TS.Hà Anh Đức, Cục trưởng Cục Quản lý Khám chữa bệnh, Phó Chủ tịch Hội đồng Y khoa Quốc gia cho biết, chỉ trong 3 tháng đầu năm 2026, cả nước đã ghi nhận hơn 25.000 ca mắc tay chân miệng, trong đó có 4 trường hợp tử vong.

Đáng chú ý, khoảng 18.000 ca, tương đương gần 72%, tập trung tại các tỉnh khu vực phía Nam. Bệnh chủ yếu xảy ra ở nhóm trẻ từ 1 đến 5 tuổi.

Trước tình hình này, Cục Quản lý Khám chữa bệnh đã yêu cầu rà soát lại toàn bộ hướng dẫn chẩn đoán và phác đồ điều trị nhằm kịp thời cập nhật, điều chỉnh nếu cần thiết. Hội nghị tập huấn được tổ chức nhằm giúp cán bộ y tế cập nhật đầy đủ kiến thức chuyên môn, từ chẩn đoán đến điều trị và các giải pháp kiểm soát dịch bệnh.

Bên cạnh việc cập nhật chuyên môn, các địa phương cần đặc biệt chú trọng công tác chuẩn bị thuốc và vật tư y tế. Trong bối cảnh nguồn cung thuốc chịu tác động từ các yếu tố quốc tế, trong đó có xung đột tại khu vực Vùng Vịnh, nguy cơ thiếu hụt thuốc đã bắt đầu xuất hiện. Do đó, các cơ sở y tế cần chủ động rà soát, chuẩn bị đầy đủ thuốc và vật tư tiêu hao, bảo đảm sẵn sàng ứng phó nếu số ca bệnh tiếp tục gia tăng.

Một trong những yêu cầu trọng tâm là nâng cao năng lực hồi sức cấp cứu tại các cơ sở y tế. Các bệnh viện tuyến cuối, bệnh viện đa khoa tỉnh, bệnh viện sản nhi, nhi khoa cần chủ động chuẩn bị điều kiện điều trị, trong đó chú trọng phát triển và làm chủ các kỹ thuật chuyên sâu như ECMO, lọc máu. Đây là những phương pháp can thiệp quan trọng đối với các ca tay chân miệng nặng.

Thực tế cho thấy, không ít trường hợp phải chuyển tuyến không phải vì thiếu năng lực chuyên môn mà do thiếu thuốc, đặc biệt là IVIG và một số thuốc an thần. Vì vậy, công tác dược tại các bệnh viện cần được tăng cường nhằm bảo đảm nguồn thuốc, hạn chế chuyển tuyến không cần thiết và giảm áp lực cho tuyến trên.

Cùng với điều trị, công tác kiểm soát lây nhiễm trong cơ sở y tế được nhấn mạnh như một yêu cầu bắt buộc. Việc cách ly bệnh nhân cần thực hiện nghiêm túc, tránh tình trạng xếp chung với các bệnh lý khác gây lây nhiễm chéo. Tay chân miệng không chỉ lây giữa người bệnh mà còn có thể lây từ người chăm sóc hoặc nhân viên y tế nếu không tuân thủ đúng quy trình phòng hộ.

Bên cạnh đó, việc chuyển tuyến cần được thực hiện đúng thời điểm và đúng quy trình, bảo đảm an toàn trong quá trình vận chuyển. Mỗi quyết định chuyển tuyến phải đặt mục tiêu tối ưu hóa cơ hội điều trị cho người bệnh, tránh chuyển muộn hoặc chuyển không an toàn dẫn đến nguy cơ biến chứng nặng.

Các chuyên gia cũng đặc biệt nhấn mạnh vai trò của công tác truyền thông, giáo dục sức khỏe. Cha mẹ và người chăm sóc trẻ cần được trang bị kiến thức để nhận biết sớm các dấu hiệu bệnh và dấu hiệu chuyển nặng như sốt cao liên tục, nôn nhiều, giật mình, run tay chân, từ đó đưa trẻ đến cơ sở y tế kịp thời, hạn chế biến chứng và tử vong.

Tại địa phương, trước nguy cơ dịch gia tăng, nhiều tỉnh thành đã chủ động triển khai đồng bộ các giải pháp kiểm soát. Điển hình như tại Lâm Đồng, số ca mắc tăng mạnh so với cùng kỳ năm trước, ngành y tế yêu cầu các cơ sở khám chữa bệnh tăng cường truyền thông, chuẩn bị đầy đủ cơ sở vật chất, nhân lực, thuốc và trang thiết bị, sẵn sàng tiếp nhận và điều trị người bệnh.

