Các bác sỹ cảnh báo, cúm mùa có thể gây viêm phổi, suy hô hấp, viêm cơ tim, thậm chí đe dọa tính mạng nếu người bệnh chủ quan trước những dấu hiệu bất thường.

Trở lại công việc sau gần một tuần nghỉ điều trị cúm A, chị Thúy Hằng, trú tại xã Gia Lâm (Hà Nội), vẫn chưa hết mệt mỏi và những cơn ho kéo dài. Trước đó, chị không nghĩ căn bệnh vốn được nhiều người xem là nhiễm trùng hô hấp thông thường lại khiến bản thân phải trải qua những ngày sốt cao, đau nhức toàn thân và gần như không thể sinh hoạt bình thường.

Chị Hằng cho biết, tại cơ quan có một đồng nghiệp mắc cúm ngồi gần nhưng do tin tưởng vào sức đề kháng của bản thân, chị vẫn tiếp xúc, trò chuyện mà không đeo khẩu trang. Sau đó, chị bắt đầu đau họng, đặc biệt khi nuốt nước bọt, tiếp đến là sốt, đau mỏi cơ thể và sổ mũi.

Kết quả thăm khám xác định chị mắc cúm A và được bác sỹ kê đơn điều trị. Dù sử dụng thuốc sớm, các triệu chứng vẫn khiến chị mệt mỏi kéo dài, phải nghỉ làm gần một tuần. Đến nay, tình trạng nhiễm cúm cấp đã qua nhưng chị vẫn còn ho.

Trường hợp của chị Hằng cho thấy cúm mùa có thể ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe, công việc và sinh hoạt ngay cả ở người trưởng thành vốn khỏe mạnh. Việc tiếp xúc gần với người mắc bệnh mà thiếu biện pháp bảo vệ làm gia tăng nguy cơ lây nhiễm, đặc biệt tại văn phòng, trường học và những không gian kín.

PGS-TS.Nguyễn Thị Hoài An, Giám đốc Bệnh viện Đa khoa An Việt cho biết, thời gian gần đây, số người đến khám vì cúm A tại bệnh viện có xu hướng gia tăng. Người mắc bệnh thuộc nhiều nhóm tuổi, từ trẻ nhỏ, người cao tuổi đến những thanh niên khỏe mạnh. Một số trường hợp xuất hiện triệu chứng nặng, phải nhập viện điều trị.

Cúm A thường khởi phát với sốt, đau đầu, đau mỏi cơ, mệt mỏi, ho, đau họng, hắt hơi và sổ mũi. Phần lớn người bệnh có thể hồi phục sau vài ngày đến khoảng một tuần, song diễn biến còn phụ thuộc vào độ tuổi, tình trạng miễn dịch và các bệnh lý nền.

Theo PGS-TS.Nguyễn Thị Hoài An, cúm A có thể gây những biến chứng nghiêm trọng như viêm phổi, suy hô hấp, viêm não và làm trầm trọng thêm bệnh lý sẵn có. Trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai, người mắc bệnh mạn tính hoặc suy giảm miễn dịch là những nhóm cần đặc biệt cảnh giác.

Thực tế, Bệnh viện Nhi đồng 1 (TP.HCM) vừa điều trị một trường hợp cúm A biến chứng viêm cơ tim tối cấp, khiến bệnh nhi 7 tuổi rơi vào tình trạng nguy kịch.

Bé trai P.T.D.A., trú tại TP. Cần Thơ, khởi phát bằng các biểu hiện ho khan, sổ mũi, sốt cao liên tục và đáp ứng kém với thuốc hạ sốt. Chỉ sau một ngày, trẻ mệt mỏi, khó thở, được gia đình đưa đến bệnh viện địa phương trong tình trạng tím tái, trụy tim mạch.

Chiều 12/10, bệnh nhi được chuyển đến Bệnh viện Nhi đồng 1 với tình trạng sốc nhiễm trùng, viêm phổi nặng, phù phổi cấp và viêm cơ tim tối cấp. Chức năng co bóp cơ tim suy giảm nghiêm trọng, tuần hoàn mất ổn định, trẻ đứng trước nguy cơ ngừng tim.

Bệnh viện lập tức kích hoạt báo động đỏ, triển khai kỹ thuật oxy hóa máu qua màng ngoài cơ thể (ECMO) nhằm hỗ trợ hoạt động tim, phổi. Kết quả xét nghiệm xác định bệnh nhi nhiễm cúm A nặng.

Sau gần 12 ngày được hỗ trợ bằng ECMO và điều trị hồi sức tích cực, tình trạng sức khỏe của trẻ dần cải thiện. Ngày 23/10, bệnh nhi được ngừng ECMO, sau đó tiếp tục cai máy thở. Chức năng hô hấp, tim mạch và các cơ quan khác từng bước phục hồi.

Diễn biến ca bệnh cho thấy cúm A không phải lúc nào cũng là bệnh nhẹ. Những biến chứng hiếm gặp như viêm cơ tim tối cấp có thể xuất hiện nhanh, đòi hỏi cấp cứu và điều trị chuyên sâu để hạn chế nguy cơ tử vong.

