Tập gym quá sức, thanh niên 31 tuổi bị tiêu cơ vân, nguy cơ suy thận cấp

Tại bệnh viện, các bác sỹ xác định người bệnh mắc hội chứng tiêu cơ vân, một biến chứng nguy hiểm có thể dẫn đến suy thận cấp và đe dọa tính mạng nếu không được điều trị kịp thời.

Theo thại diện Bệnh viện E cho biết, vừa tiếp nhận một nam bệnh nhân 31 tuổi trong tình trạng đau mỏi dữ dội vùng cơ hai bên tay, cánh tay đỏ rát kèm buồn nôn. Trước khi nhập viện, người bệnh không thể nâng đồ vật hay thực hiện những sinh hoạt đơn giản như thay quần áo do hai tay gần như mất sức.

Khai thác tiền sử cho thấy bệnh nhân là kỹ sư xây dựng, thường xuyên lao động nặng tại công trình. Dù công việc khá vất vả, anh vẫn duy trì thói quen tập gym từ một đến hai giờ mỗi ngày với các bài tập tay, vai và ngực, sử dụng mức tạ từ 5 đến 10 kg.

Đáng chú ý, người bệnh tự xây dựng chương trình tập luyện dựa trên kinh nghiệm cá nhân, không có giáo án khoa học cũng như sự hướng dẫn của huấn luyện viên.

Trong nhiều ngày liên tiếp, anh liên tục tăng cường độ vận động nhằm cải thiện thể lực và hình thể. Khi xuất hiện những cơn đau nhức dữ dội ở bắp tay, nam thanh niên cho rằng đây chỉ là phản ứng bình thường sau tập luyện nên vẫn tiếp tục tập như cũ. Chỉ đến khi hai tay gần như không còn khả năng vận động, anh mới đến bệnh viện thăm khám.

Theo bác sỹ Nguyễn Thị Hoa, Khoa Thận tiết niệu và Lọc máu, tiêu cơ vân là tình trạng các tế bào cơ bị tổn thương và phá hủy, khiến nhiều chất bên trong tế bào cơ được giải phóng vào máu. Trong trường hợp này, nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ việc vận động quá sức trong thời gian dài, khiến các nhóm cơ phải chịu áp lực vượt quá khả năng thích nghi.

Bác sỹ cảnh báo, tiêu cơ vân không chỉ gây đau cơ đơn thuần mà còn có thể dẫn đến hàng loạt biến chứng nguy hiểm nếu người bệnh chậm trễ điều trị.

Các chất được giải phóng từ cơ bị phá hủy có thể gây suy thận cấp, rối loạn điện giải, tăng kali máu, từ đó làm tăng nguy cơ rối loạn nhịp tim và đe dọa tính mạng. Trong những trường hợp nặng, hội chứng chèn ép khoang còn có thể gây tổn thương mạch máu, thần kinh và làm mất vĩnh viễn chức năng vận động của chi.

Theo các chuyên gia, những năm gần đây, số người trẻ tham gia các môn thể thao như gym, chạy bộ hay pickleball ngày càng tăng. Tuy nhiên, không ít người có tâm lý nóng vội, muốn nhanh chóng cải thiện vóc dáng hoặc thành tích nên tập luyện quá sức, tăng cường độ đột ngột mà không quan tâm đến thời gian nghỉ ngơi và phục hồi. Đây là một trong những nguyên nhân hàng đầu dẫn đến hội chứng tiêu cơ vân.

Ngoài việc tập luyện quá mức, các yếu tố như mất nước, thiếu ngủ, chế độ dinh dưỡng không bảo đảm hoặc lao động trong điều kiện nắng nóng kéo dài cũng làm tăng nguy cơ tổn thương cơ và thúc đẩy bệnh xuất hiện.

Để phòng ngừa tiêu cơ vân, bác sỹ khuyến cáo người dân cần xây dựng kế hoạch tập luyện phù hợp với thể trạng và khả năng của bản thân, tăng dần cường độ thay vì tập quá sức trong thời gian ngắn. Người tập cũng cần uống đủ nước trước, trong và sau khi vận động, đồng thời dành thời gian nghỉ ngơi để cơ bắp được phục hồi.

