Bệnh nhân là chiến sỹ Đ., 22 tuổi, nhập viện trong tình trạng sốt cao 39°C, rét run, mệt mỏi, đau đầu dữ dội, sợ ánh sáng, nôn nhiều kèm rối loạn tiêu hóa.

Kết quả xét nghiệm tại thời điểm nhập viện cho thấy bệnh nhân mắc bệnh do não mô cầu xâm lấn thể viêm màng não kèm nhiễm khuẩn huyết.

Đáng chú ý, người bệnh còn xuất hiện tổn thương gan, mật và rối loạn đông máu, phản ánh tình trạng nhiễm trùng huyết nặng, có nguy cơ suy đa tạng, đe dọa trực tiếp tính mạng. Trước đó, bệnh nhân đã được điều trị tại tuyến dưới nhưng không cải thiện, buộc phải chuyển khẩn cấp lên tuyến trên.

Ngay sau khi tiếp nhận, các bác sỹ Khoa Bệnh lây đường hô hấp đã hội chẩn và triển khai phác đồ điều trị tích cực theo hướng dẫn chuyên môn, bao gồm sử dụng kháng sinh đặc hiệu, thuốc chống dày dính màng não, kiểm soát rối loạn đông máu, bảo vệ gan, dạ dày, bù dịch, hỗ trợ dinh dưỡng và theo dõi chặt chẽ các chức năng sống.

Song song với điều trị y khoa, công tác chăm sóc toàn diện được triển khai đồng bộ. Đội ngũ điều dưỡng liên tục theo dõi mạch, huyết áp, nhịp thở, nhiệt độ, lượng dịch vào, ra; thực hiện y lệnh điều trị, hạ sốt, hướng dẫn chế độ ăn lỏng, dễ tiêu và chăm sóc tâm lý, giúp người bệnh an tâm, hợp tác tốt trong quá trình điều trị.

Sau 3 ngày điều trị tích cực, bệnh nhân hết sốt, giảm rõ rệt đau đầu, không còn nôn và sợ ánh sáng; các chỉ số sinh tồn ổn định, chức năng gan và tình trạng đông máu cải thiện rõ rệt.

Nhờ được phát hiện sớm và xử trí kịp thời, người bệnh không xuất hiện biến chứng nguy hiểm. Kết quả này cho thấy hiệu quả thực tiễn của mô hình phối hợp chặt chẽ giữa điều trị chuyên môn và chăm sóc toàn diện trong xử trí các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm.

Bệnh do não mô cầu xâm lấn (Invasive meningococcal disease - IMD) là bệnh truyền nhiễm cấp tính do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra, lây chủ yếu qua đường hô hấp khi tiếp xúc gần với người bệnh như nói chuyện, ho, hắt hơi.

Bệnh có thể biểu hiện dưới nhiều thể khác nhau như viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết hoặc phối hợp cả hai, thường khởi phát đột ngột với sốt cao, đau đầu dữ dội, buồn nôn, nôn, cứng gáy, sợ ánh sáng và có thể tiến triển rất nhanh sang sốc nhiễm khuẩn, suy đa tạng, đe dọa tính mạng.

Theo thống kê từ năm 2015 đến 2025, Khoa Bệnh lây đường hô hấp, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 đã tiếp nhận hơn 10 ca bệnh do não mô cầu xâm lấn.

Riêng trong năm 2025, khoa đã điều trị 5 bệnh nhân, trong đó có trường hợp diễn biến đặc biệt nặng với viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết, sốc nhiễm khuẩn và suy đa tạng, đòi hỏi hồi sức tích cực và phối hợp đa chuyên khoa.

Bệnh có thể gặp ở mọi lứa tuổi, song thường gặp nhất ở trẻ dưới 1 tuổi, thanh thiếu niên từ 14 đến 23 tuổi, người cao tuổi và người suy giảm miễn dịch. Một nhóm nguy cơ đặc biệt cần lưu ý là chiến sỹ mới, tân binh trong các đơn vị quân đội.

Đây là lực lượng trẻ, sinh hoạt tập trung với mật độ cao, cường độ huấn luyện lớn, trong giai đoạn đầu thích nghi môi trường dễ suy giảm sức đề kháng, tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn não mô cầu lây lan và gây bệnh bùng phát nhanh.

