Điều đáng lo ngại hơn, ngay cả những trường hợp may mắn sống sót vẫn có nguy cơ phải mang di chứng nặng nề suốt đời như điếc, tổn thương thần kinh, chậm phát triển trí tuệ hay cắt cụt chi do hoại tử.

Thông tin từ Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TP.HCM cho thấy, chỉ trong vài tháng đầu năm nay, đơn vị đã tiếp nhận 8 ca mắc não mô cầu, tăng mạnh so với mức trung bình chỉ 2 đến 3 ca mỗi năm trước đây. Cùng thời điểm, nhiều bệnh viện tuyến cuối tại TP.HCM cũng liên tiếp ghi nhận các trường hợp trẻ mắc não mô cầu với diễn tiến nguy hiểm.

Mới đây, Bệnh viện Nhi đồng 2 tiếp nhận bé trai 7 tuổi nhập viện trong tình trạng sốt cao, lừ đừ và xuất hiện các ban xuất huyết tập trung ở chân. Xét nghiệm cho thấy số lượng bạch cầu tăng vọt lên tới 83.000/mm³ máu, cao gấp nhiều lần bình thường.

Sau đó, trẻ được xác định mắc não mô cầu type B biến chứng nhiễm trùng huyết nặng và phải chuyển sang Khoa Hồi sức Nhiễm để điều trị cách ly tích cực. May mắn, bệnh nhi qua cơn nguy kịch sau quá trình hỗ trợ hô hấp, dùng kháng sinh và theo dõi sát.

Các chuyên gia nhận định đây không còn là những ca bệnh đơn lẻ. Theo thống kê của Bộ Y tế, từ tuần đầu tiên đến tuần thứ 14 năm 2026, cả nước ghi nhận hơn 20 trường hợp mắc não mô cầu, trong đó có 4 ca tử vong. Số ca mắc tăng gần 50% so với cùng kỳ năm trước. Đáng chú ý, trẻ em dưới 15 tuổi chiếm gần một nửa tổng số ca bệnh.

Não mô cầu là bệnh nhiễm khuẩn cấp tính do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra, thường biểu hiện dưới hai thể bệnh nguy hiểm nhất là viêm màng não mủ và nhiễm khuẩn huyết.

Điều khiến căn bệnh này trở thành nỗi ám ảnh của nhiều gia đình chính là tốc độ diễn tiến cực nhanh. Chỉ trong vòng 24 giờ đầu, người bệnh có thể rơi vào sốc nhiễm trùng, suy đa cơ quan và tử vong nếu không được phát hiện, cấp cứu kịp thời.

Theo các bác sỹ ngay cả trong trường hợp được điều trị tích cực, người sống sót vẫn đối mặt nguy cơ rất cao về di chứng lâu dài. Đó có thể là tổn thương thần kinh không hồi phục, điếc, yếu liệt, chậm phát triển trí tuệ hoặc hoại tử chi dẫn tới cắt cụt.

TS.Nguyễn Văn Lâm, Giám đốc Trung tâm Bệnh Nhiệt đới, Bệnh viện Nhi Trung ương cho hay, nhiều trường hợp ban đầu chỉ có biểu hiện sốt, đau đầu, nôn ói, quấy khóc hoặc bỏ bú nên rất dễ bị nhầm với cúm mùa hay sốt virus thông thường. Tuy nhiên, bệnh có thể chuyển nặng chỉ sau vài giờ.

Một trong những dấu hiệu đặc trưng của não mô cầu là ban xuất huyết trên da. Ban đầu chỉ là các nốt đỏ nhỏ nhưng sau đó lan nhanh thành các mảng đỏ tím như vết mực loang.

Ở giai đoạn nặng, vùng da tổn thương có thể chuyển màu đen do hoại tử. Người bệnh đồng thời xuất hiện tình trạng nhiễm khuẩn nặng, li bì, co giật, hôn mê và suy tuần hoàn.

Điều đáng lo ngại là não mô cầu lây truyền qua đường hô hấp thông qua giọt bắn, nước bọt và dịch tiết. Không chỉ người bệnh mà ngay cả những người lành mang vi khuẩn nhưng chưa có triệu chứng cũng có thể trở thành nguồn lây trong cộng đồng.

