Thực tế này không chỉ gây khó cho cơ sở y tế mà còn trực tiếp ảnh hưởng đến quyền lợi và thời gian chờ đợi của người bệnh. Theo ý kiến của nhiều bác sỹ, với hệ thống máy móc hiện đại và bác sỹ giàu kinh nghiệm, nhiều ca chẩn đoán hình ảnh chỉ cần vài phút đã cho kết quả chính xác.

Đặc biệt, với trẻ em, người cao tuổi, người đang đau nhiều hoặc khó thở, việc yêu cầu nằm yên kéo dài chỉ để “đủ thời gian” thanh toán là không hợp lý cả về chuyên môn lẫn tính nhân văn.

Thực tế lâm sàng cho thấy, không phải mọi ca bệnh đều cần thời gian giống nhau. Với siêu âm, có trường hợp chỉ mất 5-6 phút đã đánh giá rõ tổn thương, trong khi ca phức tạp hơn mới cần 10-15 phút.

Tuy nhiên, khi bị ràng buộc bởi “định mức thời gian”, năng lực thực tế của cơ sở y tế bị kìm lại. Một máy siêu âm tim trong một buổi có thể chỉ được thanh toán tối đa khoảng 8 ca, dù bác sỹ hoàn toàn có thể thực hiện nhiều hơn nếu là các ca đơn giản.

Nếu làm vượt, phần vượt đó có nguy cơ không được BHYT chi trả, khiến bệnh viện dè dặt triển khai, còn người bệnh phải chờ đợi lâu hơn dù đủ máy móc và nhân lực.

Trước phản ánh từ dư luận và cơ sở y tế, ngày 4/2, đại diện Bảo hiểm xã hội (BHXH) Việt Nam khẳng định, việc thanh toán chi phí khám chữa bệnh BHYT được thực hiện trên cơ sở tuân thủ Luật Khám bệnh, chữa bệnh và các quy định liên quan, trong đó có Khoản 2 Điều 35 Nghị định 188/2025/NĐ-CP và Thông tư 35/2016/TT-BYT.

Theo đó, dịch vụ kỹ thuật được thanh toán khi đã được phê duyệt, thực hiện đúng quy trình chuyên môn và có giá dịch vụ được phê duyệt.

Về vấn đề thời gian thực hiện kỹ thuật, BHXH Việt Nam dẫn Quyết định 2775 và Quyết định 2776 ngày 29/8/2025 của Bộ Y tế ban hành hướng dẫn quy trình chuyên môn trong chẩn đoán hình ảnh.

Các văn bản này đưa ra mốc thời gian tham chiếu, tính từ khi người bệnh bắt đầu được thực hiện kỹ thuật đến khi có kết quả chẩn đoán, bao gồm cả khâu chuẩn bị người bệnh, chụp, đọc phim và kết luận. Chẳng hạn, chụp X-quang xương khớp, phổi, bụng thường quy khoảng 6-12 phút; siêu âm ổ bụng, tuyến giáp khoảng 6-15 phút.

BHXH Việt Nam nhấn mạnh, các mốc thời gian này chỉ mang ý nghĩa tham chiếu chuyên môn, phục vụ tổ chức thực hiện và xây dựng định mức kinh tế - kỹ thuật.

Trên thực tế, tùy tình trạng người bệnh, diễn biến lâm sàng và điều kiện của từng cơ sở khám chữa bệnh, thời gian có thể tăng hoặc giảm theo hướng dẫn của Bộ Y tế. Cơ quan BHXH không ban hành thêm quy định ngoài các văn bản hiện hành và không yêu cầu cơ sở y tế kéo dài thời gian thực hiện kỹ thuật một cách hình thức.

Theo BHXH Việt Nam, việc hiểu hoặc áp dụng quy định theo hướng bác sỹ, kỹ thuật viên phải “chờ đủ thời gian” mới được thực hiện ca tiếp theo là chưa phù hợp với bản chất hướng dẫn chuyên môn.

Cách làm này không những không phản ánh đúng chất lượng dịch vụ mà còn có nguy cơ làm tăng thời gian chờ đợi, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi người bệnh BHYT.

Trao đổi thêm với phóng viên Báo Tài chính - Đầu tư, một lãnh đạo Bảo hiểm Xã hội Việt Nam nói thêm, dư luận đang hiểu nhầm đây là quy định của cơ quan bảo hiểm, nhưng sự thật đây là quy định do chính Bộ Y tế đề ra.

Vì vậy, BHXH Việt Nam kiến nghị Bộ Y tế tiếp tục rà soát, hoàn thiện các hướng dẫn chuyên môn kỹ thuật, bảo đảm phù hợp thực tiễn triển khai và sự phát triển của khoa học công nghệ y tế.

Về phía Bộ Y tế, ông Nguyễn Trọng Khoa, Phó cục trưởng Cục Quản lý Khám chữa bệnh cho biết, chụp X-quang là cả một quy trình hoàn chỉnh, không thể chỉ tính riêng thời gian máy phát tia. Sáu phút chỉ là thời gian trung bình của một ca X-quang thông thường, không phải “rào chắn” cứng cho mọi trường hợp.

Tùy tay nghề bác sỹ, mức độ phức tạp của bệnh và điều kiện thực tế, thời gian thực hiện có thể khác nhau. Do vậy, Bộ Y tế đã yêu cầu các đơn vị rà soát những vướng mắc liên quan hai quyết định chuyên môn nêu trên, phối hợp với Hội Điện quang để thống nhất lại quy trình, điều chỉnh thời gian trung bình cho phù hợp thực tiễn.

Đồng thời, cơ quan quản lý cũng nhấn mạnh yêu cầu chỉ định đúng, tránh lạm dụng kỹ thuật gây lãng phí quỹ BHYT. Như vậy, cả BHXH Việt Nam và Bộ Y tế đều thống nhất rằng thời gian trong quy trình kỹ thuật chỉ là định mức trung bình, mang tính tham chiếu chuyên môn, không phải điều kiện cứng để thanh toán.

Vấn đề cốt lõi hiện nay nằm ở cách hiểu và cách triển khai tại cơ sở. Nếu không được hướng dẫn thống nhất, minh bạch, chính người bệnh sẽ là đối tượng chịu ảnh hưởng trực tiếp nhất, điều cần sớm được tháo gỡ để bảo đảm quyền lợi người tham gia BHYT và hiệu quả hoạt động của hệ thống y tế.

Về mối liên quan giữa cơ quan y tế và cơ quan bảo hiểm, thông tin vừa được cơ quan bảo hiểm cho hay, hiện tổng số tiền vướng mắc chưa được thanh toán giữa cơ sở khám chữa bệnh và cơ quan bảo hiểm hiện lên tới gần 23.000 tỷ đồng.

Trong đó, hơn 10.000 tỷ đồng là các khoản tồn đọng từ năm 2023 trở về trước đang được Bộ Y tế trình Chính phủ xử lý. Riêng năm 2024, số tiền vượt dự kiến chi vào khoảng hơn 8.000 tỷ đồng. Bộ Y tế đề nghị các địa phương gấp rút rà soát để giải quyết dứt điểm trong đợt này.