Mở rộng quyền lợi Bảo hiểm y tế với khám sức khỏe định kỳ

Bộ Y tế đang xây dựng Dự thảo Thông tư quy định đối tượng, điều kiện, mức thanh toán và danh mục dịch vụ kỹ thuật khám sức khỏe định kỳ được Quỹ Bảo hiểm y tế chi trả. Nếu được thông qua, quy định này sẽ mở rộng phạm vi quyền lợi của người tham gia Bảo hiểm y tế, đưa hoạt động khám sức khỏe định kỳ vào cơ chế thanh toán của Quỹ đối với một số nhóm đối tượng.

Theo Dự thảo, người có thẻ Bảo hiểm y tế thuộc diện được Quỹ thanh toán chi phí khám sức khỏe định kỳ gồm người cao tuổi, người khuyết tật, người thuộc hộ nghèo, cận nghèo, người có công, người mắc bệnh mạn tính; người sinh sống tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, đặc biệt khó khăn, xã đảo, đặc khu và đáp ứng các điều kiện quy định.

Nhóm được đề xuất hưởng quyền lợi còn có người tự đóng Bảo hiểm y tế theo quy định tại khoản 5 Điều 12 Luật Bảo hiểm y tế; sinh viên, học viên sau đại học và một số đối tượng khác. Trẻ em tại các cơ sở giáo dục mầm non, học sinh trong các cơ sở giáo dục phổ thông cũng nằm trong phạm vi đề xuất.

Về điều kiện thanh toán, Bộ Y tế đề xuất Quỹ Bảo hiểm y tế chi trả tối đa một lần khám sức khỏe định kỳ hoặc kiểm tra sức khỏe trong một năm đối với mỗi người. Nội dung khám, kiểm tra sức khỏe thực hiện theo các quy định và hướng dẫn chuyên môn của Bộ Y tế.

Một trong những nội dung đáng chú ý của Dự thảo là mức chi trả cụ thể cho từng nhóm tuổi. Đối với người trên 18 tuổi, chi phí khám sức khỏe định kỳ bao gồm tiền công khám, chi phí thực hiện dịch vụ kỹ thuật và cập nhật hồ sơ quản lý sức khỏe theo lộ trình cân đối Quỹ Bảo hiểm y tế. Tổng mức thanh toán tối đa cho một lần khám không vượt quá 350.000 đồng/người/năm.

Danh mục được đề xuất chi trả khá rộng, bao gồm nhiều nội dung khám và xét nghiệm cơ bản. Trong đó, tiền công khám có mức tối đa 105.200 đồng; xét nghiệm công thức máu tối đa 51.700 đồng; xét nghiệm đường máu và creatinin tối đa 23.300 đồng mỗi loại; triglyceride, cholesterol toàn phần và HDL-cholesterol tối đa 29.100 đồng mỗi loại.

Ngoài ra, danh mục còn có xét nghiệm men gan ASAT, ALAT, tổng phân tích nước tiểu, siêu âm ổ bụng và chụp X-quang ngực thẳng. Một số xét nghiệm không được thực hiện đại trà mà căn cứ hướng dẫn chuyên môn cũng như tình trạng sức khỏe thực tế của người được khám.

Đối với người từ 6 đến 18 tuổi, chi phí khám sức khỏe định kỳ, kiểm tra sức khỏe đầu năm học được đề xuất ở mức tối đa 250.000 đồng/người/năm. Trẻ em dưới 6 tuổi được đề xuất mức thanh toán tối đa 200.000 đồng/người/lần/năm.

Bộ Y tế lưu ý, đây là giới hạn thanh toán của Quỹ Bảo hiểm y tế chứ không phải khoản tiền được chi trực tiếp cho người tham gia. Số tiền thanh toán thực tế phụ thuộc vào những dịch vụ thuộc danh mục được Quỹ chi trả và chi phí phát sinh trong lần khám. Trường hợp người dân yêu cầu thực hiện thêm các dịch vụ ngoài phạm vi khám sức khỏe định kỳ, phần chi phí phát sinh sẽ do người dân tự thanh toán.

