Con mắc tay chân miệng được theo dõi tại nhà và đang bị loét miệng, tôi mua thuốc bôi cho con được không. Đây là băn khoăn của nhiều phụ huynh khi trẻ mắc bệnh, đặc biệt trong bối cảnh dịch tay chân miệng đang có diễn biến phức tạp.

Loét miệng là một trong những dấu hiệu đặc trưng, thường gặp khi trẻ mắc tay chân miệng. Các vết loét có thể xuất hiện đồng thời tại nhiều vị trí bên trong khoang miệng như đầu lưỡi, phía trong má, nướu răng, bên trong môi hoặc vòm họng. Trẻ bị loét miệng thường kèm theo đau họng, sốt, mệt mỏi, tiết nhiều nước bọt nên rất đau, kén ăn hoặc thậm chí bỏ ăn.

Để giúp trẻ dịu cơn đau và giảm kích thước vết loét, hiện có một số loại thuốc bôi có thể làm dịu tổn thương. Tuy nhiên, các loại thuốc này chỉ giúp giảm đau tạm thời, không có tác dụng tiêu diệt virus gây bệnh.

Ngược lại, nếu sử dụng không đúng cách, thuốc có thể gây ra các tác dụng phụ như dị ứng, tê lưỡi, mờ mắt, rối loạn nhịp tim. Vì vậy, phụ huynh không nên tự ý dùng thuốc bôi cho trẻ mà cần có chỉ định và hướng dẫn từ bác sỹ chuyên khoa.

Trong quá trình chăm sóc, trẻ dễ chán ăn, mất nước, suy giảm đề kháng, từ đó làm tăng nguy cơ biến chứng. Gia đình cần bổ sung dinh dưỡng bằng các thức ăn mềm, loãng như cháo, súp, sữa, canh hoặc sinh tố, nước ép.

Thức ăn nên để nguội hoặc hơi mát để giảm kích ứng và giúp trẻ dễ ăn hơn. Đồng thời, cần cho trẻ uống đủ nước, bổ sung vitamin và khoáng chất, tránh các thực phẩm nóng, cay, mặn, chua hoặc cứng có thể làm tổn thương vết loét nặng hơn.

Bên cạnh đó, phụ huynh cần tránh để trẻ đưa tay vào miệng hoặc chạm vào vết loét. Việc vệ sinh răng miệng nên thực hiện bằng nước muối sinh lý hoặc dung dịch sát khuẩn phù hợp. Trẻ cần được tắm rửa sạch sẽ, rửa tay thường xuyên để loại bỏ vi khuẩn, mảng bám và giúp bệnh nhanh hồi phục.

Tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus đường ruột gây ra, lây lan nhanh qua đường tiêu hóa, dịch mũi họng hoặc tiếp xúc với các vật dụng nhiễm virus. Bệnh thường gặp ở trẻ dưới 10 tuổi, đặc biệt là nhóm dưới 5 tuổi.

Đáng lo ngại, hiện nay chủng Enterovirus 71 đang lưu hành với độc lực cao, lây lan nhanh và có tỷ lệ trở nặng cao gấp 3 đến 5 lần so với các chủng trước đây. Nhiều trường hợp nhiễm bệnh có triệu chứng mờ nhạt nhưng diễn tiến rất nhanh.

Một sai lầm nguy hiểm của phụ huynh là chờ trẻ nổi ban rõ mới đưa đi khám. Thực tế, biến thể C1 của EV71 có thể tấn công não chỉ trong vòng 24 giờ. Nhiều ca nhập viện muộn trong tình trạng nguy kịch lại rất ít hoặc không nổi ban, dẫn đến dễ bị bỏ sót.

Tại TP.HCM, trong tuần qua ghi nhận 940 ca mắc tay chân miệng, tăng 42,7% so với trung bình 4 tuần trước đó, nâng tổng số ca từ đầu năm lên hơn 9.100. Theo dữ liệu giám sát, chủng EV71 hiện chiếm 56% mẫu bệnh phẩm, trong đó có biến thể C1 có khả năng né miễn dịch, khiến trẻ từng mắc bệnh vẫn có nguy cơ tái nhiễm.

Theo các bác sỹ, chủng EV71 thường gây bệnh nặng nhưng lại dễ bị bỏ sót do biểu hiện ngoài da rất ít hoặc kín đáo. Không ít trường hợp trẻ nhập viện trong tình trạng suy hô hấp, sốc tim nhưng không hề có hồng ban hay loét miệng rõ rệt.

Đặc biệt, virus có thể không gây tổn thương da rõ ràng mà tấn công trực tiếp vào hệ thần kinh trung ương, gây tổn thương nghiêm trọng và có thể dẫn đến tử vong nhanh chóng trong vòng 12 đến 24 giờ. Hầu hết các ca nhập viện muộn trong tình trạng nguy kịch đều có biểu hiện ban rất ít hoặc kín đáo.

Khi bệnh bắt đầu ảnh hưởng đến hệ thần kinh, mỗi phút chậm trễ đều có thể đe dọa tính mạng. Phụ huynh cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay khi có các dấu hiệu cảnh báo như giật mình chới với, run chi, đi đứng loạng choạng, nôn nhiều, sốt cao kéo dài không đáp ứng thuốc, quấy khóc dai dẳng, lừ đừ hoặc mất thăng bằng, kể cả khi không thấy ban hay loét miệng.

