Diễn biến này khiến giới chuyên môn đặc biệt lo ngại, nhất là trong bối cảnh nguyên nhân gia tăng số ca bệnh vẫn chưa được lý giải rõ ràng.

Não mô cầu là bệnh truyền nhiễm cấp tính nguy hiểm, có thể đe dọa tính mạng trong thời gian rất ngắn. Đây là tình trạng viêm nhiễm màng não và mô não, thường do các loại vi khuẩn như Neisseria meningitidis, Streptococcus pneumoniae hoặc Haemophilus influenzae type b gây ra, ngoài ra cũng có thể do virus. Phản ứng viêm của cơ thể có thể gây tổn thương nghiêm trọng đến mô não, ảnh hưởng tới nhiều chức năng quan trọng như học tập, giao tiếp và vận động.

Bệnh có diễn tiến rất nhanh, đặc biệt ở trẻ em, có thể tử vong chỉ trong vòng 24 giờ nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Bất kỳ ai cũng có thể mắc bệnh, tuy nhiên thường gặp nhiều hơn ở trẻ em dưới 5 tuổi, thanh thiếu niên từ 14 đến 20 tuổi, người cao tuổi và những người có hệ miễn dịch suy giảm.

Viêm não mô cầu là bệnh nhiễm khuẩn cấp tính, các triệu chứng có thể xuất hiện đột ngột và diễn biến nhanh. Người bệnh thường có biểu hiện sốt cao, đau đầu dữ dội, buồn nôn, nôn, cứng cổ, co giật hoặc thay đổi trạng thái tinh thần. Một số trường hợp chỉ biểu hiện sốt hoặc viêm mũi họng, thậm chí không có dấu hiệu rõ ràng, làm tăng nguy cơ bỏ sót bệnh.

Nếu không được điều trị sớm, bệnh có thể gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng như viêm não, viêm não tủy, liệt nửa người. Tỷ lệ tử vong ở trẻ nhập viện có thể lên tới 50-70%. Ngay cả trong trường hợp được cứu sống, vẫn có khoảng 20% bệnh nhân phải đối mặt với các di chứng lâu dài như bại não, chậm phát triển tâm thần vận động, suy thận, tổn thương gan hoặc mất chức năng chi thể.

Trước mức độ nguy hiểm của bệnh, các chuyên gia khuyến cáo cần chủ động phòng ngừa, trong đó tiêm vắc-xin là biện pháp hiệu quả nhất.

Vắc-xin viêm não mô cầu có khả năng kích thích cơ thể tạo kháng thể chống lại vi khuẩn gây bệnh, hiệu quả bảo vệ có thể lên tới 90% và không gây phản ứng phụ nghiêm trọng. Một số trường hợp có thể xuất hiện đau nhẹ tại vị trí tiêm hoặc sốt nhẹ sau tiêm.

Hiện có các loại vắc-xin phòng não mô cầu như ACYW và BC, mỗi loại có tác dụng với từng chủng vi khuẩn khác nhau và không tạo miễn dịch chéo. Vì vậy, để đạt hiệu quả bảo vệ tối ưu, các chuyên gia khuyến cáo nên tiêm đầy đủ các loại vắc-xin theo tư vấn của bác sỹ.

Hiện nay, hệ thống Tiêm chủng Long Châu đã cung cấp đầy đủ các loại vắc-xin phòng não mô cầu như Bexsero, VA Mengoc BC, Menactra và MenQuadfi, đáp ứng nhu cầu tiêm chủng cho nhiều độ tuổi. Người dân có thể dễ dàng tiếp cận dịch vụ, được tư vấn phác đồ tiêm phù hợp và đảm bảo an toàn trong quá trình tiêm.

Các chuyên gia nhấn mạnh, thay vì chờ đến khi dịch bùng phát hoặc khi bệnh xảy ra, mỗi người cần chủ động bảo vệ sức khỏe ngay từ sớm. Tiêm vắc-xin đầy đủ và đúng lịch là giải pháp đơn giản nhưng hiệu quả nhất để phòng ngừa căn bệnh có thể cướp đi tính mạng chỉ trong thời gian rất ngắn.

Ngoài não mô cầu, thời gian gần đây, một số dịch bệnh như sốt xuất huyết, tay chân miệng đang có dấu hiệu gia tăng tại nhiều địa phương trên cả nước. Bên cạnh các yếu tố như thời tiết nóng ẩm, đô thị hóa và ô nhiễm môi trường, đáng lo ngại là vẫn còn một bộ phận người dân chưa hiểu đầy đủ và chưa thực hiện tốt các biện pháp phòng chống dịch theo khuyến cáo của ngành y tế.

Số liệu giám sát cho thấy từ đầu năm 2026 đến nay, cả nước ghi nhận 31.927 trường hợp mắc sốt xuất huyết và 4 trường hợp tử vong. Các ca bệnh xuất hiện sớm ngay từ những tháng đầu năm và tập trung chủ yếu tại khu vực phía Nam.

