Điều trị đích mở ra hy vọng kéo dài sự sống cho bệnh nhân ung thư phổi

Các bác sỹ Trung tâm Y học hạt nhân và Ung bướu, Bệnh viện Bạch Mai vừa ghi nhận một trường hợp ung thư phổi giai đoạn muộn có đáp ứng kéo dài hiếm gặp với thuốc điều trị đích, mang lại hiệu quả kiểm soát bệnh lâu dài.

Bệnh nhân là nữ, 72 tuổi, nhập viện tháng 6/2017 do đau ngực trái âm ỉ kéo dài, kèm sụt cân khoảng 8 kg trong vòng 6 tháng. Đáng chú ý, trong suốt thời gian này, bệnh nhân không có biểu hiện ho hay khó thở.

Tại thời điểm nhập viện, bệnh nhân tỉnh táo, không sốt, huyết động ổn định. Thăm khám tim phổi chưa ghi nhận bất thường rõ rệt. Các xét nghiệm công thức máu, sinh hóa máu trong giới hạn bình thường; các chỉ điểm khối u CEA và Cyfra 21-1 không tăng. Điện tâm đồ và siêu âm tim không phát hiện dấu hiệu thiếu máu cơ tim.

Kết quả chụp CT lồng ngực cho thấy khối u thùy trên phổi trái kích thước 20 x 15 mm, bờ tua gai, xâm lấn rãnh liên thùy. Ngoài ra, hai phổi xuất hiện nhiều nốt mờ rải rác kích thước 5-10 mm, phù hợp tổn thương thứ phát, kèm hạch rốn phổi trái đường kính khoảng 10 mm.

Sinh thiết xuyên thành ngực tổn thương phổi trái cho kết quả mô bệnh học là ung thư biểu mô tuyến. Xét nghiệm đột biến gene phát hiện đột biến EGFR dạng xóa đoạn exon 19. Các thăm dò bổ sung bằng PET/CT và cộng hưởng từ sọ não không ghi nhận tổn thương di căn ngoài phổi.

Trên cơ sở lâm sàng và cận lâm sàng, bệnh nhân được chẩn đoán ung thư phổi trái không tế bào nhỏ, dạng biểu mô tuyến, giai đoạn T4N1M1 (di căn phổi), có đột biến EGFR.

Sau hội chẩn chuyên môn, bệnh nhân được chỉ định điều trị bằng thuốc erlotinib (thuốc ức chế tyrosine kinase - TKIs thế hệ I) liều 150 mg/ngày, đường uống.

Sau 6 tháng điều trị, triệu chứng đau ngực giảm rõ rệt, bệnh nhân dung nạp thuốc tốt. Tác dụng phụ chủ yếu là ban da dạng chấm và mụn ở vùng đầu và vùng sinh dục. Đây là biểu hiện thường gặp của thuốc và được xem là dấu hiệu dự báo đáp ứng điều trị tốt. Kết quả chụp CT kiểm tra cho thấy khối u đáp ứng, chuyển thành tổn thương xơ hóa và giảm ngấm thuốc sau tiêm.

Bệnh nhân tiếp tục được điều trị duy trì bằng erlotinib và theo dõi định kỳ. Đến thời điểm đánh giá lại vào tháng 5/2023, sau 6 năm điều trị liên tục, bệnh nhân vẫn trong tình trạng ổn định: không đau ngực, không khó thở, các chỉ điểm khối u CEA và Cyfra 21-1 duy trì trong giới hạn bình thường.

Kết quả chụp CT ngực, bụng và cộng hưởng từ sọ não không ghi nhận tổn thương mới. Tại vị trí u cũ, tổn thương xơ hóa gây co kéo rãnh liên thùy và giãn khu trú các nhánh phế quản lân cận nhưng không ảnh hưởng đến chức năng hô hấp và không gây triệu chứng lâm sàng.

Theo các bác sỹ, đây là trường hợp đáp ứng kéo dài hiếm gặp với thuốc điều trị đích thế hệ I, cho thấy vai trò bền vững của nhóm thuốc này trong điều trị ung thư phổi không tế bào nhỏ có đột biến EGFR, ngay cả ở giai đoạn muộn.

