Người được ghép mô phức hợp từ người hiến chết não (tái tạo bộ phận sinh dục nam) là nam bệnh nhân 43 tuổi, từng phải phẫu thuật cắt bỏ một phần cơ quan sinh dục tại Trung tâm Nam học, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức. Sau bốn năm điều trị và theo dõi, sức khỏe người bệnh đã ổn định. Tuy nhiên, phần cơ quan còn lại quá ngắn khiến người bệnh gặp nhiều khó khăn trong đời sống cá nhân, ảnh hưởng nghiêm trọng đến tâm lý và chất lượng sống.

Dù chức năng tiểu tiện vẫn được bảo tồn, người bệnh luôn mong muốn được ghép tái tạo nhằm khôi phục hình thể, chức năng và từng bước trở lại cuộc sống bình thường.

Trước khi đưa ra quyết định phẫu thuật, các chuyên gia Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức đã tiến hành đánh giá toàn diện tình trạng người bệnh, gồm xét nghiệm huyết học, sinh hóa, chức năng tim, phổi và các thăm dò hình ảnh chuyên sâu.

Kết quả cho thấy, người bệnh có sức khỏe ổn định, không có chống chỉ định về chuyên môn, hệ thống mạch máu tại vùng tiếp nhận đáp ứng yêu cầu phẫu thuật. Sau hội chẩn đa chuyên khoa và đánh giá đầy đủ về miễn dịch, tâm lý, đạo đức cùng các yếu tố liên quan, người bệnh được xác định đáp ứng các tiêu chuẩn nghiêm ngặt để thực hiện ghép tái tạo cơ quan sinh dục nam.

Quyết định được cân nhắc thận trọng, với mục tiêu không chỉ phục hồi hình thể mà còn tái lập chức năng, cải thiện sức khỏe tinh thần và nâng cao chất lượng sống cho người bệnh.

PGS-TS.Nguyễn Quang, Giám đốc Trung tâm Nam học, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức cho biết, trong ca phẫu thuật, ê-kíp phải tái lập toàn bộ các cấu trúc giải phẫu quan trọng, gồm niệu đạo, thể xốp và thể hang.

Dưới kính hiển vi phẫu thuật, các bác sỹ tiến hành khâu nối những động mạch, tĩnh mạch và dây thần kinh có kích thước rất nhỏ. Kỹ thuật tạo hình và vi phẫu được phối hợp chặt chẽ trong suốt quá trình mổ, đòi hỏi độ chính xác đặc biệt cao để bảo đảm mô ghép được nuôi sống và tạo nền tảng cho quá trình phục hồi chức năng.

Theo PGS-TS.Nguyễn Hồng Hà, Trưởng khoa Phẫu thuật Hàm mặt, Tạo hình và Thẩm mỹ, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức đã có gần 20 năm kinh nghiệm thực hiện phẫu thuật nối lại cơ quan sinh dục nam bị đứt rời do tai nạn, giúp nhiều người bệnh phục hồi gần như hoàn toàn chức năng.

Bệnh viện cũng thường quy triển khai các kỹ thuật tạo hình cho người bị bỏng, dị tật bẩm sinh, không có cơ quan sinh dục hoặc cần tái tạo trong quá trình xác định giới tính. Những kinh nghiệm tích lũy trong lĩnh vực tạo hình và vi phẫu trở thành nền tảng quan trọng để ê-kíp tiến tới làm chủ kỹ thuật ghép tái tạo từ người hiến chết não.

Bên cạnh kỹ thuật ngoại khoa, ca ghép còn tuân thủ đầy đủ quy trình của một ca ghép mô, tạng hiện đại, từ đánh giá mức độ hòa hợp miễn dịch giữa người hiến và người nhận, bảo quản mô ghép, điều trị chống thải ghép đến theo dõi tưới máu sau mổ bằng khám lâm sàng và siêu âm Doppler.

Mỗi công đoạn đều phải được thực hiện đúng trình tự và phối hợp chính xác. Chỉ khi phần tạo hình, vi phẫu và kiểm soát miễn dịch đồng thời đạt yêu cầu, mô ghép mới có thể duy trì sự sống và tạo cơ sở cho khả năng phục hồi lâu dài.

