thường có hai đợt cao điểm. Việc số ca tăng mạnh ngay từ đầu năm cho thấy nguy cơ bùng phát trên diện rộng là hoàn toàn có thể xảy ra.

Ông Châu Thanh Tú, Dược sỹ trưởng Hội đồng chuyên môn dược, Hệ thống nhà thuốc và trung tâm tiêm chủng Long Châu cho biết, tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm phổ biến ở trẻ em Việt Nam. Bệnh lây qua đường hô hấp, tiêu hóa và tiếp xúc trực tiếp với các vật dụng nhiễm virus.

Trẻ mắc bệnh thường xuất hiện các bóng nước ở miệng, lòng bàn tay, bàn chân, mông hoặc gối. Tình trạng loét miệng gây đau khiến trẻ bỏ ăn, quấy khóc. Nếu không được theo dõi và điều trị kịp thời, bệnh có thể diễn tiến nhanh, dẫn đến các biến chứng nguy hiểm như viêm não, viêm màng não, suy hô hấp hoặc suy tuần hoàn.

Các chuyên gia cảnh báo phụ huynh cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay khi có các dấu hiệu như sốt từ 39 độ C trở lên khó hạ, giật mình nhiều, quấy khóc bất thường, co giật, li bì, mạch nhanh, vã mồ hôi, tay chân lạnh, nôn nhiều hoặc bỏ ăn.

Tay chân miệng là bệnh lưu hành quanh năm nhưng thường gia tăng vào các thời điểm giao mùa, đặc biệt từ tháng 3 đến tháng 5 và từ tháng 9 đến tháng 10. Bệnh dễ bùng phát tại những nơi đông người như nhà trẻ, trường học và khu dân cư đông đúc.

Trước tình hình dịch diễn biến phức tạp, các chuyên gia khuyến cáo phụ huynh cần chủ động phòng bệnh cho trẻ trong sinh hoạt hàng ngày theo năm nguyên tắc như rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và nước sạch cho cả trẻ và người chăm sóc, đặc biệt trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh và sau khi thay tã.

Làm sạch, khử trùng các bề mặt và vật dụng thường xuyên tiếp xúc như sàn nhà, tay nắm cửa và đồ chơi của trẻ. Hạn chế tiếp xúc gần và không dùng chung đồ ăn uống, vật dụng cá nhân với người mắc bệnh. Cách ly trẻ bệnh ít nhất 10 ngày kể từ khi khởi phát để tránh lây lan và theo dõi sức khỏe trẻ và đưa đến cơ sở y tế khi có dấu hiệu nghi ngờ.

Một điểm đáng chú ý là Bộ Y tế đã phê duyệt vắc-xin phòng tay chân miệng do virus EV71, mở ra cơ hội phòng ngừa các biến chứng nặng của bệnh. Hiện Long Châu đang chuẩn bị, đẩy nhanh các bước triển khai nhằm sớm đưa vắc-xin về phục vụ người dân Việt Nam. 

Đại diện Hệ thống tiêm chủng Long Châu cho hay, với hơn 200 trung tâm tiêm chủng trên toàn quốc cung cấp đầy đủ danh mục vắc-xin mới, chính hãng phòng các bệnh lây nhiễm phổ biến cho cả gia đình. Việc tiêm phòng kịp thời, đúng phác đồ sẽ giúp trẻ và các thành viên tránh nguy cơ mắc nhiều bệnh cùng lúc, đồng thời góp phần gia tăng miễn dịch cộng đồng.

Theo Bộ Y tế, tiêm vắc-xin là biện pháp dự phòng hiệu quả hàng đầu đối với các bệnh truyền nhiễm. Trong giai đoạn giao mùa tiềm ẩn nhiều nguy cơ, ngoài tay chân miệng, gia đình cũng cần chủ động phòng ngừa các bệnh dễ lây khác như não mô cầu, sởi, cúm, thủy đậu hay ho gà.

Phụ huynh nên đưa trẻ đến các cơ sở uy tín để được tư vấn và tiêm chủng đầy đủ, đúng lịch, bảo đảm an toàn và chất lượng vắc-xin. Việc tiêm phòng kịp thời không chỉ giúp bảo vệ từng cá nhân mà còn góp phần nâng cao miễn dịch cộng đồng, hạn chế nguy cơ bùng phát dịch bệnh trên diện rộng.