Cơn đau đầu kéo dài có thể là tín hiệu cảnh báo đột quỵ

Đau đầu là một trong những triệu chứng phổ biến nhất trong cuộc sống. Không ít người lựa chọn cách tự mua thuốc giảm đau, nghỉ ngơi hoặc cho rằng nguyên nhân chỉ là mất ngủ, căng thẳng, rối loạn tiền đình hay áp lực công việc. Chính tâm lý chủ quan ấy khiến nhiều bệnh lý nguy hiểm bị bỏ sót, chỉ được phát hiện khi đã xuất hiện biến chứng nặng.

Trường hợp của một nữ bệnh nhân khoảng 50 tuổi vừa được các bác sỹ Bệnh viện Thanh Nhàn điều trị thành công là lời cảnh báo rõ nét về nguy cơ này.

Suốt nhiều tháng, người phụ nữ thường xuyên xuất hiện các cơn đau đầu và chóng mặt kéo dài. Tuy nhiên, vì không có các dấu hiệu cấp tính như sốt, yếu liệt tay chân hay méo miệng nên chị nghĩ mình chỉ mắc bệnh tiền đình hoặc bị ảnh hưởng bởi áp lực công việc.

"Tôi chỉ nghĩ mình bị tiền đình hoặc làm việc nhiều nên đau đầu, mệt mỏi chút thôi", người bệnh chia sẻ sau khi được điều trị thành công.

Sự chủ quan kéo dài cho đến khi các cơn đau đầu xuất hiện với tần suất ngày càng nhiều, mức độ ngày càng nặng và kéo dài hơn trước. Lo lắng cho sức khỏe, chị quyết định đến Bệnh viện Thanh Nhàn để kiểm tra chuyên sâu.

Kết quả chụp cộng hưởng từ mạch máu não (MRA) khiến cả người bệnh và các bác sỹ không khỏi lo ngại. Trong não bệnh nhân tồn tại một túi phình động mạch cảnh trong bên phải có kích thước lớn, trên 5 mm, cổ rộng và được đánh giá có nguy cơ vỡ rất cao.

Trong y học, phình động mạch não luôn được xem là một trong những bệnh lý mạch máu nguy hiểm nhất bởi diễn biến rất khó lường. Các bác sỹ ví túi phình như một "quả bom không hẹn giờ" nằm ngay trong não. Trong thời gian chưa vỡ, người bệnh có thể hoàn toàn không có triệu chứng hoặc chỉ xuất hiện những biểu hiện rất mơ hồ như đau đầu, chóng mặt, mệt mỏi nên dễ bị bỏ qua.

Thế nhưng, nếu túi phình vỡ, hậu quả xảy ra gần như ngay lập tức. Người bệnh có thể bị xuất huyết não cấp, hôn mê sâu, tổn thương thần kinh nặng, thậm chí tử vong chỉ trong thời gian rất ngắn.

Chính vì nguy cơ đặc biệt nghiêm trọng đó, ngay sau khi có kết quả chẩn đoán, các bác sỹ Bệnh viện Thanh Nhàn đã tổ chức hội chẩn khẩn cấp để lựa chọn phương án điều trị tối ưu.

Sau khi đánh giá toàn diện tình trạng bệnh, ê kíp Đơn nguyên Can thiệp mạch thuộc Khoa Chẩn đoán hình ảnh quyết định áp dụng kỹ thuật đặt stent đổi hướng dòng chảy (Flow Diverter), một trong những kỹ thuật can thiệp nội mạch hiện đại nhất hiện nay trong điều trị phình động mạch não.

Theo Ths.Nguyễn Duy Thịnh, Trưởng Đơn nguyên Can thiệp mạch, Phó Trưởng khoa Chẩn đoán hình ảnh, Bệnh viện Thanh Nhàn, kỹ thuật đặt stent đổi hướng dòng chảy là bước tiến quan trọng trong điều trị bệnh lý mạch máu não.

Khác với phẫu thuật mở trước đây, phương pháp này chỉ cần tiếp cận qua động mạch đùi. Bác sỹ sử dụng hệ thống ống thông chuyên dụng để đưa stent đến đúng vị trí túi phình trong não.