Đáng chú ý, nếu qua khám sức khỏe định kỳ phát hiện bệnh và người có thẻ Bảo hiểm y tế được chỉ định điều trị ngay, chi phí điều trị tiếp theo vẫn được Quỹ thanh toán căn cứ phạm vi quyền lợi và mức hưởng Bảo hiểm y tế của người bệnh.

Dự thảo cũng quy định cụ thể hệ thống cơ sở được thực hiện khám sức khỏe định kỳ. Trạm y tế cấp xã, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh thuộc cấp ban đầu và cấp cơ bản dưới 50 điểm có thể tiếp nhận khám, kiểm tra đối với tất cả các đối tượng. Cơ sở khám bệnh, chữa bệnh Bảo hiểm y tế thuộc cấp cơ bản trên 50 điểm và cấp chuyên sâu được tiếp nhận người đăng ký khám bệnh, chữa bệnh Bảo hiểm y tế ban đầu tại cơ sở.

Việc khám sức khỏe định kỳ có thể được tổ chức tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh hoặc tổ chức lưu động tại cơ quan, tổ chức, đơn vị và nơi cư trú theo quy định. Với người khuyết tật nặng, đặc biệt nặng, người trên 80 tuổi hoặc người sống tại cơ sở bảo trợ xã hội không thể đến cơ sở y tế, hoạt động khám có thể được tổ chức lưu động tại nơi cư trú, tùy điều kiện thực tế của địa phương.

Trạm y tế cấp xã được tổ chức kiểm tra sức khỏe cho trẻ em, học sinh, sinh viên theo quy định về y tế trường học và chăm sóc sức khỏe ban đầu; đồng thời có thể ký hợp đồng hỗ trợ chuyên môn về nhân lực, thiết bị y tế với các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh nhằm đáp ứng điều kiện khám sức khỏe định kỳ.

Để hạn chế xét nghiệm trùng lặp và tránh phát sinh chi phí không cần thiết, Bộ Y tế đề xuất đối với các dịch vụ cận lâm sàng, bác sỹ có thể sử dụng lại thông tin, kết quả khám sức khỏe, khám bệnh, chữa bệnh trước đó nếu còn phù hợp; việc chỉ định mới hoặc bổ sung được quyết định trên cơ sở yêu cầu chuyên môn và tình trạng sức khỏe của người được khám.

Kết quả khám và xét nghiệm cũng sẽ được đồng bộ vào Sổ sức khỏe điện tử, liên thông với dữ liệu của các lần khám bệnh, chữa bệnh trước và sau đó. Cách thức này không chỉ phục vụ thanh toán Bảo hiểm y tế mà còn tạo nền tảng theo dõi sức khỏe liên tục, góp phần chuyển dần từ tập trung điều trị bệnh sang phát hiện sớm, dự phòng và quản lý sức khỏe người dân.

Ung thư tiêu hóa gây hơn 41.000 ca tử vong mỗi năm

Hơn 41.000 người tử vong mỗi năm do ung thư đường tiêu hóa, chiếm trên 37% tổng số ca tử vong vì ung thư tại Việt Nam. Trong khi gánh nặng bệnh tật lớn, tỷ lệ phát hiện ung thư dạ dày ở giai đoạn sớm qua khảo sát tại 12 bệnh viện mới đạt khoảng 4%.

Gánh nặng ung thư đường tiêu hóa đang đặt ra thách thức lớn đối với hệ thống y tế Việt Nam, không chỉ bởi số ca mắc và tử vong cao mà còn do nhiều người bệnh được phát hiện ở giai đoạn muộn, làm thu hẹp cơ hội điều trị và ảnh hưởng đáng kể đến tiên lượng.

PGS-TS.Nguyễn Công Long, Chủ tịch Hội Nội soi Tiêu hóa Can thiệp Việt Nam (VIGES), Viện trưởng Viện Tiêu hóa Bạch Mai cho biết, dẫn dữ liệu Globocan năm 2024, Việt Nam ghi nhận 177.404 ca mắc mới và 111.015 trường hợp tử vong do ung thư.

Riêng nhóm ung thư đường tiêu hóa ghi nhận 56.340 ca mắc mới, chiếm gần 32% tổng số ca ung thư mới và 41.401 trường hợp tử vong, tương đương hơn 37% tổng số người tử vong do ung thư.

