Nâng phụ cấp, giữ chân nhân lực y tế vùng khó

Theo Bộ Y tế, Nghị định số 350/2026/NĐ-CP ngày 9/9/2026 của Chính phủ quy định chế độ phụ cấp ưu đãi nghề đối với nhân viên y tế đã có hiệu lực từ ngày 9/9/2026. Các mức phụ cấp quy định tại nghị định được thực hiện từ ngày 1/1/2026.

Theo Nghị định 350, mức phụ cấp ưu đãi nghề cao nhất hiện được quy định trực tiếp là 80%. Mức này áp dụng đối với viên chức làm chuyên môn y tế thường xuyên, trực tiếp khám, điều trị, xét nghiệm, chăm sóc người bệnh tâm thần; làm pháp y, pháp y tâm thần; hồi sức cấp cứu, giải phẫu bệnh.

Mức 80% cũng áp dụng đối với viên chức làm chuyên môn y tế tại trạm y tế cấp xã, cơ sở y tế dự phòng ở khu vực biên giới, hải đảo; xã khu vực II, khu vực III thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Mức 70% được áp dụng đối với một số nhóm trực tiếp thực hiện công việc đặc thù như khám, điều trị, xét nghiệm, chăm sóc người mắc bệnh phong, lao, bệnh truyền nhiễm nhóm A, HIV/AIDS, trẻ sơ sinh; làm việc tại phòng xét nghiệm an toàn sinh học cấp III, IV.

Viên chức làm chuyên môn y tế tại trạm y tế cấp xã, cơ sở y tế dự phòng ở các khu vực còn lại; trung tâm kiểm soát bệnh tật tỉnh, thành phố; trung tâm kiểm dịch y tế biên giới và các viện y tế dự phòng cũng thuộc nhóm hưởng mức 70%.

Các mức phụ cấp còn lại được quy định theo tính chất công việc và mức độ đặc thù. Mức 60% áp dụng với một số công việc như xạ trị, hóa trị, sinh học phân tử, y học hạt nhân; pha chế, chia liều dược chất phóng xạ, thuốc điều trị ung thư; một số hoạt động xét nghiệm, giám sát và phòng, chống bệnh truyền nhiễm.

Mức 50% áp dụng với một số nhóm khám, điều trị, chăm sóc người bệnh gây mê hồi sức, bỏng, da liễu, nhi; chẩn đoán hình ảnh, kiểm soát nhiễm khuẩn, dược lâm sàng. Mức 40% dành cho nhiều nhóm trực tiếp làm chuyên môn như xét nghiệm, khám chữa bệnh, chăm sóc người bệnh, phục hồi chức năng, thăm dò chức năng, y dược cổ truyền, chăm sóc sức khỏe sinh sản.

Mức 30% áp dụng đối với viên chức làm công tác truyền thông giáo dục sức khỏe, dân số; nhân viên y tế trường học tại cơ sở giáo dục công lập và viên chức không trực tiếp làm chuyên môn y tế tại các đơn vị sự nghiệp công lập thuộc phạm vi quản lý nhà nước của ngành y tế, trừ trường hợp thuộc nhóm hưởng mức cao hơn.

Nghị định cũng giao Bộ Y tế đề xuất Chính phủ điều chỉnh mức phụ cấp ưu đãi nghề 100% theo Nghị quyết số 261/2025/QH15 đối với các đối tượng thuộc diện quy định, phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội và khả năng cân đối ngân sách nhà nước.

Như vậy, mức 80% hiện là mức phụ cấp ưu đãi nghề cao nhất được quy định trực tiếp tại Nghị định 350, còn mức 100% sẽ được Bộ Y tế đề xuất Chính phủ xem xét theo lộ trình và điều kiện thực tế.

Đại diện Vụ Tổ chức cán bộ, Bộ Y tế cho biết quá trình hoàn thiện chính sách đãi ngộ đặc biệt ưu tiên những người trực tiếp làm việc tại y tế cơ sở, khu vực biên giới, hải đảo và địa bàn khó khăn.

Theo Bộ Y tế, việc điều chỉnh chế độ phụ cấp nhằm cải thiện thu nhập, tăng chế độ đãi ngộ, đồng thời thu hút và giữ chân nhân lực y tế tại tuyến cơ sở và các khu vực khó khăn.

Thời gian tới, Bộ Y tế sẽ tập trung vào ba nhóm nhiệm vụ. Trước hết là hướng dẫn, theo dõi và tháo gỡ vướng mắc để chính sách được triển khai đúng đối tượng, đúng mức hưởng và chi trả kịp thời.