Sau khi được đặt, stent sẽ thay đổi hướng lưu thông của dòng máu, hạn chế máu đi vào túi phình, tạo điều kiện để túi phình dần hình thành huyết khối, xẹp xuống và được loại bỏ khỏi hệ tuần hoàn theo thời gian. Trong khi đó, dòng máu nuôi não vẫn được bảo tồn bình thường.

Nhờ sự chuẩn bị kỹ lưỡng cùng kinh nghiệm của ê kíp can thiệp, ca thủ thuật diễn ra thuận lợi. Kết quả điều trị vượt ngoài mong đợi. Chỉ sau một ngày can thiệp, người bệnh hoàn toàn tỉnh táo, vận động bình thường và không ghi nhận bất kỳ biến chứng thần kinh nào.

Từ trường hợp lâm sàng trên, ThS.BS Nguyễn Duy Thịnh cho biết điều đáng lo ngại nhất của bệnh lý phình động mạch não chính là diễn biến âm thầm.

Theo bác sỹ, phần lớn người bệnh không có triệu chứng đặc hiệu trước khi túi phình vỡ. Có người mang túi phình trong não suốt nhiều năm mà hoàn toàn không biết. Một số trường hợp chỉ xuất hiện những cơn đau đầu hoặc chóng mặt thoáng qua nên dễ bị nhầm với các bệnh lý thông thường.

Chính điều này khiến nhiều người chủ quan, bỏ lỡ thời điểm điều trị tốt nhất. Một khi túi phình đã vỡ, việc điều trị sẽ trở nên vô cùng phức tạp. Người bệnh phải đối mặt với nguy cơ tử vong rất cao hoặc mang di chứng thần kinh nặng nề suốt đời. Không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của bản thân, bệnh còn tạo gánh nặng lâu dài cho gia đình và xã hội.

Theo các bác sỹ, phát hiện sớm chính là "cơ hội vàng" để ngăn chặn những biến chứng nghiêm trọng của căn bệnh này. Hiện nay, cùng với sự phát triển của y học hiện đại, chụp cộng hưởng từ mạch máu não (MRA) được xem là phương pháp hiệu quả giúp phát hiện sớm phình động mạch não trước khi xảy ra biến chứng.

Các bác sỹ khuyến cáo, những người có nguy cơ cao như mắc tăng huyết áp, hút thuốc lá, rối loạn mỡ máu, có tiền sử gia đình mắc bệnh lý mạch máu não hoặc thường xuyên xuất hiện các cơn đau đầu kéo dài không rõ nguyên nhân cần chủ động đi khám để được bác sỹ tư vấn và chỉ định tầm soát khi cần thiết.

Đau đầu không phải lúc nào cũng là biểu hiện của bệnh lý nguy hiểm. Tuy nhiên, những cơn đau đầu kéo dài, tái diễn nhiều lần, ngày càng tăng về tần suất hoặc mức độ tuyệt đối không nên xem nhẹ.

Việc thăm khám sớm không chỉ giúp phát hiện phình động mạch não mà còn có thể phát hiện nhiều bệnh lý thần kinh nguy hiểm khác ngay từ giai đoạn đầu, mở ra cơ hội điều trị hiệu quả và bảo vệ tính mạng người bệnh trước khi "quả bom nổ chậm" trong não phát nổ.

Cảnh báo nguy cơ đuối nước ngay trong giờ học

Chỉ trong hai tháng hè, Bệnh viện Nhi Trung ương đã tiếp nhận 20 trường hợp trẻ bị đuối nước. Đáng lo ngại, không ít tai nạn xảy ra ngay trong quá trình học bơi, khiến nhiều phụ huynh không khỏi bàng hoàng bởi chính nơi được kỳ vọng giúp trẻ phòng tránh đuối nước lại trở thành nơi xảy ra sự cố.

Một trong những trường hợp điển hình được các bác sỹ tiếp nhận là bé trai 6 tuổi ở Hà Nội. Chuẩn bị bước vào lớp 1, gia đình đăng ký cho con tham gia lớp học bơi với mong muốn trang bị kỹ năng tự bảo vệ bản thân trước nguy cơ đuối nước.

