Sở Y tế TP.HCM vừa chính thức đưa vào vận hành Dashboard quản lý hoạt động khám sức khỏe trên địa bàn TP.  Đây là công cụ giám sát tiến độ khám sức khỏe cộng đồng theo thời gian thực, đồng thời là khâu quan trọng trong chiến lược chuyển đổi số ngành y tế, hướng tới mục tiêu quản lý sức khỏe người dân một cách liên tục, toàn diện và lâu dài.

Trong nhiều năm, việc thống kê và theo dõi hoạt động khám sức khỏe chủ yếu dựa vào các báo cáo tổng hợp định kỳ từ cơ sở y tế. Dù đóng vai trò quan trọng trong quản lý, phương thức này vẫn tồn tại độ trễ nhất định, khiến việc đánh giá thực trạng sức khỏe cộng đồng, điều phối nguồn lực và đưa ra các quyết định quản lý chưa thực sự kịp thời.

Sự ra đời của Dashboard đã tạo ra thay đổi căn bản trong cách thức quản trị dữ liệu y tế. Toàn bộ thông tin được cập nhật trực tiếp từ các bệnh viện, trung tâm y tế khu vực, trạm y tế và các đội khám sức khỏe lưu động trên địa bàn thành phố.

Thông qua hệ thống điều hành số này, ngành y tế có thể theo dõi số lượng người dân được khám sức khỏe mỗi ngày, tiến độ thực hiện tại từng địa phương, từng cơ sở y tế cũng như cơ cấu các nhóm đối tượng tham gia chương trình.

Đặc biệt, dữ liệu về các yếu tố nguy cơ sức khỏe, những bất thường được phát hiện qua khám sàng lọc và mô hình bệnh tật của người dân cũng được tổng hợp, phân tích và cập nhật liên tục. Đây là nguồn dữ liệu có giá trị lớn, không chỉ phục vụ công tác chuyên môn mà còn giúp nhận diện sớm các xu hướng bệnh tật trong cộng đồng.

Theo Sở Y tế TP.HCM, giá trị lớn nhất của Dashboard không nằm ở những biểu đồ trực quan hay khả năng thống kê tức thời, mà ở việc hỗ trợ ra quyết định dựa trên dữ liệu thực tiễn.

Từ những chỉ số được cập nhật theo thời gian thực, cơ quan quản lý có thể nhanh chóng nhận diện các địa bàn có tỷ lệ người dân tham gia khám sức khỏe còn thấp để kịp thời tăng cường truyền thông, bổ sung nhân lực hoặc triển khai các giải pháp hỗ trợ phù hợp. Ngược lại, những mô hình hiệu quả cũng được phát hiện sớm để nghiên cứu nhân rộng trên toàn thành phố.

Trong bối cảnh nguồn lực y tế luôn có giới hạn, dữ liệu ngày càng trở thành "mỏ vàng" của ngành y tế. Dữ liệu càng đầy đủ, chính xác và được cập nhật kịp thời thì việc quản lý sức khỏe cộng đồng càng sát với thực tế, đồng thời giúp nâng cao hiệu quả hoạch định chính sách.

Tuy nhiên, để phát huy hết giá trị của hệ thống, điều kiện tiên quyết là dữ liệu phải được cập nhật đầy đủ, chuẩn hóa và liên tục từ tất cả các cơ sở y tế. Đây không chỉ là yêu cầu về mặt kỹ thuật mà còn là trách nhiệm chuyên môn của mỗi đơn vị tham gia chương trình khám sức khỏe toàn dân.

Xa hơn, nguồn dữ liệu được hình thành từ Dashboard sẽ là nền tảng quan trọng để xây dựng hồ sơ sức khỏe điện tử cho từng người dân trên ứng dụng Công dân số TP.HCM, đồng thời kết nối với hệ thống Sổ sức khỏe điện tử trên ứng dụng VNeID.

Khi các dữ liệu khám chữa bệnh, kết quả sàng lọc, yếu tố nguy cơ và tiền sử sức khỏe được số hóa, mỗi người dân sẽ sở hữu một hồ sơ sức khỏe điện tử xuyên suốt vòng đời. Điều này không chỉ giúp người dân chủ động theo dõi sức khỏe của mình mà còn hỗ trợ bác sĩ có đầy đủ thông tin trong quá trình khám và điều trị.

Được biết, nếu trước đây ngành y tế chủ yếu vận hành theo mô hình điều trị bệnh, thì nay đang từng bước chuyển sang mô hình quản trị sức khỏe cộng đồng bằng dữ liệu. Theo Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Tri Thức, Bộ sẽ tổ chức cuộc họp chuyên đề nhằm hướng dẫn các trạm y tế triển khai liên thông dữ liệu phục vụ chương trình kiểm tra sức khỏe định kỳ hằng năm cho người dân. Theo đó, dữ liệu sức khỏe sẽ được liên thông từ trạm y tế xã lên sổ sức khỏe điện tử tích hợp trên ứng dụng VNeID.

Đây được xem là bước đi có ý nghĩa đặc biệt quan trọng bởi lần đầu tiên, dữ liệu sức khỏe của người dân có cơ hội được hình thành thành một hệ thống liên tục và thống nhất trên phạm vi toàn quốc.

Mỗi lần khám bệnh, xét nghiệm, tiêm chủng, theo dõi bệnh nền hay điều trị đều có thể trở thành một phần của hồ sơ sức khỏe điện tử xuyên suốt cuộc đời mỗi người dân. Ý nghĩa của việc này không chỉ nằm ở chuyện giảm giấy tờ hay thuận tiện thủ tục hành chính.

Một cơ sở dữ liệu sức khỏe đủ lớn sẽ tạo nền tảng cho nghiên cứu khoa học, phân tích dịch tễ, hoạch định chính sách và ứng dụng AI trong dự báo bệnh tật. Đây cũng là nền móng để Việt Nam tiến tới mô hình y tế chính xác giống nhiều quốc gia phát triển đang triển khai.

Thực tế, nhiều nền y tế tiên tiến trên thế giới đã chuyển mạnh sang mô hình y tế dựa trên dữ liệu. Singapore xây dựng hồ sơ sức khỏe điện tử liên thông toàn quốc. Hàn Quốc ứng dụng dữ liệu lớn để quản lý bệnh mãn tính và dự báo dịch bệnh. Estonia số hóa gần như toàn bộ dữ liệu sức khỏe công dân để phục vụ quản trị y tế và nghiên cứu khoa học.

Việt Nam đang bước vào quá trình tương tự nhưng có lợi thế đặc biệt là nền tảng định danh số quốc gia VNeID đã có độ phủ lớn. Một khi dữ liệu dân cư và dữ liệu y tế được kết nối hiệu quả, hệ thống chăm sóc sức khỏe có thể thay đổi căn bản cách vận hành.

Điểm đáng chú ý là cuộc chuyển đổi này không còn là câu chuyện riêng của cơ quan quản lý hay bệnh viện công. Doanh nghiệp công nghệ và doanh nghiệp y tế tư nhân đang tham gia ngày càng sâu vào hệ sinh thái y tế số. Trong đó, dhệ thống nhà thuốc và trung tâm tiêm chủng của FPT Long Châu đang từng bước mở rộng mô hình y tế số, kết nối dữ liệu chăm sóc sức khỏe, tư vấn dược trực tuyến và hỗ trợ người dân tiếp cận dịch vụ y tế thuận tiện hơn.

Cụ thể, Long Châu là một trong những đơn vị tiên phong tích hợp trên nền tảng VNeID và ứng dụng dữ liệu dân cư vào phục vụ người dân, tạo nền tảng cho việc triển khai các dịch vụ y tế số tại “Trạm Công dân số”.

Với mạng lưới phủ rộng nhiều tỉnh thành, hệ thống này được đánh giá có lợi thế lớn để phát triển các điểm hỗ trợ sức khỏe số ngay trong cộng đồng dân cư.

Theo giới chuyên gia, mô hình này đặc biệt có ý nghĩa với người dân ở vùng sâu, vùng xa, nơi việc tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng còn nhiều khó khăn.

Một người dân ở địa phương giờ đây có thể kiểm tra chỉ số sức khỏe cơ bản, lưu hồ sơ sức khỏe điện tử, nhận tư vấn hoặc tiếp cận thuốc men thuận tiện hơn mà không cần di chuyển hàng chục cây số tới bệnh viện tuyến trên.

Khoảng cách tiếp cận y tế giữa các vùng miền vì thế cũng có cơ hội được thu hẹp bằng công nghệ. Trong bối cảnh bệnh mạn tính gia tăng nhanh và có xu hướng trẻ hóa, nhu cầu quản lý sức khỏe chủ động đang ngày càng lớn. Điều này đòi hỏi hệ thống y tế phải dịch chuyển mạnh từ tư duy điều trị sang dự phòng, từ khám chữa bệnh tập trung sang chăm sóc sức khỏe liên tục ngay tại cộng đồng.

Nếu được kết nối đồng bộ với nền tảng dữ liệu dân cư và định danh điện tử quốc gia, mô hình y tế số trong tương lai có thể hỗ trợ người dân tiếp cận dịch vụ y tế nhanh hơn, cá nhân hóa hơn và giảm đáng kể thủ tục giấy tờ.

Theo định hướng đến năm 2035, Việt Nam hướng tới trở thành quốc gia số phát triển toàn diện, trong đó dữ liệu dân cư và dữ liệu số được kết nối, chia sẻ để phục vụ xây dựng Chính phủ thông minh và phát triển các dịch vụ thiết yếu.