Trong nhóm bệnh này, ung thư đại trực tràng đứng thứ ba về số ca mắc; ung thư gan đứng thứ hai về số ca tử vong; ung thư dạ dày đứng thứ năm ở cả số ca mắc mới và tử vong.

Đằng sau những con số này là một vấn đề đáng lo ngại hơn, đó là nhiều trường hợp ung thư đường tiêu hóa chưa được phát hiện ở giai đoạn sớm. Khảo sát tại 12 bệnh viện tuyến trung ương và địa phương cho thấy, trong tổng số 2.857 người mắc ung thư dạ dày, chỉ 115 trường hợp được phát hiện ở giai đoạn đầu, tương đương khoảng 4%. Tỷ lệ này thấp hơn nhiều so với con số được ghi nhận tại Nhật Bản là 58% và Hàn Quốc 63%.

Khoảng cách lớn về tỷ lệ phát hiện sớm cho thấy tầm soát vẫn là một trong những mắt xích cần được tăng cường trong phòng, chống ung thư đường tiêu hóa tại Việt Nam. Bởi với nhiều loại ung thư, thời điểm phát hiện có ý nghĩa quan trọng đối với lựa chọn phương pháp điều trị và tiên lượng của người bệnh.

PGS-TS.Nguyễn Công Long nhấn mạnh, cuộc chiến chống ung thư tiêu hóa không thể chỉ diễn ra trong phòng mổ hay khoa ung bướu mà cần bắt đầu ngay từ phòng nội soi. Việc thúc đẩy sàng lọc cộng đồng và nội soi tầm soát định kỳ có thể tạo cơ hội phát hiện những tổn thương ở giai đoạn sớm hơn, trước khi bệnh tiến triển phức tạp.

Sự phát triển của nội soi can thiệp cũng đang mở thêm cơ hội điều trị ít xâm lấn cho người bệnh. Thay vì phải trải qua những cuộc phẫu thuật lớn trong một số trường hợp, các tổn thương được phát hiện sớm có thể được xử trí bằng kỹ thuật nội soi phù hợp.

Trong đó, kỹ thuật cắt tách dưới niêm mạc (ESD) cho phép bóc tách trọn vẹn một số tổn thương ngay tại lớp niêm mạc của ống tiêu hóa qua đường nội soi, góp phần hạn chế chảy máu và bảo tồn tối đa cấu trúc nội tạng.

Siêu âm nội soi (EUS) cũng giúp đầu dò tiếp cận sát thành ống tiêu hóa, hỗ trợ bác sỹ đánh giá mức độ xâm lấn của tổn thương, từ đó có thêm cơ sở lựa chọn phương án can thiệp phù hợp.

Theo định hướng này, Hội Nội soi Tiêu hóa Can thiệp Việt Nam đặt mục tiêu tiếp tục chuyển giao kỹ thuật xuống các bệnh viện tuyến tỉnh, tuyến huyện, qua đó từng bước mở rộng khả năng chẩn đoán và điều trị tại cơ sở.

PGS-TS.Nguyễn Công Long cho rằng chuyển giao kỹ thuật không chỉ dừng ở việc hướng dẫn một thao tác can thiệp mà cần bao gồm toàn bộ quá trình từ chẩn đoán, xác định đúng chỉ định, lựa chọn người bệnh, thực hành kỹ thuật đến theo dõi sau can thiệp và kiểm soát tai biến.

Việc hình thành mạng lưới chuyên môn giữa các tuyến được kỳ vọng giúp cơ sở y tế tuyến dưới triển khai những kỹ thuật phù hợp với năng lực và trang thiết bị hiện có, đồng thời nhận được hỗ trợ kịp thời từ tuyến trên đối với những trường hợp phức tạp.

Đề xuất tăng mạnh hỗ trợ đóng Bảo hiểm y tế cho học sinh, sinh viên từ năm 2027

Học sinh, sinh viên có thể được ngân sách Nhà nước hỗ trợ tối thiểu 70% mức đóng Bảo hiểm y tế từ năm 2027, thay vì mức tối thiểu 50% hiện nay. Nhiều nhóm có hoàn cảnh khó khăn cũng được đề xuất tăng mức hỗ trợ, có trường hợp lên tới 100%.