Tại Việt Nam, ung thư phổi là một trong những ung thư phổ biến, chỉ đứng sau ung thư vú và ung thư gan. Mỗi năm, cả nước ghi nhận khoảng gần 25.000 ca mắc mới và hơn 22.000 ca tử vong do ung thư phổi. Bệnh thường gặp ở người từ 55 tuổi trở lên, độ tuổi trung bình mắc bệnh khoảng 70 tuổi, tỷ lệ mắc và tử vong ở nam giới cao hơn nữ giới.

Gánh nặng của ung thư phổi vẫn rất lớn do phần lớn các trường hợp được phát hiện ở giai đoạn muộn. Trong khi đó, nếu phát hiện sớm, tỷ lệ sống thêm trên 5 năm có thể đạt trên 90%. Tuy nhiên, công tác sàng lọc, chẩn đoán sớm và tiếp cận điều trị hiện đại vẫn còn nhiều thách thức.

Những năm gần đây, điều trị ung thư phổi giai đoạn muộn đã có nhiều bước tiến với sự ra đời của các liệu pháp điều trị đích và miễn dịch, nhắm vào các đột biến gene như EGFR, ALK, ROS1. Các phương pháp này giúp kéo dài thời gian sống, cải thiện chất lượng sống và giảm tác dụng phụ so với hóa trị truyền thống.

Dù đã được sử dụng từ năm 2005, các thuốc ức chế tyrosine kinase thế hệ I vẫn giữ vai trò nhất định trong điều trị ung thư phổi không tế bào nhỏ có đột biến EGFR, đặc biệt ở những bệnh nhân đáp ứng tốt và được theo dõi, chăm sóc lâu dài.

Nhiễm trùng từ vết xước nhỏ

Chỉ từ thói quen ngoáy tai tại nhà, một phụ nữ 52 tuổi mắc đái tháo đường phải nhập viện trong tình trạng viêm mô bào vùng mặt nặng. Các bác sỹ cảnh báo, với người có bệnh nền mạn tính, những tổn thương rất nhỏ cũng có thể dẫn đến nhiễm trùng nguy hiểm, đe dọa tính mạng.

Nữ bệnh bệnh nhân tên Ngọc, 52 tuổi, nhập viện trong tình trạng sốt cao, nửa mặt phải sưng nề, đỏ nóng và đau nhức dữ dội.

Theo người nhà, khoảng 5 ngày trước khi nhập viện, bệnh nhân có thói quen dùng vật cứng ngoáy tai tại nhà. Sau đó, ống tai xuất hiện đau rát, sưng nhẹ nhưng không được xử trí y tế. Tình trạng viêm tiến triển nhanh, lan từ ống tai ngoài ra vành tai, má và mi mắt, kèm sốt cao liên tục, mệt nhiều. Khi các triệu chứng trở nên nghiêm trọng, bệnh nhân mới đến bệnh viện thăm khám.

Ths.Bạch Nguyễn Trà My, chuyên khoa Nội Tổng hợp cho biết, khi nhập viện, vùng mặt phải của bệnh nhân sưng nề rõ, da căng bóng, nóng đỏ, tình trạng viêm lan nhanh. Các xét nghiệm ghi nhận nhiễm trùng nặng, đường huyết tăng cao.

“Bệnh nhân được chẩn đoán viêm mô bào vùng mặt trên nền đái tháo đường không kiểm soát. Đây là một dạng nhiễm trùng mô mềm nguy hiểm, có thể đe dọa tính mạng nếu điều trị muộn”, bác sỹ Trà My cho biết.

Theo bác sỹ, viêm mô bào là tình trạng nhiễm trùng cấp tính ở da và mô dưới da, thường do vi khuẩn xâm nhập qua những tổn thương rất nhỏ như trầy xước, nứt da hoặc vết xước khó nhận biết. Riêng viêm mô bào vùng mặt đặc biệt nguy hiểm do hệ mạch máu khu vực này thông với não. Nếu điều trị chậm, vi khuẩn có thể xâm nhập vào máu, gây nhiễm khuẩn huyết, suy đa cơ quan.

Khai thác tiền sử cho thấy, bệnh nhân đã được chẩn đoán đái tháo đường nhiều năm nhưng tự ý ngừng thuốc, không tái khám định kỳ. Thăm khám ghi nhận bệnh nhân đã xuất hiện biến chứng thận do tình trạng tăng đường huyết kéo dài.