Đặc biệt, khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường như đau cơ dữ dội kéo dài, yếu chi, sưng nề hoặc nước tiểu chuyển màu sẫm như nước trà đặc, người tập cần ngừng ngay mọi hoạt động thể lực và đến cơ sở y tế để được thăm khám. Việc phát hiện và điều trị sớm không chỉ giúp bảo tồn chức năng cơ mà còn giảm nguy cơ suy thận cấp cùng nhiều biến chứng nguy hiểm khác.

Khám vì thiếu máu, người phụ nữ 52 tuổi phát hiện ung thư dạ dày đã di căn xương

Bà Hương (52 tuổi) đến khám trong tình trạng mệt mỏi kéo dài, cơ thể suy kiệt. Trước đó, người bệnh chỉ có biểu hiện ợ hơi vào buổi chiều, ăn khó tiêu và cảm giác nhợn ói nhưng vẫn ăn uống được bình thường, không sụt cân, không sốt, cũng không phát hiện máu trong phân nên không nghĩ mình mắc bệnh nghiêm trọng.

Kết quả xét nghiệm máu cho thấy người bệnh bị thiếu máu rất nặng. ThS.BSNT.CKI Lê Thị Phương Thảo, Đơn vị Huyết học - Truyền máu, cho biết số lượng hồng cầu (RBC) của bệnh nhân chỉ còn 2,44 M/µL, thấp hơn nhiều so với mức bình thường 3,72–5,06 M/µL. Chỉ số huyết sắc tố (Hb) giảm xuống còn 5,3 g/dL, trong khi giá trị bình thường dao động từ 11-14,7 g/dL.

Dựa trên các chỉ số huyết học chuyên sâu, bác sỹ xác định đây là tình trạng thiếu máu hồng cầu nhỏ, nhược sắc. Hai nguyên nhân thường gặp nhất của dạng thiếu máu này là bệnh tan máu bẩm sinh (thalassemia) và thiếu máu do thiếu sắt.

Tuy nhiên, qua khai thác tiền sử, bác sỹ không ghi nhận người bệnh hoặc người thân trong gia đình mắc bệnh lý huyết học. Bà Hương cũng không có tình trạng rong kinh, rong huyết, chế độ ăn uống và đại tiện bình thường. Những dữ kiện này khiến các bác sỹ nghĩ nhiều đến khả năng người bệnh bị chảy máu tiêu hóa ẩn.

Để tìm nguyên nhân, người bệnh được chỉ định nội soi toàn bộ đường tiêu hóa gồm nội soi dạ dày và nội soi đại trực tràng. Kết quả nội soi đại tràng hoàn toàn bình thường, nhưng nội soi dạ dày phát hiện một khối u dưới niêm mạc vùng tâm vị. Kết quả sinh thiết xác định đây là ung thư biểu mô tuyến biệt hóa kém.

Đáng tiếc, chụp cắt lớp vi tính ngực và bụng cho thấy khối u đã di căn đến nhiều vị trí như cột sống, xương ức, xương sườn, xương đòn, xương vai và đầu trên xương cánh tay.

Sau khi đánh giá toàn diện, các bác sỹ xây dựng phác đồ điều trị bằng hóa trị kết hợp thuốc điều trị trúng đích. Song song với đó, người bệnh được truyền thuốc hằng tháng nhằm làm chậm quá trình hủy xương, giảm nguy cơ gãy xương và hạn chế các biến chứng do di căn.

Theo bác sỹ Lê Thị Phương Thảo, nhiều người lầm tưởng xuất huyết tiêu hóa chỉ xảy ra khi nôn ra máu hoặc đi ngoài phân đen. Thực tế, không phải trường hợp chảy máu tiêu hóa nào cũng có biểu hiện rõ ràng.

Ở những trường hợp chảy máu tiêu hóa ẩn, lượng máu mất đi mỗi ngày chỉ vài mililit. Máu hòa lẫn với thức ăn và dịch tiêu hóa, sau đó bị các enzyme phân hủy nên phân vẫn giữ màu vàng hoặc nâu bình thường, khiến người bệnh hoàn toàn không nhận ra mình đang mất máu kéo dài.

Trong khi đó, nếu lượng máu chảy lớn, người bệnh thường xuất hiện các dấu hiệu như nôn ra máu, đi ngoài phân đen hoặc đại tiện ra máu tươi. Đây là những biểu hiện dễ nhận biết hơn và thường khiến người bệnh đi khám sớm.