Cùng thời điểm, cả nước cũng ghi nhận khoảng 26.000 ca mắc tay chân miệng và đã có 8 trường hợp tử vong. Riêng tại Hà Nội, từ đầu năm đến nay ghi nhận 2.305 ca, tăng gần gấp đôi so với cùng kỳ năm 2025, với ca bệnh xuất hiện tại 126 phường, xã và hiện vẫn còn 17 ổ dịch đang hoạt động.

Đáng chú ý, kết quả xét nghiệm tại một số mẫu bệnh phẩm cho thấy chủng virus EV71 đang lưu hành với tỷ lệ đáng lưu ý. Đây là chủng virus có nguy cơ gây bệnh nặng, cần được theo dõi sát để có biện pháp ứng phó kịp thời.

Theo các chuyên gia, tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm lưu hành quanh năm, lây chủ yếu qua đường tiêu hóa và thường tăng mạnh theo mùa, đặc biệt vào các tháng 3 đến 5 và 9 đến 10. Bệnh chủ yếu gặp ở trẻ nhỏ, nhất là nhóm dưới 5 tuổi do ý thức vệ sinh cá nhân chưa cao và thường sinh hoạt tập trung tại nhà trẻ, mẫu giáo, làm tăng nguy cơ lây lan.

Đối với sốt xuất huyết, đây là bệnh lưu hành tại Việt Nam, thường gia tăng vào mùa mưa khi điều kiện thuận lợi cho muỗi phát triển. Tốc độ đô thị hóa nhanh, mật độ dân cư cao và sự tồn tại của nhiều vật chứa nước trong khu dân cư là những yếu tố khiến dịch bệnh có thể xuất hiện sớm hơn, kéo dài hơn và khó kiểm soát nếu không duy trì các biện pháp phòng ngừa thường xuyên.

Tuy nhiên, một thực tế đáng lo ngại là nhiều người dân vẫn còn hiểu sai về cách phòng bệnh. Không ít người cho rằng muỗi truyền bệnh chỉ sinh sản ở nước bẩn, trong khi thực tế muỗi vằn có thể đẻ trứng ở cả nước sạch trong các vật dụng quen thuộc như chum, vại, lọ hoa, xô chậu hay lốp xe cũ.

Bên cạnh đó, nhiều người còn trông chờ vào việc phun hóa chất, trong khi biện pháp quan trọng và bền vững nhất vẫn là loại bỏ nơi muỗi sinh sản và diệt bọ gậy hằng tuần. Muỗi vằn cũng thường đốt người vào ban ngày, vì vậy việc phòng tránh cần được thực hiện liên tục, không chỉ vào ban đêm.

Để chủ động kiểm soát dịch bệnh, ngành y tế khuyến cáo cần tăng cường phát hiện sớm ca bệnh từ cộng đồng, trường học và cơ sở y tế; phối hợp chặt chẽ giữa ngành y tế, giáo dục và chính quyền địa phương nhằm xử lý kịp thời, hạn chế lây lan và giảm tối đa số ca tử vong.

Mỗi hộ gia đình cần duy trì thói quen kiểm tra, loại bỏ các vật dụng có thể đọng nước quanh nhà; chủ động phòng muỗi đốt bằng cách ngủ màn, mặc quần áo dài tay và sử dụng các biện pháp xua muỗi phù hợp. Việc phối hợp với cơ quan chức năng trong xử lý ổ dịch, bao gồm phun hóa chất theo hướng dẫn chuyên môn, cũng đóng vai trò quan trọng trong kiểm soát dịch bệnh.

Đối với bệnh tay chân miệng, các trường học và cơ sở nuôi dạy trẻ cần tăng cường vệ sinh, khử khuẩn môi trường, chuẩn bị đầy đủ vật tư và nhân lực để triển khai các biện pháp phòng bệnh hiệu quả. Đồng thời, cần đẩy mạnh tuyên truyền tới phụ huynh và người chăm sóc trẻ về dấu hiệu nhận biết bệnh và nguyên tắc phòng bệnh “ba sạch”: ăn uống sạch, ở sạch, bàn tay và đồ chơi sạch.

Các gia đình có trẻ nhỏ cần theo dõi sát sức khỏe của trẻ, khi có dấu hiệu nghi ngờ phải đưa đến cơ sở y tế kịp thời. Trẻ mắc bệnh cần được cách ly, không đến lớp ít nhất 10 ngày kể từ khi khởi bệnh để tránh lây lan trong cộng đồng.

Trên hết, phòng bệnh bằng vắc-xin hiện vẫn được xem là giải pháp quan trọng. Với não mô cầu, sốt xuất huyết, tay chân miệng đã có vắc-xin phòng bệnh. Người dân bằng việc chủ động tiêm chủng đầy đủ, đúng lịch và đúng đối tượng có thể giảm đáng kể nguy cơ mắc bệnh, hạn chế biến chứng nặng, đồng thời góp phần xây dựng “lá chắn” miễn dịch cho cộng đồng.