Bộ Xây dựng vừa có công văn số 14383/BXD-VT&ATGT ngày 11/09/2026 gửi Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam, Hiệp hội Cảng biển Việt Nam và Công ty SmartHub Logistics Technology về việc xử lý kiến nghị liên quan đến thu tiền sử dụng nền tảng Vietnam Smarthub Logistics.

Theo đó, Bộ Xây dựng giao Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam chủ trì, phối hợp với Hiệp hội Cảng biển Việt Nam, Công ty SmartHub Logistics Technology và các cơ quan, đơn vị liên quan làm rõ nội dung, trả lời kiến nghị của Hiệp hội.

Bộ Xây dựng lưu ý việc xem xét tác động đến chi phí vận tải, môi trường cạnh tranh giữa các cảng và quyền lựa chọn của khách hàng; đồng thời xác định rõ tiêu chuẩn dịch vụ, trách nhiệm xử lý sự cố và cơ chế bảo đảm quyền lợi người dùng của đơn vị cung cấp nền tảng.

Cùng với đó, Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam được giao nghiên cứu, triển khai các giải pháp thúc đẩy chuyển đổi số ngành cảng biển theo hướng minh bạch, hiệu quả, hài hòa lợi ích giữa các bên và báo cáo Bộ Xây dựng những vấn đề vượt thẩm quyền nếu có.

Trước đó, tại văn bản số 104/VPA-BC ngày 20/08/2026, Hiệp hội Cảng biển Việt Nam (VPA) đã báo cáo, kiến nghị Bộ Xây dựng và Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam về chính sách thu phí sử dụng nền tảng Vietnam Smarthub Logistics (VSL) do Công ty SmartHub Logistics Technology phát triển, vận hành.

Theo VPA, nền tảng này đã được triển khai tại một số cảng như một kênh hỗ trợ khách hàng thực hiện trực tuyến các lệnh và thủ tục dịch vụ, góp phần giảm thời gian đi lại, đơn giản hóa quy trình giao nhận và nâng cao tính minh bạch trong xử lý dịch vụ.

Sau hơn 6 năm duy trì chính sách miễn phí, ngày 15/08/2026, Công ty SmartHub Logistics Technology ban hành Thông báo số 0108/2026/TB-SLT về việc áp dụng phí sử dụng VSL, với mức dự kiến 10.000 đồng/TEU, chưa bao gồm VAT, đối với các tác nghiệp chính được xử lý thành công tại cảng.

Theo nội dung VPA báo cáo, khoản thu này được đơn vị cung cấp nền tảng xác định là phí sử dụng phần mềm, thu trực tiếp từ khách hàng sử dụng VSL và tách biệt với biểu giá, hóa đơn, doanh thu dịch vụ của cảng. Thời điểm áp dụng được nêu là ngày 01/09/2026, có nơi từ ngày 20/08/2026.

VPA ghi nhận nỗ lực đầu tư công nghệ và số hóa quy trình của Công ty SmartHub Logistics Technology. Tuy nhiên, qua phản ánh của một số cảng thành viên, Hiệp hội cho rằng việc chuyển từ miễn phí sang thu phí theo sản lượng TEU trong thời gian ngắn có thể phát sinh một số vấn đề cần xem xét thận trọng.

Trước hết, dù không thuộc biểu giá và doanh thu của cảng, phí sử dụng VSL vẫn là khoản chi bổ sung mà chủ hàng, doanh nghiệp giao nhận và vận tải phải trả khi thực hiện tác nghiệp điện tử tại các cảng sử dụng nền tảng. Trong bối cảnh Chính phủ và cộng đồng doanh nghiệp đang nỗ lực cắt giảm chi phí logistics, VPA lo ngại khoản thu tính trên từng TEU có thể làm tăng tổng chi phí chuỗi cung ứng, đặc biệt với doanh nghiệp có sản lượng hàng hóa lớn.

Về môi trường cạnh tranh, VPA cho biết khoản phí chỉ phát sinh đối với khách hàng giao dịch qua VSL, trong khi các cảng sử dụng hệ thống điện tử khác hoặc tự phát triển hệ thống có thể không có khoản thu tương tự. Điều này có thể tạo chênh lệch về tổng chi phí sử dụng dịch vụ giữa các cảng cùng loại hình khai thác.

Trường hợp VSL là kênh giao dịch chính hoặc duy nhất đối với một số tác nghiệp, khách hàng có thể không có lựa chọn thực tế để tránh khoản phí. Trong khi đó, cảng không được hưởng khoản thu này nhưng có thể chịu tác động về quan hệ khách hàng, hình ảnh và năng lực cạnh tranh, VPA nhận định.

Hiệp hội cũng cho rằng khoảng thời gian từ khi thông báo đến lúc dự kiến áp dụng chính sách khá ngắn, trong khi chủ hàng, doanh nghiệp logistics, doanh nghiệp vận tải và các cảng đều chịu tác động trực tiếp.

Theo VPA, cần có thêm thời gian tham vấn các bên, đánh giá tác động và làm rõ cơ sở xây dựng mức phí, phạm vi tác nghiệp chịu phí, nguyên tắc tính, trừ và hoàn phí, cơ chế điều chỉnh mức phí. Quyền lựa chọn của khách hàng, tiêu chuẩn chất lượng dịch vụ và trách nhiệm xử lý khi hệ thống xảy ra sự cố cũng cần được xác định rõ.

Từ những vấn đề trên, VPA kiến nghị Bộ Xây dựng và Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam xem xét có ý kiến để chính sách thu phí VSL chưa triển khai vội, tạo điều kiện đánh giá đầy đủ tác động, thống nhất nội dung và có thời gian chuyển tiếp hợp lý cho các bên.

Hiệp hội đồng thời đề nghị hỗ trợ, thúc đẩy trao đổi giữa đơn vị cung cấp nền tảng, VPA, các cảng và doanh nghiệp liên quan nhằm làm rõ cơ sở, phạm vi, phương thức thu phí, cơ chế điều chỉnh, chất lượng dịch vụ và trách nhiệm của các bên trước khi triển khai chính thức.

VPA kiến nghị bảo đảm việc áp dụng nền tảng công nghệ của bên thứ ba trong quy trình giao nhận tại cảng không làm phát sinh chi phí bất hợp lý, không ảnh hưởng đến môi trường cạnh tranh giữa các cảng và bảo đảm quyền lựa chọn hợp lý của khách hàng.