Hiện nay, tay chân miệng chưa có thuốc điều trị đặc hiệu. Việc điều trị chủ yếu là theo dõi và hỗ trợ, can thiệp hồi sức tùy mức độ bệnh. Nếu phát hiện sớm, trẻ có cơ hội hồi phục tốt. Ngược lại, nếu chậm trễ, virus có thể gây tổn thương não và tim mạch không hồi phục, dẫn đến sốc, suy đa cơ quan, phù phổi cấp và nguy cơ tử vong rất cao, hoặc để lại di chứng thần kinh nặng nề.

Nếu trẻ mắc bệnh, cần cách ly tại nhà tối thiểu 10 đến 14 ngày đầu, đồng thời theo dõi sát các dấu hiệu bất thường để đưa trẻ đi khám kịp thời.

Tay chân miệng không còn là bệnh nhẹ như nhiều người vẫn nghĩ. Sai lầm trong điều trị và sự chủ quan với triệu chứng ban đầu có thể khiến phụ huynh bỏ lỡ thời điểm cứu sống trẻ. Chủ động phòng bệnh, theo dõi sát và can thiệp sớm chính là yếu tố quyết định để bảo vệ sức khỏe và tính mạng của trẻ nhỏ.

Ông Châu Thanh Tú, Dược sỹ trưởng Hội đồng chuyên môn dược, Hệ thống nhà thuốc và trung tâm tiêm chủng Long Châu cho biết, tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm phổ biến ở trẻ em Việt Nam. Bệnh lây qua đường hô hấp, tiêu hóa và tiếp xúc trực tiếp với các vật dụng nhiễm virus.

Trẻ mắc bệnh thường xuất hiện các bóng nước ở miệng, lòng bàn tay, bàn chân, mông hoặc gối. Tình trạng loét miệng gây đau khiến trẻ bỏ ăn, quấy khóc. Nếu không được theo dõi và điều trị kịp thời, bệnh có thể diễn tiến nhanh, dẫn đến các biến chứng nguy hiểm như viêm não, viêm màng não, suy hô hấp hoặc suy tuần hoàn.

Các chuyên gia cảnh báo phụ huynh cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay khi có các dấu hiệu như sốt từ 39 độ C trở lên khó hạ, giật mình nhiều, quấy khóc bất thường, co giật, li bì, mạch nhanh, vã mồ hôi, tay chân lạnh, nôn nhiều hoặc bỏ ăn.

Tay chân miệng là bệnh lưu hành quanh năm nhưng thường gia tăng vào các thời điểm giao mùa, đặc biệt từ tháng 3 đến tháng 5 và từ tháng 9 đến tháng 10. Bệnh dễ bùng phát tại những nơi đông người như nhà trẻ, trường học và khu dân cư đông đúc.

Trước tình hình dịch diễn biến phức tạp, các chuyên gia khuyến cáo phụ huynh cần chủ động phòng bệnh cho trẻ trong sinh hoạt hàng ngày theo năm nguyên tắc như rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và nước sạch cho cả trẻ và người chăm sóc, đặc biệt trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh và sau khi thay tã.

Làm sạch, khử trùng các bề mặt và vật dụng thường xuyên tiếp xúc như sàn nhà, tay nắm cửa và đồ chơi của trẻ. Hạn chế tiếp xúc gần và không dùng chung đồ ăn uống, vật dụng cá nhân với người mắc bệnh. Cách ly trẻ bệnh ít nhất 10 ngày kể từ khi khởi phát để tránh lây lan và theo dõi sức khỏe trẻ và đưa đến cơ sở y tế khi có dấu hiệu nghi ngờ.

Một điểm đáng chú ý là Bộ Y tế đã phê duyệt vắc-xin phòng tay chân miệng do virus EV71, mở ra cơ hội phòng ngừa các biến chứng nặng của bệnh. Hiện Long Châu đang chuẩn bị, đẩy nhanh các bước triển khai nhằm sớm đưa vắc-xin về phục vụ người dân Việt Nam. 

Đại diện Hệ thống tiêm chủng Long Châu cho hay, với hơn 200 trung tâm tiêm chủng trên toàn quốc cung cấp đầy đủ danh mục vắc-xin mới, chính hãng phòng các bệnh lây nhiễm phổ biến cho cả gia đình. Việc tiêm phòng kịp thời, đúng phác đồ sẽ giúp trẻ và các thành viên tránh nguy cơ mắc nhiều bệnh cùng lúc, đồng thời góp phần gia tăng miễn dịch cộng đồng.

Theo Bộ Y tế, tiêm vắc-xin là biện pháp dự phòng hiệu quả hàng đầu đối với các bệnh truyền nhiễm. Trong giai đoạn giao mùa tiềm ẩn nhiều nguy cơ, ngoài tay chân miệng, gia đình cũng cần chủ động phòng ngừa các bệnh dễ lây khác như não mô cầu, sởi, cúm, thủy đậu hay ho gà.

Phụ huynh nên đưa trẻ đến các cơ sở uy tín để được tư vấn và tiêm chủng đầy đủ, đúng lịch, bảo đảm an toàn và chất lượng vắc-xin. Việc tiêm phòng kịp thời không chỉ giúp bảo vệ từng cá nhân mà còn góp phần nâng cao miễn dịch cộng đồng, hạn chế nguy cơ bùng phát dịch bệnh trên diện rộng.