Nói về kỹ thuật đặc biệt này, PGS-TS.Dương Đức Hùng, Giám đốc Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức cho biết, theo các báo cáo y văn, đến nay thế giới mới ghi nhận 5 trường hợp ghép tương tự được công bố, trong đó ca gần nhất thực hiện tại Mỹ vào năm 2018.

Do đây là ca đầu tiên tại Việt Nam, Bệnh viện phải chuẩn bị kỹ lưỡng về chuyên môn, xây dựng quy trình riêng, nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế và huy động sự phối hợp của nhiều chuyên khoa như ghép tạng, nam học, vi phẫu, gây mê hồi sức, miễn dịch, giải phẫu bệnh, xét nghiệm và điều dưỡng.

Về kỹ thuật, cơ quan sinh dục nam có cấu trúc giải phẫu và chức năng đặc biệt phức tạp. Trong cùng một ca mổ, các bác sỹ vừa phải tái lập niệu đạo, thể xốp, thể hang, vừa khâu nối hệ thống động mạch, tĩnh mạch và thần kinh dưới kính hiển vi.

Mục tiêu không chỉ dừng ở việc duy trì sự sống của mô ghép, mà còn hướng tới phục hồi khả năng tiểu tiện, cảm giác và chức năng sinh lý trong tương lai.

Một trong những yếu tố quyết định thành công là sự phối hợp liên tục giữa nhiều chuyên ngành. Từ khi xác định nguồn hiến phù hợp đến khi hoàn tất phẫu thuật, các chuyên gia ghép tạng, nam học, tạo hình, vi phẫu, gây mê hồi sức, miễn dịch, xét nghiệm và điều dưỡng phải làm việc đồng bộ như một thể thống nhất.

Theo lãnh đạo Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, ca ghép không chỉ mang ý nghĩa điều trị đối với một người bệnh mà còn khẳng định năng lực làm chủ kỹ thuật ghép mô phức hợp của đội ngũ y tế Việt Nam. Thành công này mở ra thêm cơ hội điều trị cho những trường hợp mất cơ quan sinh dục do ung thư, chấn thương hoặc tai nạn, vốn trước đây chưa có nhiều lựa chọn phục hồi tối ưu.

Đến thời điểm hiện tại, tình trạng sau phẫu thuật của người bệnh diễn biến tích cực. Kết quả thăm khám lâm sàng và siêu âm Doppler cho thấy hệ thống mạch máu hoạt động ổn định. Người bệnh tỉnh táo, toàn trạng tốt, các chỉ số sinh tồn trong giới hạn bình thường. Vết mổ tiến triển thuận lợi và chưa xuất hiện biến chứng sớm đáng kể.

Chức năng tiểu tiện tiếp tục được theo dõi chặt chẽ. Người bệnh đang đáp ứng tốt với phác đồ chống thải ghép và chế độ chăm sóc sau mổ.

Tuy nhiên, đây là một dạng ghép mô phức hợp nên việc mô ghép sống tốt trong giai đoạn đầu mới chỉ là một trong những điều kiện thành công. Người bệnh vẫn cần được theo dõi lâu dài để đánh giá sự phục hồi cảm giác, chức năng sinh lý, mức độ liền của niệu đạo và nguy cơ thải ghép trong trung hạn cũng như dài hạn.

Dù những kết quả ban đầu rất đáng khích lệ, đội ngũ y bác sỹ vẫn thận trọng theo dõi trước khi đưa ra đánh giá đầy đủ về hiệu quả lâu dài. Mục tiêu cuối cùng không chỉ là duy trì sự sống của mô ghép mà còn giúp người bệnh phục hồi tối đa chức năng, vượt qua mặc cảm và cải thiện toàn diện chất lượng sống.

Thành công bước đầu của ca phẫu thuật được xem là tiền đề quan trọng để Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức tiếp tục phát triển các kỹ thuật ghép mô phức hợp, từng bước mở rộng khả năng điều trị cho những tổn thương đặc biệt mà trước đây y học trong nước chưa có giải pháp tối ưu.