Phổi là cơ quan đảm nhiệm chức năng hô hấp, giữ vai trò thiết yếu trong việc cung cấp ôxy cho cơ thể và thải khí cacbonic ra ngoài.

Tuy nhiên, trong bối cảnh ô nhiễm không khí gia tăng, thói quen hút thuốc lá và sự lưu hành của nhiều bệnh truyền nhiễm đường hô hấp, nguy cơ tổn thương phổi đang ngày càng phổ biến. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường có ý nghĩa quan trọng trong phòng ngừa và điều trị hiệu quả.

Theo bác sỹ chuyên khoa hô hấp Vũ Thanh Tuấn (Bệnh viện Đa khoa MEDLATEC), ung thư phổi là một trong những bệnh ung thư phổ biến và có tỷ lệ tử vong cao nhất hiện nay.

Nguyên nhân chủ yếu đến từ việc bệnh thường diễn tiến âm thầm, các dấu hiệu ban đầu dễ bị nhầm lẫn với những bệnh lý hô hấp thông thường, khiến nhiều người chủ quan, chỉ phát hiện bệnh khi đã ở giai đoạn muộn.

Thực tế lâm sàng cho thấy, không ít người bệnh đến khám trong tình trạng ho kéo dài, khó thở hoặc mệt mỏi dai dẳng suốt nhiều tháng, đã điều trị nhiều đợt theo hướng viêm phế quản hay viêm phổi nhưng không cải thiện. Chỉ đến khi triệu chứng nặng dần, người bệnh mới đi kiểm tra chuyên sâu và được chẩn đoán ung thư phổi.

Một trong những dấu hiệu thường gặp nhất là ho kéo dài. Ho có thể là ho khan hoặc ho có đờm, đặc biệt nguy hiểm nếu kèm theo ho ra máu, dù chỉ một lượng nhỏ. Đây là dấu hiệu cảnh báo rõ ràng cho thấy đường hô hấp có thể đang bị tổn thương nghiêm trọng.

Khó thở, hụt hơi cũng là biểu hiện phổ biến. Người bệnh có thể cảm thấy thở nặng, thở gấp, hụt hơi ngay cả trong sinh hoạt nhẹ. Nguyên nhân thường do khối u chèn ép đường thở hoặc làm giảm chức năng trao đổi khí của phổi. Nhiều trường hợp ban đầu chỉ xuất hiện khi gắng sức, sau đó tiến triển nặng dần.

Đau tức ngực kéo dài là dấu hiệu không nên bỏ qua. Cơn đau có thể âm ỉ hoặc tăng lên khi ho, hít sâu hoặc thay đổi tư thế. Đây có thể là biểu hiện khối u xâm lấn màng phổi, thành ngực hoặc các cấu trúc lân cận.

Ngoài các triệu chứng tại phổi, ung thư phổi còn gây ra nhiều dấu hiệu toàn thân như mệt mỏi kéo dài, sụt cân nhanh không rõ nguyên nhân, chán ăn, suy nhược cơ thể. Một số người thường xuyên bị viêm phổi hoặc nhiễm trùng hô hấp tái phát, điều trị nhiều lần nhưng không dứt.

Ở giai đoạn muộn, ung thư phổi có thể di căn đến xương, não, gan hoặc tuyến thượng thận. Người bệnh lúc này có thể xuất hiện đau xương, đau đầu kéo dài, chóng mặt, rối loạn vận động hoặc thay đổi ý thức. Đây là những dấu hiệu cho thấy bệnh đã tiến triển nặng và việc điều trị gặp nhiều khó khăn hơn.

Các bác sỹ cho biết, ung thư phổi không chỉ gặp ở người hút thuốc lá lâu năm mà còn xuất hiện ở những người không hút thuốc nhưng thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc thụ động, ô nhiễm không khí, hóa chất độc hại hoặc có tiền sử gia đình mắc bệnh. Đáng chú ý, tỷ lệ ung thư phổi ở người trẻ có xu hướng gia tăng trong những năm gần đây.

Từ thực tế đó, các chuyên gia khuyến cáo những người thuộc nhóm nguy cơ cao nên chủ động tầm soát ung thư phổi định kỳ, đặc biệt bằng phương pháp chụp CT ngực liều thấp.

Đây là kỹ thuật giúp phát hiện sớm các tổn thương nhỏ ở phổi ngay cả khi chưa xuất hiện triệu chứng rõ ràng, qua đó nâng cao hiệu quả điều trị và kéo dài thời gian sống cho người bệnh.

Việc đi khám sớm là cần thiết nếu xuất hiện các dấu hiệu như ho kéo dài không rõ nguyên nhân, ho ra máu, đau tức ngực, khó thở, sụt cân nhanh hoặc mệt mỏi kéo dài. Phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm giúp người bệnh có nhiều lựa chọn điều trị hơn, giảm chi phí và cải thiện đáng kể chất lượng cuộc sống.

Ung thư phổi không xuất hiện đột ngột mà thường “gửi tín hiệu” từ rất sớm. Lắng nghe cơ thể, không chủ quan với những biểu hiện bất thường và chủ động thăm khám định kỳ chính là cách hiệu quả nhất để bảo vệ sức khỏe và không bỏ lỡ cơ hội điều trị trong giai đoạn còn có thể kiểm soát bệnh.

Để bảo vệ sức khỏe hô hấp, các bác sỹ khuyến cáo mỗi người cần tránh xa thuốc lá, hạn chế tiếp xúc với môi trường ô nhiễm, giữ ấm cơ thể khi thời tiết lạnh và tiêm phòng đầy đủ các bệnh đường hô hấp theo khuyến cáo.

Việc duy trì hoạt động thể chất thường xuyên, cân nặng hợp lý và chế độ ăn giàu vitamin giúp cải thiện dung tích phổi, tăng cường khả năng trao đổi khí. Khi làm việc trong môi trường nhiều bụi hoặc hóa chất, cần sử dụng đầy đủ các thiết bị bảo hộ.

Khi xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ tổn thương phổi, người dân nên chủ động đến cơ sở y tế để được thăm khám, chẩn đoán và điều trị kịp thời, tránh để bệnh tiến triển nặng, ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe.