Trong gần 3 tháng đầu năm 2026, cả nước ghi nhận 25.094 trường hợp mắc bệnh tay chân miệng, trong đó có 4 ca tử vong, cao hơn 5 lần so với cùng kỳ năm 2025 với 4.900 trường hợp. Riêng khu vực phía Nam ghi nhận 18.031 trường hợp, chiếm 71,9% số mắc cả nước.

Trước tình hình diễn biến phức tạp của bệnh tay chân miệng, Cục Quản lý Khám, chữa bệnh thuộc Bộ Y tế đã có văn bản gửi Giám đốc Sở Y tế các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, Giám đốc các bệnh viện trực thuộc Bộ Y tế và Thủ trưởng y tế các bộ, ngành, yêu cầu tăng cường công tác truyền thông, khám, phân loại, thu dung, điều trị và kiểm soát bệnh.

Số trường hợp mắc bệnh chủ yếu tập trung ở nhóm trẻ từ 1-5 tuổi, chiếm 92,7%. Số bệnh nhi đến khám, điều trị tại các cơ sở y tế, đặc biệt là các bệnh viện nhi tuyến cuối ở phía Nam như Bệnh viện Nhi Đồng 1, Nhi Đồng 2 đang gia tăng nhanh, trong đó có nhiều ca bệnh nặng.

Thực hiện chỉ đạo của lãnh đạo Bộ Y tế, nhằm tăng cường công tác truyền thông, khám, phân loại, thu dung, điều trị và kiểm soát lây nhiễm trong các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, Cục Quản lý Khám, chữa bệnh yêu cầu Thủ trưởng các cơ quan, đơn vị chỉ đạo các đơn vị trực thuộc triển khai đồng bộ các biện pháp truyền thông.

Các hình thức được áp dụng đa dạng, từ gián tiếp qua loa đài, website, fanpage, tờ rơi, poster đến truyền thông trực tiếp, nhằm giúp người nhà người bệnh, nhân viên y tế, học viên, sinh viên hiểu rõ về bệnh tay chân miệng, bao gồm tác nhân gây bệnh, đường lây truyền, lứa tuổi thường gặp, biểu hiện chính, biến chứng và các biện pháp phòng bệnh.

Bên cạnh đó, các cơ sở khám, chữa bệnh được yêu cầu chuẩn bị đầy đủ cơ sở vật chất, nhân lực, thuốc, hóa chất, vật tư và trang thiết bị y tế, bảo đảm sẵn sàng tiếp nhận và điều trị bệnh nhân.

Công tác khám bệnh, phân loại, thu dung, điều trị và cấp cứu bệnh nhi cần được thực hiện kịp thời theo đúng hướng dẫn chuyên môn về chẩn đoán và điều trị bệnh tay chân miệng.

Các đơn vị cũng cần tăng cường kiểm tra, giám sát việc tuân thủ các quy định về kiểm soát nhiễm khuẩn, xử lý rác thải y tế, nhằm giảm thiểu tối đa nguy cơ lây nhiễm chéo và không để xảy ra ổ dịch trong cơ sở khám bệnh, chữa bệnh. Đồng thời, việc thực hiện chế độ báo cáo bệnh truyền nhiễm theo quy định cần được duy trì nghiêm túc.

Trước diễn biến phức tạp của dịch bệnh tại TP.HCM và các tỉnh phía Nam, đoàn công tác của Bộ Y tế do PGS-TS.Nguyễn Thị Liên Hương, Thứ trưởng Bộ Y tế làm trưởng đoàn đã trực tiếp kiểm tra công tác thu dung, điều trị tại Bệnh viện Nhi đồng 2. Qua đó nhằm đánh giá thực tế tình hình dịch bệnh, năng lực điều trị và đề xuất các giải pháp kiểm soát hiệu quả, hạn chế nguy cơ lây lan và tử vong.