Số liệu giám sát của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP.HCM (HCDC) cho thấy, tình hình viêm đường hô hấp cấp trên địa bàn đang có xu hướng gia tăng. Riêng tuần 40, thành phố ghi nhận 34.664 ca viêm đường hô hấp cấp, tăng hơn 64% so với mức trung bình của bốn tuần trước đó.

Cùng thời gian, hệ thống giám sát ghi nhận 151 mẫu xét nghiệm dương tính với virus cúm, nâng tổng số trường hợp được báo cáo từ đầu năm lên 397. Kết quả định týp cho thấy cúm A chiếm ưu thế, trong đó chủng A/H1N1pdm09 ghi nhận 116 mẫu dương tính, tương đương gần 77% số mẫu dương tính với virus cúm trong tuần.

Trước diễn biến này, HCDC tiếp tục tăng cường giám sát tác nhân gây viêm đường hô hấp cấp tại 29 cơ sở y tế, kết hợp theo dõi các chùm ca bệnh trong cộng đồng để kịp thời nhận diện nguy cơ và triển khai biện pháp phòng ngừa.

Các chuyên gia lưu ý, cúm mùa có thể lưu hành quanh năm tại Việt Nam, với mức độ gia tăng khác nhau tùy thời điểm và điều kiện dịch tễ. Bệnh lây chủ yếu qua các hạt dịch tiết đường hô hấp chứa virus, đặc biệt trong môi trường đông người, tiếp xúc gần hoặc thông khí kém.

Trong thời điểm số ca mắc tăng, nhu cầu tìm mua thuốc điều trị, nhất là Tamiflu (oseltamivir), cũng gia tăng. Đáng lo ngại, một bộ phận người dân có tâm lý tự mua thuốc kháng virus ngay sau khi sốt, ho hoặc nhận kết quả xét nghiệm cúm A dương tính mà chưa được bác sỹ đánh giá tình trạng bệnh.

Bác sỹ Trần Thị Hải Ninh, Trưởng khoa Nội tổng hợp, Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương cho biết, không phải trường hợp mắc cúm nào cũng cần sử dụng thuốc kháng virus đặc hiệu. Việc chỉ định phải căn cứ vào mức độ bệnh, thời điểm khởi phát và nguy cơ biến chứng của từng người.

Tamiflu thường mang lại hiệu quả tốt nhất nếu được sử dụng trong 48 giờ đầu sau khi xuất hiện triệu chứng. Tuy nhiên, đối với bệnh nhân cúm nặng, phải nhập viện hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao, bác sỹ vẫn có thể chỉ định thuốc sau thời điểm này.

Tự ý sử dụng oseltamivir có thể gây tác dụng không mong muốn như buồn nôn, nôn, đau bụng, đồng thời dẫn đến điều trị không phù hợp. Ngược lại, người có nguy cơ diễn biến nặng nếu chỉ tự điều trị tại nhà cũng có thể bỏ lỡ thời điểm cần được can thiệp y tế.

Một vấn đề khác cần lưu ý là triệu chứng sốt, đau đầu, đau mỏi cơ trong giai đoạn đầu của cúm có thể giống một số bệnh truyền nhiễm khác, trong đó có sốt xuất huyết. PGS-TS-DS.Nguyễn Tuấn Dũng, cố vấn chuyên môn cấp cao Hệ thống Nhà thuốc và Tiêm chủng Long Châu khuyến cáo, người nghi mắc sốt xuất huyết không nên tự ý sử dụng aspirin, ibuprofen hoặc các thuốc chống viêm không steroid vì có thể làm gia tăng nguy cơ xuất huyết và tổn thương thận.

Nếu cần hạ sốt, người bệnh có thể sử dụng paracetamol đúng liều theo hướng dẫn, đồng thời kiểm tra thành phần các thuốc cảm cúm phối hợp để tránh dùng trùng hoạt chất, dẫn đến quá liều.

Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế cũng khuyến cáo người dân không tự ý sử dụng thuốc kháng virus hoặc kháng sinh khi chưa có chỉ định chuyên môn. Kháng sinh không có tác dụng điều trị virus cúm và chỉ được sử dụng trong những trường hợp có nhiễm khuẩn cần điều trị.

Đặc biệt, trẻ xuất hiện thở nhanh, khó thở, rút lõm lồng ngực, tím môi, li bì, co giật, không uống được hoặc tiểu ít bất thường cần được đưa đến cơ sở y tế cấp cứu ngay. Người lớn có biểu hiện khó thở, đau tức ngực, rối loạn ý thức hoặc triệu chứng nặng lên nhanh chóng cũng cần được đánh giá khẩn cấp.

Để hạn chế nguy cơ lây nhiễm, người dân cần duy trì vệ sinh cá nhân, rửa tay thường xuyên, đeo khẩu trang khi có triệu chứng hô hấp và hạn chế tiếp xúc gần với người mắc bệnh.

Bên cạnh đó, tiêm vắc-xin cúm hằng năm là biện pháp dự phòng quan trọng, giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và biến chứng nghiêm trọng, đặc biệt đối với trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người có bệnh nền.