Bộ Y tế đang lấy ý kiến Dự thảo Nghị định quy định về tăng mức hưởng và phạm vi hưởng Bảo hiểm y tế theo lộ trình, đối tượng ưu tiên phù hợp với mức đóng và khả năng cân đối Quỹ Bảo hiểm y tế.

Một trong những nội dung đáng chú ý là đề xuất tăng mức hỗ trợ đóng Bảo hiểm y tế từ ngân sách Nhà nước đối với 5 nhóm đối tượng, dự kiến thực hiện từ ngày 1/4/2027.

Trong đó, học sinh, sinh viên được đề xuất nâng mức hỗ trợ từ tối thiểu 50% mức đóng hiện nay lên tối thiểu 70%. Nếu chính sách được thông qua, phần kinh phí học sinh, sinh viên và gia đình phải tự đóng sẽ giảm tương ứng.

Không chỉ học sinh, sinh viên, dự thảo còn đề xuất tăng hỗ trợ đối với nhiều nhóm có hoàn cảnh kinh tế khó khăn hoặc đặc thù. Cụ thể, người khuyết tật nhẹ thuộc hộ gia đình cận nghèo được đề xuất hỗ trợ 100% mức đóng Bảo hiểm y tế. Người thuộc hộ gia đình cận nghèo được đề xuất hỗ trợ tối thiểu 80% mức đóng.

Đối với người thuộc hộ gia đình có mức sống trung bình, mức hỗ trợ được đề xuất nâng từ tối thiểu 30% hiện nay lên tối thiểu 50%. Người được nuôi dưỡng, chăm sóc trong các tổ chức, cơ sở từ thiện, tôn giáo cũng được đề xuất ngân sách Nhà nước hỗ trợ tối thiểu 50% mức đóng Bảo hiểm y tế.

Như vậy, nếu được thông qua, chính sách mới sẽ giảm đáng kể phần kinh phí mà một số nhóm người tham gia Bảo hiểm y tế phải tự đóng, đồng thời tăng mức hỗ trợ từ ngân sách Nhà nước.

Theo quy định hiện hành tại Nghị định số 188/2025/NĐ-CP, mức hỗ trợ đóng Bảo hiểm y tế từ ngân sách Nhà nước được xác định theo từng nhóm đối tượng. Người thuộc hộ gia đình cận nghèo cư trú tại các xã nghèo được hỗ trợ 100% mức đóng.

Đối với người thuộc hộ gia đình cận nghèo theo quy định tại điểm a khoản 4 Điều 12 Luật Bảo hiểm y tế, mức hỗ trợ hiện hành tối thiểu 70% mức đóng. Một số nhóm khác được hỗ trợ tối thiểu 70% hoặc 50%, tùy từng đối tượng và điều kiện cụ thể.

So với chính sách hiện hành, Dự thảo lần này đề xuất những thay đổi đáng kể. Mức hỗ trợ đối với người thuộc hộ gia đình cận nghèo dự kiến tăng từ tối thiểu 70% lên tối thiểu 80%; học sinh, sinh viên tăng từ tối thiểu 50% lên tối thiểu 70%; người thuộc hộ gia đình có mức sống trung bình tăng từ tối thiểu 30% lên tối thiểu 50%.

Việc tăng hỗ trợ đóng Bảo hiểm y tế có ý nghĩa trực tiếp đối với khả năng tiếp cận chính sách của người dân, nhất là những gia đình có nhiều thành viên đang đi học hoặc thuộc nhóm có điều kiện kinh tế khó khăn. Phần đóng góp của người tham gia giảm xuống cũng góp phần tạo điều kiện duy trì Bảo hiểm y tế liên tục, qua đó bảo đảm quyền lợi khám, chữa bệnh lâu dài.

Theo dự kiến, Nghị định sẽ có hiệu lực từ ngày 1/4/2027. Riêng những quy định liên quan đến khám sức khỏe định kỳ dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/1/2027.

Các mức hỗ trợ nói trên hiện mới là đề xuất tại dự thảo đang được Bộ Y tế lấy ý kiến. Sau quá trình tiếp thu, hoàn thiện, dự thảo sẽ được trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.