Mỗi năm thế giới ghi nhận hàng chục nghìn ca tử vong do bệnh dại, chủ yếu tại các quốc gia đang phát triển. Tại Việt Nam, theo thống kê của Bộ Y tế, tính từ năm 2023 đến nay, cả nước đã ghi nhận 104 trường hợp tử vong do bệnh dại.

Phần lớn các ca tử vong đều không tiêm vắc-xin dự phòng sau khi bị chó cắn, xuất phát từ tâm lý chủ quan, cho rằng chó nhà nuôi “bình thường” thì không có nguy cơ.

Trong khi đó, các chuyên gia khẳng định, tiêm vắc-xin sau phơi nhiễm là biện pháp duy nhất có thể ngăn chặn virus dại trước khi tấn công hệ thần kinh. Một khi bệnh đã phát, gần như không còn cơ hội cứu chữa. Vì vậy, từng giờ sau khi bị cắn đều là “thời gian vàng” quyết định sự sống còn.

Quan niệm “chó nhà cắn không sao” hay “vết thương nhỏ không cần tiêm ngừa” vẫn tồn tại ở không ít người và có thể phải trả giá bằng chính tính mạng. Bởi thực tế, virus dại không chỉ lây qua vết cắn mà còn có thể xâm nhập qua vết cào, thậm chí chỉ là vết liếm vào vùng da trầy xước hoặc niêm mạc.

Bệnh dại là một trong những bệnh truyền nhiễm nguy hiểm nhất, với tỷ lệ tử vong gần như tuyệt đối nếu không được xử trí kịp thời trước khi phát bệnh. Mỗi năm, thế giới ghi nhận hàng chục nghìn ca tử vong vì căn bệnh này, chủ yếu tại các quốc gia đang phát triển. Tại Việt Nam, chỉ trong những tháng đầu năm 2026 đã ghi nhận nhiều trường hợp tử vong.

Virus dại tấn công trực tiếp vào hệ thần kinh trung ương, gây viêm não cấp và dẫn đến tử vong. Sau khi xâm nhập vào cơ thể, virus di chuyển dọc theo dây thần kinh đến não. Thời gian ủ bệnh thường từ 2 đến 8 tuần, nhưng có thể ngắn chỉ vài ngày hoặc kéo dài đến nhiều tháng, thậm chí hơn một năm, tùy thuộc vào vị trí và mức độ vết thương.

Bệnh tiến triển qua nhiều giai đoạn. Giai đoạn đầu với các triệu chứng mơ hồ như sốt, mệt mỏi, đau đầu, tê tại vị trí vết thương. Khi bước vào giai đoạn toàn phát, người bệnh có thể xuất hiện các dấu hiệu nguy hiểm như sợ nước, sợ gió, kích động, co giật, tăng tiết nước bọt và cuối cùng là liệt, hôn mê, tử vong do suy hô hấp.

Bất kỳ ai bị động vật nghi dại cắn, cào hoặc liếm vào vùng da tổn thương đều có nguy cơ mắc bệnh. Những nhóm có nguy cơ cao bao gồm người sống tại khu vực có dịch, người thường xuyên tiếp xúc với động vật hoặc làm việc trong môi trường có nguy cơ như thú y, kiểm lâm.

Trong khi bệnh dại chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, tiêm vắc-xin vẫn là biện pháp phòng ngừa hiệu quả nhất và gần như duy nhất để bảo vệ tính mạng. Vắc-xin dại là loại vắc-xin bất hoạt, giúp cơ thể tạo kháng thể chống lại virus, ngăn chặn virus trước khi gây tổn thương hệ thần kinh.

Hiện nay, vắc-xin dại có thể sử dụng trong hai trường hợp: tiêm sau phơi nhiễm khi đã bị cắn, cào hoặc tiếp xúc nguy cơ và tiêm dự phòng trước phơi nhiễm cho những người có nguy cơ cao.