Cùng với đó, Bộ tiếp tục hoàn thiện chế độ đãi ngộ, xây dựng lộ trình nâng phụ cấp ưu đãi nghề lên 100% đối với một số nhóm đặc thù theo Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị và Nghị quyết 261 của Quốc hội.

Nhóm nhiệm vụ thứ ba là cải thiện điều kiện hành nghề và cơ hội phát triển. Bộ Y tế dự kiến ban hành thông tư quy định định mức nhân lực đối với trạm y tế cấp xã, làm căn cứ để các địa phương bố trí, tuyển dụng và sử dụng nhân lực phù hợp với mô hình tổ chức và nhu cầu chăm sóc sức khỏe người dân.

Bộ Y tế gỡ điểm nghẽn dữ liệu, thúc tiến độ chuyển đổi số

Bộ Y tế đang rà soát toàn bộ các nhiệm vụ chuyển đổi số, tập trung xử lý những điểm nghẽn về dữ liệu, quy trình và kết nối hệ thống, với mục tiêu giúp người dân, cơ sở khám chữa bệnh và cơ quan quản lý sử dụng dịch vụ số thuận tiện, chính xác và an toàn hơn.

Theo báo cáo, trong cung cấp thủ tục hành chính trên Cơ sở dữ liệu quốc gia, Bộ Y tế có 139 thủ tục có trường thư điện tử, trong đó 2 thủ tục bắt buộc kê khai; 13 thủ tục có trường ngày cấp căn cước/căn cước công dân, trong đó 2 thủ tục bắt buộc kê khai; 137 thủ tục có trường số điện thoại, trong đó 133 thủ tục bắt buộc kê khai.

Đối với 82 nhóm dịch vụ công theo Kế hoạch số 02, Bộ Y tế hiện triển khai 4 nhóm thủ tục. Các nhóm này gồm thực hiện, điều chỉnh, thôi hưởng trợ cấp xã hội hằng tháng và hỗ trợ kinh phí chăm sóc, nuôi dưỡng; xác định, xác định lại mức độ khuyết tật và cấp Giấy xác nhận khuyết tật; cấp giấy phép hành nghề khám bệnh, chữa bệnh và hành nghề dược; cấp giấy tiếp nhận bản công bố hợp quy, xác nhận công bố phù hợp, đăng ký bản công bố sản phẩm và xác nhận nội dung quảng cáo đối với một số nhóm sản phẩm.

Bộ Y tế và Bộ Công an đã thống nhất quy trình nghiệp vụ, xây dựng biểu mẫu và hoàn thành kiểm thử trên môi trường điện tử, song chưa kiểm thử trên môi trường chính thức.

Một điểm nghẽn khác nằm ở tiến độ xây dựng 13 cơ sở dữ liệu được giao theo các kế hoạch và nghị quyết liên quan. Hiện Bộ Y tế chưa ban hành Từ điển dữ liệu dùng chung, quy trình thu thập, tạo lập, cập nhật dữ liệu và văn bản quy định nội hàm danh mục trường thông tin đối với Cơ sở dữ liệu quốc gia về y tế.

Theo Thứ trưởng Thường trực Vũ Mạnh Hà, chuyển đổi số phải tạo ra kết quả thực tế. Nếu tiến độ chậm, việc kết nối, chia sẻ dữ liệu và triển khai các dịch vụ số sẽ bị ảnh hưởng, kéo theo những hạn chế trong công tác quản lý, điều hành và phục vụ người dân.

Mục tiêu cuối cùng là giúp người dân, cơ sở khám chữa bệnh và cơ quan quản lý khai thác dữ liệu, sử dụng dịch vụ số thuận tiện, chính xác và an toàn hơn. Thứ trưởng yêu cầu các Cục, Vụ, Văn phòng Bộ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Trung tâm Thông tin Y tế Quốc gia, thực hiện theo hướng "6 rõ", xác định cụ thể đầu mối và trách nhiệm đối với từng điểm nghẽn.

Trung tâm Thông tin Y tế Quốc gia được giao rà soát, lập danh mục các nhiệm vụ chuyển đổi số đang triển khai, tập trung vào những nhiệm vụ đã quá hạn nhưng chưa hoàn thành; có nguy cơ chậm tiến độ; đã hoàn thành nhưng chưa vận hành thực chất hoặc chưa đạt yêu cầu; cùng các nhiệm vụ phụ thuộc vào nhiều đơn vị, hệ thống hoặc cơ sở dữ liệu khác nhau.

Mỗi nhiệm vụ phải xác định rõ nội dung, đơn vị chủ trì, đơn vị phối hợp, thời hạn, kết quả cần đạt, tình trạng hiện tại, nguyên nhân chậm, phương án xử lý và thời hạn hoàn thành mới.