Thực tế đã ghi nhận những trường hợp bệnh diễn biến tối cấp, sốc nhiễm khuẩn và tử vong chỉ trong vòng 24 giờ, thậm chí trước khi kịp chuyển đến bệnh viện.

Đại tá, TS.Vũ Viết Sáng, Viện trưởng Viện Lâm sàng các bệnh truyền nhiễm, kiêm Chủ nhiệm Khoa Bệnh lây đường hô hấp cho biết, khi xuất hiện các dấu hiệu như sốt cao đột ngột, đau đầu dữ dội, cổ cứng, nôn nhiều, đặc biệt là ban xuất huyết dưới da, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám.

Ở trẻ nhỏ, chỉ một biểu hiện quấy khóc bất thường, bỏ bú hoặc lơ mơ cũng có thể là tín hiệu sớm của bệnh cảnh rất nặng.

Bệnh do não mô cầu xâm lấn không chỉ đe dọa tính mạng mà còn có thể để lại nhiều di chứng nặng nề như điếc, liệt, suy giảm trí tuệ hoặc hoại tử phải cắt cụt chi. Vì vậy, chủ động phòng bệnh, phát hiện sớm và tiếp cận y tế kịp thời là yếu tố then chốt để bảo vệ người bệnh và cộng đồng.

Người dân, đặc biệt là chiến sỹ mới trong các đơn vị quân đội, cần chủ động tiêm vắc-xin phòng bệnh các nhóm A, C, Y, W135 hoặc nhóm B (tùy vùng dịch), giữ vệ sinh cá nhân, đeo khẩu trang khi đến nơi đông người, không dùng chung đồ cá nhân và đi khám ngay khi có dấu hiệu nghi ngờ không chỉ để bảo vệ bản thân mà còn là trách nhiệm với đơn vị và xã hội.

Theo PGS-TS.Phạm Quang Thái, Phó trưởng khoa Kiểm soát bệnh truyền nhiễm, Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương, thông tin từ Tổ chức Y tế thế giới cho biết, mỗi năm toàn cầu ghi nhận hơn 1,2 triệu ca mắc bệnh do não mô cầu và khoảng 135.000 ca tử vong.

Trước nguy cơ đó, tiêm vắc-xin phòng não mô cầu trở thành cứu cánh sống còn. Vắc-xin viêm não mô cầu BC tạo miễn dịch chống lại các chủng B và C, bảo vệ lên đến 90%, với phản ứng phụ nhẹ như sốt hoặc đau nhức tại vị trí tiêm.

Vắc-xin ACYW Menactra phòng ngừa các chủng A, C, Y, W-135, hiệu quả cũng lên đến 90%, được sản xuất theo công nghệ tiên tiến. Các chuyên gia nhấn mạnh, viêm não mô cầu AC và BC do các chủng khác nhau gây ra, vì vậy tiêm đồng thời cả hai loại vắc-xin là cách bảo vệ toàn diện, giảm nguy cơ tử vong và di chứng nặng.

Tiêm chủng không chỉ bảo vệ bản thân mà còn là hành động nhân văn, bảo vệ cộng đồng trước nguy cơ bệnh tấn công nhanh và tàn khốc.

Ngay cả những người khỏe mạnh cũng không được chủ quan. Khi xuất hiện các dấu hiệu mơ hồ như sốt cao, đau đầu dữ dội, mệt mỏi, buồn nôn hay nôn mửa không rõ nguyên nhân, việc thăm khám sớm tại cơ sở y tế uy tín có thể cứu sống một mạng người. Phát hiện sớm và điều trị kịp thời chính là yếu tố sống còn, bởi não mô cầu tiến triển nhanh, nguy cơ tử vong sau 24h mắc bệnh.

Hiện nay, các loại vắc-xin phòng ngừa não mô cầu ACYW, BC, B chính hãng đã có sẵn tại các hệ thống tiêm chủng, trong đó có Long Châu. Việc chủ động đưa con em và bản thân đến tiêm chủng không chỉ giúp giảm nguy cơ tử vong, ngăn chặn di chứng lâu dài mà còn góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Tiêm chủng chủ động là cách hiệu quả nhất để giảm thiểu gánh nặng bệnh tật, tạo ra lá chắn bảo vệ trước mối đe dọa từ bệnh viêm não mô cầu.

Đây không chỉ là biện pháp y tế mà còn là lời cam kết yêu thương dành cho những người thân yêu mà là một hành động thiết thực để giữ gìn mạng sống, sức khỏe và tương lai.