Tuy nhiên, ngay trong buổi học thứ ba, tai nạn bất ngờ xảy ra. Trong lúc tham gia lớp học, bé bị chìm dưới nước. Đến khi được phát hiện và đưa lên bờ, trẻ đã rơi vào tình trạng ngừng tim, ngừng thở.

Ngay tại bể bơi, giáo viên tiến hành hồi sức tim phổi và gọi cấp cứu đưa trẻ đến Bệnh viện Nhi Trung ương. Chính việc được sơ cấp cứu đúng cách ngay từ những phút đầu đã tạo nên cơ hội sống cho bệnh nhi.

Theo Thạc sỹ, bác sỹ Ngô Tiến Đông, Khoa Điều trị tích cực Nội khoa, Bệnh viện Nhi Trung ương, thời điểm nhập viện, trẻ trong tình trạng hết sức nguy kịch. Các bác sỹ lập tức triển khai nhiều biện pháp hồi sức tích cực, kiểm soát thân nhiệt chủ động nhằm bảo vệ não, kết hợp thở máy và sử dụng thuốc vận mạch để duy trì tuần hoàn.

Sau năm ngày điều trị tích cực, bệnh nhi phục hồi tốt về hô hấp, tuần hoàn cũng như chức năng thần kinh. Dù đã thoát khỏi cửa tử, vụ tai nạn vẫn để lại những sang chấn tâm lý không nhỏ. Cậu bé chuẩn bị vào lớp 1 luôn sợ uống nước và không dám nhắc đến chuyện đi bơi.

Theo bác sỹ Ngô Tiến Đông, đây là trường hợp rất may mắn vì trẻ được hồi sức tim phổi ngay sau khi được đưa lên khỏi mặt nước. Trong cấp cứu đuối nước, từng phút đều có ý nghĩa quyết định. Nếu chậm trễ hoặc xử trí sai ngay từ ban đầu, khả năng cứu sống và phục hồi của trẻ sẽ giảm đi rất nhiều.

Từ thực tế điều trị, các bác sỹ Bệnh viện Nhi Trung ương cho biết không phải trẻ nào cũng may mắn như bệnh nhi trên. Nhiều trường hợp được đưa đến bệnh viện trong tình trạng suy đa cơ quan, tổn thương não rất nặng chỉ vì không được sơ cấp cứu đúng cách ngay tại hiện trường.

Một sai lầm vẫn còn khá phổ biến là nhiều người lớn vội vàng dốc ngược trẻ lên vai rồi chạy với suy nghĩ để nước chảy ra ngoài. Theo các bác sỹ, đây là cách làm hoàn toàn sai và có thể khiến trẻ đánh mất "thời gian vàng" quý giá để hồi sức tim phổi.

Không những không giúp cải thiện tình trạng hô hấp, động tác này còn làm dịch trong dạ dày trào ngược vào đường thở, làm tăng nguy cơ sặc và khiến việc cấp cứu trở nên khó khăn hơn.

Trong khi đó, nguyên nhân tử vong hàng đầu ở trẻ đuối nước là tổn thương não do thiếu oxy. Não chỉ có thể chịu đựng tình trạng thiếu oxy trong khoảng 4 đến 5 phút. Sau khoảng thời gian này, nguy cơ tổn thương não không hồi phục tăng lên rất nhanh, để lại những di chứng thần kinh nặng nề hoặc dẫn đến tử vong.

Ngay cả những trẻ được cứu sống cũng có thể phải đối mặt với di chứng kéo dài như rối loạn vận động, suy giảm nhận thức, mất khả năng giao tiếp hoặc phụ thuộc hoàn toàn vào sự chăm sóc của gia đình. Đây cũng là điều khiến đội ngũ hồi sức luôn trăn trở trong quá trình điều trị những bệnh nhi đuối nước.

Theo các bác sỹ Bệnh viện Nhi Trung ương, nhiều phụ huynh vẫn có tâm lý yên tâm tuyệt đối khi cho con học bơi hoặc vui chơi tại các bể bơi công cộng. Tuy nhiên, thực tế cho thấy nguy cơ đuối nước không chỉ hiện hữu ở ao, hồ, sông, suối mà còn có thể xảy ra ngay tại những môi trường tưởng như an toàn nhất.