“Đường huyết cao làm suy giảm hệ miễn dịch và tạo môi trường thuận lợi cho vi khuẩn phát triển. Vì vậy, chỉ một tổn thương rất nhỏ cũng có thể gây nhiễm trùng nặng”, bác sỹ Trà My nhấn mạnh.

Vùng tai và da mặt vốn có nhiều vi khuẩn thường trú, trong đó tụ cầu vàng là tác nhân phổ biến gây viêm mô bào. Khi ngoáy tai bằng vật cứng hoặc dụng cụ không đảm bảo vệ sinh, da ống tai dễ bị trầy xước, tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập, đặc biệt ở người có bệnh nền mạn tính như đái tháo đường.

Ngay khi nhập viện, bệnh nhân được điều trị tích cực bằng kháng sinh đường tĩnh mạch, đồng thời kiểm soát chặt chẽ đường huyết và theo dõi chức năng thận. Sau vài ngày, tình trạng sốt giảm, vùng mặt bớt sưng nóng đỏ, đau nhức thuyên giảm. Sau 9 ngày điều trị nội trú, sức khỏe bệnh nhân ổn định và được cho xuất viện, tiếp tục điều trị đái tháo đường lâu dài.

Theo ghi nhận tại Khoa Nội Tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, không ít bệnh nhân đái tháo đường nhập viện vì nhiễm trùng da và mô mềm, nhiều trường hợp khởi phát từ những thói quen sinh hoạt tưởng chừng vô hại như ngoáy tai, nặn mụn, cắt khóe móng tay hoặc trầy xước nhẹ nhưng không được xử trí đúng cách.

Các bác sỹ khuyến cáo người dân không nên chủ quan với các dấu hiệu nhiễm trùng ngoài da như sưng, nóng, đỏ, đau kèm sốt. Đối với người mắc đái tháo đường hoặc bệnh mạn tính, việc kiểm soát đường huyết chặt chẽ, chăm sóc da đúng cách và thăm khám sớm khi có dấu hiệu bất thường là yếu tố then chốt để phòng ngừa biến chứng nguy hiểm.

Người mắc đái tháo đường cần tuân thủ điều trị lâu dài, không tự ý ngừng thuốc dù chưa có triệu chứng rõ ràng. Tình trạng đường huyết tăng cao kéo dài sẽ làm suy giảm miễn dịch, khiến cơ thể dễ nhiễm trùng và vết thương khó lành. Khi xuất hiện bất kỳ dấu hiệu bất thường nào, người bệnh cần đi khám sớm để được xử trí kịp thời, tránh những hậu quả đáng tiếc.

Ăn không kiểm soát khi stress, cô gái tăng 30 kg chỉ trong một năm

Stress kéo dài khiến nhiều người rơi vào vòng xoáy ăn uống mất kiểm soát, dẫn đến tăng cân nhanh và hàng loạt rối loạn sức khỏe. Trường hợp cô gái 24 tuổi tăng 30 kg trong một năm là lời cảnh báo về mối liên hệ chặt chẽ giữa căng thẳng tâm lý và béo phì.

Bệnh nhân tên Ngọc, làm nghề bán hàng, thường xuyên chịu áp lực doanh số lớn. Sau hơn một năm đi làm, Ngọc liên tục rơi vào tình trạng mệt mỏi, căng thẳng kéo dài. Mỗi khi stress, cô tìm đến đồ ăn như một cách giải tỏa cảm xúc, đặc biệt là bánh ngọt và da gà chiên. Càng căng thẳng, tần suất và lượng thức ăn nạp vào càng tăng.

“Biết ăn như vậy không tốt nhưng tôi không thể kiểm soát được cơn thèm”, Ngọc chia sẻ. Chỉ trong vòng một năm, cân nặng của Ngọc tăng từ 53 kg lên 83 kg, quần áo từ size M lên XXL. Ngoại hình thay đổi nhanh khiến cô mất tự tin, thường phải chọn trang phục rộng, màu sắc trung tính để che đi vóc dáng.