Các đơn vị cũng được yêu cầu thực hiện nghiêm việc phân loại, thu dung, điều trị và cấp cứu kịp thời theo đúng hướng dẫn chuyên môn; phát hiện sớm các trường hợp có dấu hiệu chuyển nặng để xử trí hoặc chuyển tuyến an toàn. Công tác kiểm soát nhiễm khuẩn được siết chặt nhằm không để xảy ra lây nhiễm chéo trong bệnh viện và không để hình thành ổ dịch trong cơ sở khám chữa bệnh.

Bệnh tay chân miệng lây chủ yếu qua đường tiêu hóa do tiếp xúc với dịch tiết nước bọt, phân hoặc các vật dụng nhiễm virus. Bệnh thường gặp ở trẻ nhỏ và dễ bùng phát thành dịch tại những nơi tập trung đông người như nhà trẻ, trường mầm non, trường học và khu dân cư đông đúc.

Ở giai đoạn đầu, trẻ mắc tay chân miệng thường có các dấu hiệu nhận biết như sốt, mệt mỏi, đau họng, biếng ăn, chảy nước miếng. Sau đó xuất hiện phát ban dạng phỏng nước ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, gối, mông, kèm theo loét miệng gây đau, khiến trẻ ăn uống kém. Tuy nhiên, bệnh có thể diễn tiến nhanh và gây biến chứng nặng như viêm não, viêm màng não, suy hô hấp, suy tuần hoàn nếu không được theo dõi sát.

Theo các bác sỹ của hệ thống tiêm chủng Long Châu, phụ huynh cần đặc biệt lưu ý các dấu hiệu cảnh báo bệnh chuyển nặng và phải đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay khi xuất hiện một trong các biểu hiện như giật mình, hốt hoảng, chới với; sốt cao kéo dài, khó hạ; ngủ li bì, lừ đừ hoặc quấy khóc bất thường; run giật tay chân; nôn ói nhiều; bỏ bú, ăn uống kém rõ rệt.

Ngay khi nghi ngờ hoặc xác định trẻ mắc bệnh, cần cho trẻ nghỉ học và cách ly tại nhà ít nhất 7-10 ngày, hạn chế tiếp xúc với trẻ khác để tránh lây lan trong cộng đồng.

Trong quá trình chăm sóc, cần tránh làm vỡ các nốt phỏng nhằm hạn chế nhiễm trùng và lây lan, đồng thời đảm bảo chế độ dinh dưỡng phù hợp với thức ăn mềm, dễ nuốt để giúp trẻ hồi phục tốt hơn.

Để phòng bệnh tay chân miệng, các chuyên gia khuyến cáo phụ huynh và cộng đồng cần thực hiện nghiêm nguyên tắc “3 sạch” cùng các biện pháp dự phòng lây nhiễm.

Cụ thể, cần bảo đảm ăn uống sạch với nguyên tắc ăn chín, uống chín; giữ môi trường ở sạch bằng cách thường xuyên lau dọn nhà cửa, vệ sinh đồ chơi và các vật dụng trẻ tiếp xúc hằng ngày; và duy trì bàn tay sạch bằng thói quen rửa tay bằng xà phòng và nước sạch, đặc biệt trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh và sau khi chăm sóc trẻ.

Bên cạnh đó, việc thu gom, xử lý phân và chất thải của trẻ đúng quy định, bảo đảm vệ sinh môi trường cũng đóng vai trò quan trọng trong việc hạn chế lây lan virus qua đường tiêu hóa trong cộng đồng.

Trong bối cảnh bệnh tay chân miệng chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, việc chủ động phòng ngừa được xem là giải pháp then chốt. Hiện nay, trên thế giới đã có vắc-xin phòng bệnh tay chân miệng, mở ra hướng bảo vệ hiệu quả trước nguy cơ bệnh diễn tiến nặng.

Tháng 3/2026, Bộ Y tế đã phê duyệt vắc-xin phòng tay chân miệng và ngay lập tức thu hút sự quan tâm lớn từ cộng đồng. Nhiều gia đình kỳ vọng họ sẽ sớm tiếp cận được vắc-xin, chủ động bảo vệ sức khỏe, đặc biệt cho trẻ nhỏ.