Chính vì diễn tiến âm thầm, chảy máu tiêu hóa ẩn được xem là nguyên nhân hàng đầu khiến nhiều trường hợp ung thư đường tiêu hóa chỉ được phát hiện ở giai đoạn muộn. Mất máu kéo dài làm cạn kiệt lượng sắt dự trữ trong cơ thể, dẫn đến thiếu máu thiếu sắt với các biểu hiện như mệt mỏi, hoa mắt, chóng mặt, hụt hơi khi gắng sức, da xanh xao, niêm mạc nhợt nhạt, lòng bàn tay và lòng bàn chân trắng bệch.

Không ít người nhầm những triệu chứng này với suy nhược cơ thể hoặc thiếu chất nên tự ý uống thuốc bổ, thực phẩm chức năng hoặc đi khám không đúng chuyên khoa, vô tình bỏ lỡ thời điểm phát hiện bệnh.

Theo bác sỹ, ngoài ung thư dạ dày và ung thư đại trực tràng, chảy máu tiêu hóa ẩn còn có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác như polyp đường tiêu hóa, viêm loét dạ dày - tá tràng, viêm ruột mạn tính hoặc dị dạng mạch máu.

Để phát hiện tình trạng này, người bệnh cần thực hiện các xét nghiệm chuyên sâu như công thức máu, đánh giá dự trữ sắt, xét nghiệm tìm máu ẩn trong phân và nội soi tiêu hóa khi có chỉ định. Đây là những phương pháp giúp xác định nguyên nhân mất máu ngay cả khi người bệnh chưa xuất hiện triệu chứng rõ ràng.

Các chuyên gia khuyến cáo, ung thư đường tiêu hóa có tiên lượng điều trị rất khả quan nếu được phát hiện ở giai đoạn sớm. Vì vậy, mỗi người nên khám sức khỏe định kỳ, đặc biệt khi xuất hiện tình trạng mệt mỏi kéo dài trên hai tuần, hoa mắt, chóng mặt, thiếu máu hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân cần đến cơ sở y tế để được thăm khám và làm các xét nghiệm cần thiết.

Đối với người từ 45 tuổi trở lên, ngay cả khi không có triệu chứng đau dạ dày, đại tiện bình thường và sức khỏe ổn định, vẫn nên nội soi dạ dày và đại trực tràng để tầm soát sớm ung thư. Nếu kết quả bình thường, việc nội soi có thể được lặp lại sau mỗi 3-5 năm theo khuyến cáo của bác sỹ.

Cảm xúc quá khích khi xem bóng đá có thể kích hoạt cơn nhồi máu cơ tim

Những trận cầu đỉnh cao không chỉ khiến người hâm mộ vỡ òa cảm xúc mà còn có thể trở thành "phép thử" khắc nghiệt đối với trái tim. Theo các chuyên gia tim mạch, cảm xúc quá căng thẳng kết hợp với thức khuya, bia rượu và thuốc lá trong mùa bóng đá có thể kích hoạt nhồi máu cơ tim, rối loạn nhịp tim nguy hiểm, thậm chí dẫn đến đột tử ở những người có bệnh lý tim mạch tiềm ẩn.

GS.Phạm Mạnh Hùng, Viện trưởng Viện Tim mạch, Bệnh viện 198, cho biết các trận đấu bóng đá có tính chất quyết định hoặc diễn biến kịch tính có thể tạo ra những biến đổi sinh lý mạnh mẽ trong cơ thể, đặc biệt ở những người có sẵn yếu tố nguy cơ tim mạch.

Theo chuyên gia, những cảm xúc mãnh liệt khi theo dõi bóng đá thực chất giống như một "nghiệm pháp gắng sức", khiến hệ tim mạch phải hoạt động với cường độ cao trong thời gian ngắn. Đây cũng là lý do người hâm mộ cần đặc biệt thận trọng khi bước vào giai đoạn các giải đấu lớn diễn ra liên tục.

Nhiều nghiên cứu trên thế giới đã ghi nhận mối liên quan rõ rệt giữa các trận đấu bóng đá căng thẳng và sự gia tăng các biến cố tim mạch.

Một nghiên cứu được công bố trên The New England Journal of Medicine, theo dõi hơn 4.200 trường hợp cấp cứu tim mạch tại Munich (Đức) trong thời gian diễn ra World Cup 2006, cho thấy vào những ngày đội tuyển Đức thi đấu, số ca cấp cứu tim mạch tăng gấp 2,66 lần so với bình thường.