Tại Việt Nam, các loại vắc-xin dại như Verorab, Abhayrab, Indirab đều đã được sử dụng rộng rãi, đảm bảo tính an toàn và hiệu quả cho nhiều nhóm đối tượng ở các độ tuổi khác nhau.

Trong bối cảnh bệnh dại vẫn diễn biến phức tạp, việc tiếp cận vắc-xin nhanh chóng, đúng phác đồ đóng vai trò then chốt. Hệ thống Tiêm chủng Long Châu hiện cung cấp đầy đủ các loại vắc-xin dại chính hãng, với quy trình tiêm chủng an toàn, đội ngũ nhân viên y tế được đào tạo bài bản, sẵn sàng tư vấn và xử trí kịp thời cho người dân ngay khi có nguy cơ phơi nhiễm.

Các chuyên gia nhấn mạnh, sau khi bị động vật cắn hoặc có nguy cơ phơi nhiễm, người dân tuyệt đối không nên chần chừ. Việc tiêm vắc-xin càng sớm càng tốt chính là “lá chắn” quan trọng nhất giúp ngăn chặn virus dại trước khi quá muộn.

Đồng thời, cần loại bỏ những quan niệm sai lầm phổ biến như “vết thương nhỏ không sao” hay “chó nhà thì an toàn”, bởi virus dại không phân biệt mức độ tổn thương. Chủ động tiêm phòng, xử trí đúng cách và tiếp cận cơ sở y tế uy tín là cách tốt nhất để bảo vệ tính mạng trước căn bệnh nguy hiểm này.

Bên cạnh việc chủ động tiêm phòng, các cơ quan chức năng cũng được yêu cầu tăng cường kiểm tra, xử phạt nghiêm các hành vi vi phạm trong quản lý vật nuôi như không tiêm phòng, thả rông chó mèo. Đồng thời, cần tổ chức các đội bắt chó thả rông và xây dựng hệ thống quản lý vật nuôi theo từng địa bàn cụ thể.

Công tác tuyên truyền cũng đóng vai trò quan trọng, giúp người dân nhận thức rõ rằng nuôi chó, mèo không chỉ là chăm sóc mà còn là trách nhiệm quản lý. Việc tiêm phòng đầy đủ, đăng ký vật nuôi, đeo rọ mõm, xích giữ khi ra ngoài và đảm bảo vệ sinh môi trường là nghĩa vụ bắt buộc, không phải lựa chọn.

Đối với cộng đồng, mỗi người cần chủ động bảo vệ mình bằng cách tránh tiếp xúc với động vật lạ, không lại gần chó mèo thả rông. Khi bị cắn hoặc cào, cần đến ngay cơ sở y tế hoặc điểm tiêm chủng uy tín như Long Châu để được xử lý và tiêm phòng kịp thời, tuyệt đối không chần chừ.

Pháp luật hiện hành cũng đã quy định rõ các chế tài xử phạt. Theo Nghị định 90/2017/NĐ-CP và Nghị định 04/2020/NĐ-CP, hành vi không tiêm phòng vắc-xin dại cho chó, mèo có thể bị phạt từ 1 đến 3 triệu đồng.

Trường hợp để chó thả rông nơi công cộng, không rọ mõm, không có người quản lý sẽ bị phạt từ 600.000 đồng đến 1 triệu đồng. Nếu vật nuôi gây thiệt hại về sức khỏe, tính mạng cho người khác, chủ nuôi không chỉ phải bồi thường dân sự mà còn có thể bị xử lý hình sự.

Ngoài ra, cơ quan chức năng có quyền bắt giữ, xử lý chó thả rông không rõ chủ nhằm lập lại trật tự trong quản lý vật nuôi tại khu dân cư. Tuy nhiên, thực tế cho thấy việc xử phạt ở nhiều nơi vẫn chưa đủ nghiêm, khiến tình trạng vi phạm tiếp diễn