Theo báo cáo của ngành y tế TP.HCM, trong 11 tuần đầu năm 2026, toàn thành phố ghi nhận hơn 7.000 ca mắc tay chân miệng, tăng khoảng 240% so với cùng kỳ năm 2025.

Tỷ lệ ca bệnh nặng chiếm khoảng 1,3%. Tại Bệnh viện Nhi đồng 2, trong 3 tháng đầu năm đã tiếp nhận 330 ca điều trị nội trú, trong đó khoảng 97% là trẻ ở lứa tuổi mẫu giáo, chủ yếu dưới 2 tuổi, với 52 ca bệnh nặng.

Đáng lưu ý, kết quả xét nghiệm cho thấy sự lưu hành của chủng virus Enterovirus 71, tác nhân có khả năng gây biến chứng thần kinh nặng và diễn tiến nhanh, làm gia tăng nguy cơ tử vong. Dự báo dịch bệnh có thể đạt đỉnh vào các tháng 5-6 và tiếp tục xuất hiện đợt cao điểm khác từ tháng 9 đến cuối năm.

Bộ Y tế đã chỉ đạo các địa phương tăng cường phát hiện sớm, theo dõi sát diễn biến bệnh và điều trị kịp thời, đồng thời cập nhật hướng dẫn chuyên môn về chẩn đoán, điều trị.

Ngành Y tế TP.HCM cũng triển khai đồng bộ các giải pháp, tập trung giám sát chặt chẽ tại cộng đồng, đặc biệt tại các cơ sở mầm non, mẫu giáo, đồng thời chỉ đạo các bệnh viện tuyến cuối sẵn sàng tiếp nhận, điều trị các ca bệnh nặng.

Các cơ sở y tế được yêu cầu bảo đảm đầy đủ nhân lực, thuốc, vật tư, trang thiết bị, chủ động xây dựng phương án thu dung, mở rộng khu điều trị và tăng cường năng lực hồi sức cấp cứu.

PGS-TS.Nguyễn Thị Liên Hương nhấn mạnh bệnh tay chân miệng là bệnh lưu hành hằng năm nhưng có thể gây biến chứng nặng và tử vong nếu không được phát hiện sớm và điều trị kịp thời.

Do đó, cần tăng cường phối hợp giữa hệ thống giám sát dịch tễ và cơ sở khám, chữa bệnh để phát hiện sớm ca bệnh, triển khai kịp thời các biện pháp xử lý ổ dịch tại cộng đồng và trường học, đồng thời đẩy mạnh tập huấn chuyên môn và nâng cao năng lực cho y tế tuyến cơ sở.

Bên cạnh đó, các cơ sở điều trị cần thực hiện nghiêm các biện pháp kiểm soát lây nhiễm, đặc biệt đối với các chủng virus có độc lực cao như EV71.

Bộ Y tế cũng đề nghị tăng cường truyền thông, tận dụng các nền tảng số như Zalo, Facebook và hệ thống y tế học đường để cung cấp thông tin kịp thời cho phụ huynh về biện pháp phòng bệnh, dấu hiệu nhận biết sớm và hướng dẫn đưa trẻ đến cơ sở y tế khi cần thiết.

Bệnh tay chân miệng lây chủ yếu qua đường tiêu hóa do tiếp xúc với dịch tiết nước bọt, phân hoặc các vật dụng nhiễm virus. Bệnh thường gặp ở trẻ nhỏ và dễ bùng phát thành dịch tại những nơi tập trung đông người như nhà trẻ, trường mầm non, trường học và khu dân cư đông đúc.

Ở giai đoạn đầu, trẻ mắc tay chân miệng thường có các dấu hiệu nhận biết như sốt, mệt mỏi, đau họng, biếng ăn, chảy nước miếng. Sau đó xuất hiện phát ban dạng phỏng nước ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, gối, mông, kèm theo loét miệng gây đau, khiến trẻ ăn uống kém. Tuy nhiên, bệnh có thể diễn tiến nhanh và gây biến chứng nặng như viêm não, viêm màng não, suy hô hấp, suy tuần hoàn nếu không được theo dõi sát.