Một trong những nguyên nhân là tình trạng quá tải tại các bể bơi vào dịp hè. Trong không gian đông người, trẻ dễ bị va chạm, xô đẩy, va đầu vào thành bể hoặc bị người khác nhảy xuống nước trúng người.

Đáng lo ngại hơn, biểu hiện của một trẻ đang đuối nước thường rất khác với hình dung của nhiều người. Trẻ hiếm khi vùng vẫy hay kêu cứu mà thường chìm lặng, chỉ có những cử động rất nhỏ. Điều này khiến nhiều người xung quanh nhầm tưởng trẻ đang lặn hoặc vui chơi dưới nước nên không phát hiện để can thiệp kịp thời.

Bên cạnh đó, nhu cầu học bơi tăng mạnh trong mùa hè cũng khiến nhiều lớp học rơi vào tình trạng quá tải. Trong khi số lượng học viên tăng nhanh, giáo viên vẫn phải hướng dẫn cùng lúc nhiều trẻ, làm giảm khả năng quan sát và phát hiện những tình huống bất thường.

Ở một số cơ sở, lực lượng cứu hộ còn thiếu hoặc chưa được đào tạo bài bản về kỹ năng cấp cứu. Nếu tai nạn xảy ra mà việc phát hiện chậm hoặc xử trí ban đầu không đúng, hậu quả có thể trở nên đặc biệt nghiêm trọng.

Một nguy cơ khác cũng thường bị bỏ qua là sự chủ quan của người lớn. Không ít phụ huynh rời khỏi khu vực bể bơi hoặc mải sử dụng điện thoại, làm việc riêng vì tin rằng đã có giáo viên hoặc nhân viên cứu hộ theo dõi trẻ.

Theo các bác sỹ, giáo viên và nhân viên cứu hộ chỉ là lực lượng hỗ trợ. Người chịu trách nhiệm theo dõi sát trẻ vẫn phải là cha mẹ hoặc người giám hộ. Chỉ cần vài chục giây mất tập trung cũng có thể dẫn đến hậu quả không thể cứu vãn.

Các bác sỹ Bệnh viện Nhi Trung ương khuyến cáo, để phòng tránh đuối nước tại các bể bơi công cộng và lớp học bơi, phụ huynh cần giám sát trẻ liên tục trong suốt thời gian học và vui chơi dưới nước, tuyệt đối không chủ quan ngay cả khi trẻ đã biết bơi hoặc bơi thành thạo.

Gia đình cũng cần lựa chọn những cơ sở dạy bơi bảo đảm các điều kiện an toàn, có giáo viên được đào tạo chuyên môn, lực lượng cứu hộ túc trực thường xuyên và có khả năng xử trí cấp cứu ngay khi xảy ra sự cố.

Quan trọng hơn, mỗi phụ huynh nên trang bị kiến thức sơ cấp cứu đuối nước, đặc biệt là kỹ năng hồi sức tim phổi. Trong nhiều trường hợp, chính những thao tác đúng được thực hiện ngay trong vài phút đầu tiên đã quyết định khả năng sống còn và mức độ hồi phục của trẻ.

Các bác sỹ đặc biệt lưu ý, nếu phát hiện trẻ bất tỉnh, ngừng thở hoặc thở bất thường sau đuối nước, cần lập tức tiến hành hồi sức tim phổi ngay tại chỗ, đồng thời gọi cấp cứu và nhanh chóng đưa trẻ đến cơ sở y tế gần nhất.

Đuối nước luôn diễn ra rất nhanh, âm thầm và không cho người lớn nhiều thời gian để sửa chữa sai lầm. Bởi vậy, học bơi là kỹ năng cần thiết nhưng không phải là "tấm vé an toàn" tuyệt đối. Chỉ khi kỹ năng bơi được đi cùng với sự giám sát chặt chẽ, môi trường học tập bảo đảm an toàn và kiến thức sơ cấp cứu đúng cách của người lớn, nguy cơ những tai nạn đau lòng mới có thể được giảm thiểu.

Khuyến cáo "thời điểm vàng", phát hiện sớm bệnh lý mạch máu não 

Đau đầu là triệu chứng rất phổ biến và thường được nhiều người cho rằng chỉ liên quan đến mất ngủ, căng thẳng, tăng huyết áp hay rối loạn tiền đình. Chính tâm lý chủ quan này khiến không ít trường hợp bỏ lỡ "thời điểm vàng" phát hiện các bệnh lý mạch máu não nguy hiểm.