Môi trường đông đúc như trường học, ký túc xá, doanh trại hay khu sinh hoạt tập thể được xem là điều kiện thuận lợi để bệnh lây lan. Trong bối cảnh số ca mắc gia tăng và bệnh có thể cướp đi sinh mạng chỉ trong thời gian rất ngắn, các chuyên gia nhấn mạnh tiêm vắc-xin là biện pháp phòng bệnh hiệu quả và chủ động nhất hiện nay.

Dịch tễ bệnh não mô cầu có thể thay đổi theo thời gian, khu vực và nhóm huyết thanh lưu hành. Chính vì vậy, việc chủ động tạo miễn dịch bằng vắc-xin có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong kiểm soát bệnh.

Tổ chức Y tế Thế giới khuyến cáo, tiêm chủng là biện pháp hiệu quả nhất để phòng ngừa bệnh não mô cầu. Hiện nay, vi khuẩn này có nhiều nhóm huyết thanh khác nhau, trong đó các nhóm A, B, C, Y và W chiếm hơn 90% số ca bệnh trên toàn cầu. Tại Việt Nam, nhóm B chiếm tới 98,1% các trường hợp nhiễm tại khu vực phía Nam trong giai đoạn 2014-2025.

Hiện đã có nhiều loại vắc-xin phòng não mô cầu giúp bảo vệ trước các nhóm vi khuẩn phổ biến. Các vắc-xin như Menactra, MenQuadfi, Nimenrix phòng nhóm A, C, Y, W; trong khi Bexsero và VA Mengoc BC phòng nhóm B hoặc B và C. Các vắc-xin này đã được chứng minh an toàn, giúp tạo miễn dịch bền vững, giảm nguy cơ mắc bệnh và tử vong.

Do không có miễn dịch chéo giữa các nhóm vi khuẩn, các chuyên gia khuyến cáo nên tiêm phối hợp vắc-xin nhóm B với vắc-xin nhóm A, C, Y, W để đạt hiệu quả bảo vệ toàn diện. Đây là yếu tố then chốt giúp phòng ngừa căn bệnh có diễn tiến nhanh và khó lường này.

Các nhóm cần ưu tiên tiêm chủng bao gồm trẻ nhỏ dưới 5 tuổi, thanh thiếu niên, người sống trong môi trường tập thể như ký túc xá, người có bệnh nền suy giảm miễn dịch hoặc những người sống trong khu vực có dịch. Việc chủ động tiêm phòng không chỉ bảo vệ bản thân mà còn góp phần hạn chế nguy cơ lây lan trong cộng đồng.

Hiện nay, Tiêm chủng Long Châu đang cung cấp đầy đủ các loại vắc-xin phòng não mô cầu như ACYW, BC và B với nguồn vắc-xin chính hãng, giúp người dân có thêm lựa chọn bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình.

Theo các chuyên gia, mỗi loại vắc-xin não mô cầu chỉ có tác dụng phòng các nhóm vi khuẩn tương ứng, không tạo miễn dịch chéo hoàn toàn. Vì vậy, việc được tư vấn đầy đủ về lịch tiêm, nhóm tuổi và nguy cơ dịch tễ có vai trò đặc biệt quan trọng để xây dựng “lá chắn” miễn dịch hiệu quả.

Bên cạnh việc cung cấp vắc-xin, Tiêm chủng Long Châu còn đẩy mạnh tư vấn, truyền thông về nguy cơ của các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng trong bối cảnh nhiều dịch bệnh có xu hướng diễn biến khó lường.

Giới chuyên môn khuyến cáo người dân cần đặc biệt cảnh giác với các dấu hiệu như sốt cao đột ngột, đau đầu dữ dội, nổi ban tím, cổ cứng hoặc lơ mơ, nhất là ở trẻ nhỏ. Trong các trường hợp này, việc đưa người bệnh tới cơ sở y tế sớm có ý nghĩa quyết định khả năng cứu sống.

Não mô cầu nguy hiểm không chỉ bởi độc lực mạnh, mà còn bởi bệnh có thể tấn công ngay cả những người tưởng như khỏe mạnh nhất. Chính vì vậy, chủ động tiêm vắc-xin đầy đủ vẫn là giải pháp quan trọng nhất để phòng ngừa căn bệnh được xem là một trong những cấp cứu truyền nhiễm nguy hiểm hàng đầu hiện nay.