Bộ Y tế đang lấy ý kiến Dự thảo Nghị định về tăng mức hưởng và phạm vi hưởng bảo hiểm y tế theo lộ trình, dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/4/2027 sau khi được cấp có thẩm quyền thông qua.

Một trong những nội dung đáng chú ý là đề xuất tăng mức ngân sách Nhà nước hỗ trợ đóng bảo hiểm y tế cho một số nhóm, qua đó giảm phần chi phí người dân phải tự đóng để duy trì quyền lợi khám, chữa bệnh.

Học sinh, sinh viên là nhóm có mức hỗ trợ được đề xuất tăng khá mạnh. Thay vì ngân sách hỗ trợ tối thiểu 50% mức đóng như hiện nay, dự thảo nâng tỷ lệ này lên tối thiểu 70%. Nếu đề xuất được thông qua, học sinh, sinh viên chỉ phải tự đóng phần còn lại tương ứng với mức hỗ trợ thực tế.

Mức hỗ trợ đối với người thuộc hộ gia đình cận nghèo cũng được đề xuất nâng từ tối thiểu 70% lên 80%. Riêng người khuyết tật nhẹ thuộc hộ gia đình cận nghèo được bổ sung vào nhóm có mức hỗ trợ cao nhất, với đề xuất ngân sách Nhà nước hỗ trợ 100% mức đóng bảo hiểm y tế.

Sự điều chỉnh này hướng nguồn lực nhiều hơn tới nhóm vừa gặp khó khăn về kinh tế, vừa có thể phát sinh nhu cầu chăm sóc sức khỏe thường xuyên. Nếu chính sách được thông qua, người khuyết tật nhẹ thuộc hộ cận nghèo sẽ không còn phải tự chi trả phần còn lại của mức đóng để tham gia Bảo hiểm y tế.

Một nhóm đông người dân khác cũng có thể được giảm đáng kể số tiền phải tự đóng. Dự thảo đề xuất nâng mức hỗ trợ đối với người thuộc hộ gia đình có mức sống trung bình từ tối thiểu 30% lên 50% mức đóng bảo hiểm y tế.

Người được nuôi dưỡng, chăm sóc trong các tổ chức, cơ sở từ thiện, tôn giáo được đề xuất hỗ trợ tối thiểu 50% mức đóng. Như vậy, dự thảo tập trung tăng mức hỗ trợ đối với những nhóm hiện mới được ngân sách hỗ trợ một phần, đồng thời dành mức hỗ trợ cao hơn cho một số đối tượng có hoàn cảnh khó khăn.

Việc nâng tỷ lệ hỗ trợ có ý nghĩa trực tiếp với khả năng duy trì tham gia bảo hiểm y tế của người dân, nhất là những gia đình có nhiều thành viên cùng tham gia hoặc có thu nhập hạn chế. Khoản đóng của từng cá nhân có thể không quá lớn nếu tính riêng lẻ, nhưng tổng chi phí đối với cả hộ gia đình vẫn có thể trở thành một khoản đáng kể.

Bộ Y tế cho biết các mức hỗ trợ được đề xuất thực hiện theo lộ trình, căn cứ mức đóng bảo hiểm y tế, đối tượng cần ưu tiên cũng như khả năng cân đối của Quỹ Bảo hiểm y tế và ngân sách Nhà nước. Điều này cũng đồng nghĩa các mức 70%, 80% hay 100% nêu trong dự thảo chưa phải chính sách chính thức và chỉ được áp dụng sau khi văn bản được cấp có thẩm quyền ban hành.

Đề xuất tăng hỗ trợ được đưa ra trong bối cảnh tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế của Việt Nam đã ở mức cao nhưng vẫn còn một bộ phận dân số chưa tham gia. Báo cáo của Bảo hiểm xã hội Việt Nam cho thấy, đến hết tháng 6/2026, cả nước có khoảng 99,1 triệu người tham gia bảo hiểm y tế, tương đương 96,91% dân số.