Không chỉ ảnh hưởng ngoại hình, sức khỏe của Ngọc cũng suy giảm rõ rệt. Cô ngủ ít, giấc ngủ nông, thường xuyên hụt hơi khi đi bộ xa, da khô và sạm. Trong nỗ lực giảm cân, Ngọc tự mua nhiều loại thuốc giảm cân trôi nổi trên mạng, có loại gây tiêu chảy, mất nước, có loại khiến cô mất cảm giác ăn uống, kiệt sức phải nghỉ làm, trong khi cân nặng chỉ giảm 1-2 kg rồi tăng trở lại.

Thất vọng với bản thân, stress càng gia tăng, khiến tình trạng ăn uống mất kiểm soát trở thành vòng lặp luẩn quẩn. Nghe lời giới thiệu của một người bạn từng giảm cân thành công, Ngọc đến thăm khám tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM.

Ths.Hoàng Thị Hồng Linh, chuyên khoa Nội tiết - Đái tháo đường cho biết, Ngọc có chỉ số BMI 33, thuộc nhóm béo phì mức độ nặng. Bệnh nhân kèm theo nhiều rối loạn chuyển hóa như rối loạn mỡ máu, men gan cao, gan nhiễm mỡ độ 3, mỡ nội tạng cao gấp đôi ngưỡng an toàn. Ngoài ra, Ngọc còn mắc hội chứng ngưng thở khi ngủ và rối loạn ăn uống do stress.

“Người bệnh cần giảm tối thiểu 10-15% cân nặng thì các rối loạn chuyển hóa và triệu chứng đi kèm mới có thể cải thiện rõ rệt”, bác sỹ Linh cho biết.

Trên cơ sở đánh giá toàn diện, bác sỹ xây dựng phác đồ điều trị cá thể hóa cho Ngọc bằng thuốc điều trị giảm cân thế hệ mới nhằm giảm cảm giác đói, kiểm soát cơn thèm ăn và tăng cảm giác no, qua đó cắt giảm lượng calo nạp vào mỗi ngày. Song song, bệnh nhân được tư vấn chế độ ăn khoa học, đảm bảo đủ chất, đủ dinh dưỡng và xây dựng kế hoạch vận động phù hợp.

Nhờ tuân thủ điều trị và sinh hoạt đúng hướng dẫn, các cơn thèm ăn của Ngọc giảm rõ rệt. Những thực phẩm từng gây “nghiện” như bánh ngọt, da gà chiên vẫn được ăn nhưng với lượng rất ít và không còn cảm giác thỏa mãn như trước. Thay vào đó, cô tăng cường trái cây ít ngọt, sữa chua không đường, nước dừa để kiểm soát năng lượng nạp vào.

Chỉ sau một tháng, Ngọc giảm 6 kg, cơ thể nhẹ nhõm hơn, tình trạng hụt hơi và khó thở cải thiện đáng kể. Sang tháng thứ hai, cô giảm thêm 5 kg.

“Giảm được 11 kg là kết quả vượt ngoài mong đợi, giúp tôi có thêm động lực để kiên trì theo đúng liệu trình”, Ngọc chia sẻ. Mục tiêu của cô là giảm 20 kg để cải thiện sức khỏe lâu dài.

Theo Ths.Hoàng Thị Hồng Linh, stress là một trong những nguyên nhân phổ biến gây rối loạn ăn uống. Khi căng thẳng, cơ thể tăng tiết hormone cortisol làm gia tăng cảm giác đói và thèm ăn. Các thực phẩm giàu đường và tinh bột có thể kích thích serotonin giúp cải thiện tâm trạng tạm thời, nhưng sau đó đường huyết giảm nhanh khiến người ăn mệt mỏi và tiếp tục tìm đến thức ăn.

“Cứ 4 người thì có 1 người gặp rối loạn ăn uống liên quan đến stress. Nếu không được can thiệp sớm, tình trạng này có thể dẫn đến béo phì, tăng nguy cơ mắc tim mạch, tăng huyết áp, đột quỵ và ung thư”, bác sỹ Linh cảnh báo.

Các bác sỹ khuyến cáo người thừa cân, béo phì hoặc có dấu hiệu ăn uống mất kiểm soát cần thăm khám chuyên khoa để được đánh giá và điều trị bài bản. Việc tự ý sử dụng thuốc giảm cân không rõ nguồn gốc không chỉ kém hiệu quả mà còn tiềm ẩn nhiều rủi ro cho sức khỏe.