Bác sỹ Bạch Thị Chính, Giám đốc Y khoa Hệ thống Tiêm chủng VNVC nhấn mạnh, phụ huynh cần đặc biệt lưu ý các dấu hiệu cảnh báo bệnh chuyển nặng và phải đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay khi xuất hiện một trong các biểu hiện như giật mình, hốt hoảng, chới với; sốt cao kéo dài, khó hạ; ngủ li bì, lừ đừ hoặc quấy khóc bất thường; run giật tay chân; nôn ói nhiều; bỏ bú, ăn uống kém rõ rệt.

Ngay khi nghi ngờ hoặc xác định trẻ mắc bệnh, cần cho trẻ nghỉ học và cách ly tại nhà ít nhất 7-10 ngày, hạn chế tiếp xúc với trẻ khác để tránh lây lan trong cộng đồng.

Trong quá trình chăm sóc, cần tránh làm vỡ các nốt phỏng nhằm hạn chế nhiễm trùng và lây lan, đồng thời đảm bảo chế độ dinh dưỡng phù hợp với thức ăn mềm, dễ nuốt để giúp trẻ hồi phục tốt hơn.

Để phòng bệnh tay chân miệng, các chuyên gia khuyến cáo phụ huynh và cộng đồng cần thực hiện nghiêm nguyên tắc “3 sạch” cùng các biện pháp dự phòng lây nhiễm.

Cụ thể, cần bảo đảm ăn uống sạch với nguyên tắc ăn chín, uống chín; giữ môi trường ở sạch bằng cách thường xuyên lau dọn nhà cửa, vệ sinh đồ chơi và các vật dụng trẻ tiếp xúc hằng ngày; và duy trì bàn tay sạch bằng thói quen rửa tay bằng xà phòng và nước sạch, đặc biệt trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh và sau khi chăm sóc trẻ.

Bên cạnh đó, việc thu gom, xử lý phân và chất thải của trẻ đúng quy định, bảo đảm vệ sinh môi trường cũng đóng vai trò quan trọng trong việc hạn chế lây lan virus qua đường tiêu hóa trong cộng đồng.

Trong bối cảnh bệnh tay chân miệng chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, việc chủ động phòng ngừa được xem là giải pháp then chốt. Hiện nay, trên thế giới đã có vắc-xin phòng bệnh tay chân miệng, mở ra hướng bảo vệ hiệu quả trước nguy cơ bệnh diễn tiến nặng.

Tháng 3/2026, Bộ Y tế đã phê duyệt vắc-xin phòng tay chân miệng và ngay lập tức thu hút sự quan tâm lớn từ cộng đồng. Nhiều gia đình kỳ vọng họ sẽ sớm tiếp cận được vắc-xin, chủ động bảo vệ sức khỏe, đặc biệt cho trẻ nhỏ.

Bác sỹ Bạch Thị Chính cho biết, với mạng lưới gần 260 trung tâm tiêm chủng phủ rộng toàn quốc, năng lực phục vụ hàng chục triệu lượt khách hàng mỗi năm và kinh nghiệm hợp tác với các đối tác vắc-xin hàng đầu thế giới, trong đó có Substipharm Biologics (Thụy Sỹ) - đơn vị sở hữu vắc-xin phòng tay chân miệng, VNVC đã chủ động tiếp cận và chuẩn bị các điều kiện cần thiết từ trước.

Ngay sau khi Bộ Y tế phê duyệt, đơn vị này tiếp tục đẩy nhanh các bước triển khai nhằm sớm đưa vắc-xin về phục vụ người dân tại Việt Nam.

Việc sớm đưa vắc-xin vào sử dụng được kỳ vọng sẽ trở thành giải pháp phòng ngừa quan trọng, góp phần giảm nguy cơ bệnh nặng, nâng cao năng lực bảo vệ sức khỏe trẻ em và cộng đồng trong bối cảnh dịch bệnh còn nhiều diễn biến phức tạp.