Đáng chú ý, ở nam giới, nguy cơ tăng hơn ba lần; riêng những người mắc bệnh động mạch vành, nguy cơ gặp biến cố tim mạch gần gấp bốn lần. Các biến cố được ghi nhận bao gồm nhồi máu cơ tim, đau thắt ngực không ổn định, rối loạn nhịp tim và ngừng tim đột ngột.

Xu hướng này cũng được ghi nhận tại nhiều quốc gia khác. Sau trận đội tuyển Anh thất bại trước Argentina tại World Cup 1998, số ca nhập viện vì nhồi máu cơ tim ở nam giới tăng khoảng 25% trong ba ngày tiếp theo.

Tại Hà Lan, tỷ lệ tử vong do bệnh tim mạch tăng bất thường sau khi đội tuyển quốc gia bị loại khỏi Euro 1996. Trong khi đó, tại Brazil, số ca nhồi máu cơ tim tăng từ 8 đến 15% trong thời gian diễn ra World Cup, đặc biệt vào những ngày đội tuyển nước này thi đấu.

Một số nghiên cứu sử dụng đồng hồ thông minh còn ghi nhận nhịp tim của người hâm mộ có thể tăng lên 130–170 nhịp mỗi phút ở những thời điểm nghẹt thở như loạt sút luân lưu hoặc bàn thắng quyết định. Mức nhịp tim này tương đương với khi cơ thể vận động thể lực cường độ cao.

Theo GS.Phạm Mạnh Hùng, khi cảm xúc dâng cao, hệ thần kinh giao cảm được kích hoạt mạnh, cơ thể giải phóng lượng lớn hormone adrenaline và noradrenaline. Quá trình này làm nhịp tim tăng nhanh, huyết áp tăng, mạch máu co lại, nhu cầu ôxy của cơ tim tăng cao, đồng thời làm tăng khả năng hình thành cục máu đông.

Ở người khỏe mạnh, những thay đổi này thường chỉ mang tính tạm thời. Tuy nhiên, với những người có mảng xơ vữa động mạch vành, sự căng thẳng đột ngột có thể làm nứt vỡ mảng xơ vữa, hình thành cục huyết khối gây tắc mạch, từ đó dẫn đến nhồi máu cơ tim cấp và nhiều biến chứng nguy hiểm.

Không chỉ cảm xúc, nhiều thói quen phổ biến trong mùa bóng đá cũng làm gia tăng đáng kể gánh nặng cho hệ tim mạch. Việc thức khuya kéo dài làm rối loạn đồng hồ sinh học, ảnh hưởng đến huyết áp, đường huyết và tăng áp lực lên tim. Trong khi đó, sử dụng nhiều bia rượu, ăn mặn và hút thuốc lá càng làm tăng nguy cơ xuất hiện các biến cố tim mạch.

Đặc biệt, lạm dụng đồ uống có cồn có thể dẫn đến "Hội chứng trái tim ngày nghỉ" (Holiday Heart Syndrome), tình trạng gây rung nhĩ cấp ngay cả ở những người trước đó hoàn toàn khỏe mạnh.

Để giảm nguy cơ xảy ra các biến cố tim mạch trong mùa bóng đá, GS Phạm Mạnh Hùng khuyến cáo những người có bệnh mạch vành, tăng huyết áp, đái tháo đường, béo phì hoặc các yếu tố nguy cơ tim mạch cần tuân thủ đầy đủ phác đồ điều trị và hạn chế thức trắng nhiều đêm liên tiếp.

Trong quá trình theo dõi trận đấu, người xem nên chủ động đứng dậy vận động nhẹ, hít thở sâu, uống đủ nước để giảm căng thẳng thay vì ngồi liên tục trong nhiều giờ.

Đặc biệt, nếu xuất hiện các dấu hiệu như đau ngực, khó thở, vã mồ hôi lạnh, hồi hộp kéo dài hoặc choáng váng, cần đến cơ sở y tế ngay lập tức. Theo các chuyên gia, việc cấp cứu kịp thời có ý nghĩa quyết định trong bảo vệ tính mạng và giảm thiểu nguy cơ di chứng, thay vì cố nán lại để xem hết trận đấu.