Từ tỷ lệ bao phủ 96,91%, chặng đường tiến tới bảo hiểm y tế toàn dân không chỉ phụ thuộc vào việc vận động thêm người tham gia mà còn gắn với khả năng duy trì tham gia lâu dài. Giảm phần đóng trực tiếp đối với học sinh, sinh viên, hộ cận nghèo, hộ có mức sống trung bình và những nhóm có hoàn cảnh khó khăn là một trong những giải pháp được đề xuất để thu hẹp khoảng trống còn lại, hướng tới mục tiêu bao phủ Bảo hiểm y tế toàn dân vào năm 2030.

Nghị quyết 72-NQ/TW xác định yêu cầu cải cách tài chính y tế, bảo đảm hiệu quả, bền vững của chính sách bảo hiểm y tế và giảm gánh nặng chi phí cho người bệnh. Điều này đặt ra yêu cầu không chỉ mở rộng phạm vi được hưởng mà còn phải nâng cao hiệu quả sử dụng từng đồng của quỹ.

Trước hết, cần tiếp tục mở rộng bao phủ bảo hiểm y tế, quản lý tốt nguồn thu, hạn chế tình trạng trốn đóng, chậm đóng và sử dụng quỹ tiết kiệm, hiệu quả. Một hệ thống có độ bao phủ rộng tạo nền tảng quan trọng cho nguyên tắc chia sẻ rủi ro giữa người khỏe với người bệnh, người trẻ với người cao tuổi và người có khả năng đóng góp với những nhóm cần được hỗ trợ.

Cùng với mở rộng nguồn lực, dư địa đáng kể nằm ở khả năng sử dụng sức mua của quỹ bảo hiểm y tế. Với những thuốc có giá trị lớn, các giải pháp như đàm phán giá, mua sắm tập trung, thỏa thuận chia sẻ rủi ro hoặc thanh toán dựa trên kết quả điều trị có thể được nghiên cứu và triển khai phù hợp. Khi một quỹ đại diện cho số lượng rất lớn người tham gia để đàm phán, khả năng tạo ra mức giá tốt hơn cũng lớn hơn so với từng người bệnh tự tiếp cận thuốc.

Đối với một số thuốc đặc biệt đắt tiền, việc huy động thêm những nguồn lực hợp pháp ngoài quỹ bảo hiểm y tế cũng có thể được tính toán. Cơ chế đồng tài trợ giữa bảo hiểm y tế, ngân sách nhà nước và các nguồn lực khác nếu được thiết kế minh bạch có thể tạo thêm cơ hội tiếp cận các phương pháp điều trị chi phí cao mà không đặt toàn bộ sức ép lên một nguồn quỹ.

Quyết định 844 của Thủ tướng cũng đặt ra yêu cầu đa dạng, mở rộng các nguồn thu, bảo đảm bền vững và phát triển quỹ bảo hiểm y tế để từng bước mở rộng phạm vi quyền lợi, qua đó giảm gánh nặng chi phí y tế cho người dân.

Bảo đảm tính bền vững của bảo hiểm y tế cũng không thể chỉ giải quyết ở khâu thanh toán thuốc và dịch vụ khi người dân đã mắc bệnh. Đầu tư cho phòng bệnh, sàng lọc, phát hiện và điều trị sớm có ý nghĩa trực tiếp đối với hiệu quả sử dụng nguồn lực y tế. Khi bệnh được phát hiện ở giai đoạn sớm, cơ hội điều trị thường tốt hơn, đồng thời có thể giảm nhu cầu sử dụng những phương pháp can thiệp phức tạp, kéo dài và chi phí lớn ở giai đoạn muộn.

Do đó, mở rộng quyền lợi bảo hiểm y tế trong dài hạn cần được nhìn nhận theo một chuỗi liên tục, từ phòng bệnh, phát hiện sớm đến điều trị và quản lý bệnh lâu dài, thay vì chỉ tập trung vào mở rộng danh mục thuốc.

Trong thời gian tới, quá trình tiếp tục hoàn thiện chính sách bảo hiểm y tế được kỳ vọng tạo thêm dư địa mở rộng quyền lợi cho người tham gia nhưng vẫn bảo đảm nguồn lực và tính bền vững của quỹ.