Trung tâm cũng được giao tiếp tục tham mưu văn bản đôn đốc các địa phương, tổng hợp những khó khăn cần Bộ Công an hỗ trợ, đồng thời duy trì cơ chế cập nhật thường xuyên về tiến độ và các vướng mắc phát sinh.

Theo lãnh đạo Bộ Y tế, việc xác định đúng điểm nghẽn, gắn trách nhiệm với từng đơn vị và đặt thời hạn xử lý cụ thể là cơ sở để đẩy nhanh tiến độ, bảo đảm dữ liệu, hệ thống số và quy trình của ngành y tế được kết nối, vận hành thực chất và hiệu quả.

Vận động mỗi ngày - cách đơn giản cải thiện sức khỏe tinh thần

Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), trong quá trình vận động, cơ thể giải phóng các chất trong não bộ giúp con người cảm thấy tích cực và tự tin hơn. Những hoạt động đơn giản như đi bộ, đạp xe, chạy bộ hoặc chơi một môn thể thao yêu thích đều có thể trở thành cách duy trì vận động hằng ngày.

WHO cho biết khoảng 31% người trưởng thành và 80% thanh thiếu niên trên toàn cầu chưa đạt mức hoạt động thể chất khuyến nghị. Tại Việt Nam, tỷ lệ thiếu vận động ở trẻ em cũng ở mức đáng chú ý, với 91% trẻ em gái và 82% trẻ em trai từ 11-17 tuổi chưa vận động đủ 60 phút mỗi ngày.

Trong bối cảnh các vấn đề sức khỏe tinh thần ngày càng ảnh hưởng rõ đến chất lượng cuộc sống, học tập và năng suất lao động, việc duy trì vận động được xem là một trong những biện pháp đơn giản, dễ thực hiện để hỗ trợ sức khỏe tâm thần. Theo UNICEF, tỷ lệ trẻ em và thanh thiếu niên Việt Nam gặp các vấn đề sức khỏe tinh thần phổ biến dao động từ 8%-29%.

Ngày 10/10 hằng năm là Ngày Sức khỏe Tâm thần Thế giới. Năm 2026, sự kiện có chủ đề "Lived Experiences Heard: Real Voices, Real Change" - "Lắng nghe trải nghiệm, tạo nên đổi thay", nhấn mạnh việc lắng nghe những trải nghiệm thực tế và thúc đẩy thay đổi tích cực trong chăm sóc sức khỏe tinh thần.

Khuyến khích vận động trở thành một phần của cuộc sống cũng là mục tiêu của chiến dịch Let's Move do Ủy ban Olympic Quốc tế (IOC) phối hợp với WHO triển khai. Chiến dịch kêu gọi mỗi người dành thời gian vận động hằng ngày, bởi ngay cả những khoảng vận động ngắn cũng có thể mang lại lợi ích cho cả sức khỏe thể chất và tinh thần.

Tại Việt Nam, tinh thần này được triển khai thông qua Sáng kiến Hợp tác Thể thao vì Sức khỏe Cộng đồng do IOC và WHO khởi xướng, PATH phối hợp với các đối tác quốc gia và tỉnh Nghệ An thực hiện.

Theo PATH, các hoạt động của sáng kiến đã tiếp cận hơn 1,2 triệu lượt người thông qua truyền thông và hoạt động cộng đồng; hỗ trợ hơn 229.000 học sinh và người dân tham gia, duy trì vận động thường xuyên. Số học sinh đạt khuyến nghị về hoạt động thể chất tăng 20,6%.

TS.Lê Thị Thu Hiền, Giám đốc Chương trình Chăm sóc Sức khỏe Ban đầu tại PATH, cho biết vận động và thể thao mang lại lợi ích cho sức khỏe ở mọi lứa tuổi. Với trẻ em và thanh thiếu niên, hoạt động thể chất còn tạo cơ hội vui chơi, kết nối, xây dựng sự tự tin và hình thành thói quen tích cực từ sớm.

Theo bà Hiền, mục tiêu của sáng kiến là tạo thêm môi trường và cơ hội để người dân vận động thường xuyên, an toàn, vui vẻ, qua đó góp phần xây dựng cộng đồng khỏe mạnh cả về thể chất và tinh thần.

Nhân Ngày Sức khỏe Tâm thần Thế giới, mỗi người có thể bắt đầu từ những thay đổi nhỏ như đi bộ thêm vài phút mỗi ngày, chơi thể thao cùng bạn bè, đạp xe với gia đình hoặc tham gia các hoạt động vận động tại trường học và cộng đồng. Duy trì đều đặn những thói quen đơn giản này có thể trở thành nền tảng để chăm sóc cả thể chất lẫn tinh thần lâu dài.