Suốt khoảng một tuần, bà Tâm, 74 tuổi liên tục xuất hiện những cơn đau đầu kéo dài. Dù đã tự uống thuốc nhưng triệu chứng không thuyên giảm. Đến khi đau đầu dữ dội kèm lơ mơ, đáp ứng chậm, khó nhận biết người xung quanh, người bệnh mới được gia đình đưa đến bệnh viện cấp cứu.

BS.CKI Huỳnh Văn Mười Một, người trực tiếp điều trị cho bệnh nhân cho hay, ngay khi tiếp nhận, nhận thấy đây là trường hợp nghi ngờ đột quỵ, bệnh viện lập tức kích hoạt quy trình "Code Stroke", ưu tiên toàn bộ nguồn lực để rút ngắn thời gian chẩn đoán và điều trị.

Kết quả chụp cộng hưởng từ MRI 3 Tesla cho thấy người bệnh bị xuất huyết não diện rộng vùng bán cầu phải, phù não nặng và có nhiều ổ máu ở cả giai đoạn cũ lẫn mới lan rộng trong các khoang nội sọ.

Đặc biệt, các bác sỹ phát hiện một túi phình động mạch não giữa phải kích thước khoảng 8 x 9 mm đã vỡ. Đây chính là nguyên nhân gây nên tình trạng xuất huyết não nghiêm trọng đe dọa trực tiếp tính mạng người bệnh.

Việc người bệnh đau đầu kéo dài khoảng một tuần nhưng không thuyên giảm, kết hợp hình ảnh xuất huyết ở cả giai đoạn cấp và bán cấp trên phim cộng hưởng từ cho thấy rất có thể túi phình đã rò rỉ hoặc vỡ một phần từ trước nhưng không được phát hiện.

Những đợt rò rỉ nhỏ như vậy thường chỉ gây đau đầu âm ỉ hoặc đau đầu tăng dần nên rất dễ bị nhầm với các bệnh lý thông thường. Chính điều này khiến nhiều người chủ quan, tiếp tục tự điều trị tại nhà mà không biết rằng một "quả bom nổ chậm" đang hình thành trong não. Đây là trường hợp đột quỵ xuất huyết đặc biệt nặng.

Theo bác sỹ, hình ảnh cho thấy máu đã lan rộng trong nhu mô não, khoang dưới nhện, não thất cùng nhiều khoang nội sọ khác. Khối máu tụ lớn kết hợp với tình trạng phù não nặng gây chèn ép mô não, làm áp lực nội sọ tăng cao khiến người bệnh gần như rơi vào hôn mê ngay khi nhập viện.

Điều đáng lo ngại hơn là túi phình đã vỡ vẫn có nguy cơ tiếp tục tái vỡ bất cứ lúc nào. Nếu điều này xảy ra, người bệnh có thể bị xuất huyết ồ ạt, hôn mê sâu và tử vong trong thời gian rất ngắn.

Không chỉ khối máu tụ trực tiếp gây tổn thương não, lượng máu tràn vào khoang dưới nhện còn kích thích các mạch máu co thắt, làm giảm lượng máu nuôi não và gây thiếu máu não thứ phát. Bên cạnh đó, máu tràn vào não thất có thể cản trở lưu thông dịch não tủy, dẫn đến não úng thủy cấp và làm áp lực nội sọ tiếp tục tăng cao nếu không được xử trí kịp thời.

Trước tình trạng nguy kịch của người bệnh, các chuyên khoa nhanh chóng tiến hành hội chẩn khẩn cấp để lựa chọn phương án điều trị tối ưu. Cụ thể, ê kíp quyết định thực hiện vi phẫu kẹp cổ túi phình nhằm loại bỏ hoàn toàn nguồn chảy máu và ngăn ngừa nguy cơ tái xuất huyết.

Theo các bác sỹ túi phình động mạch não là tình trạng thành mạch máu bị suy yếu và phình lên giống như một quả bóng nhỏ. Đây là bệnh lý rất nguy hiểm bởi phần lớn diễn tiến âm thầm. Nhiều người chỉ được phát hiện sau khi túi phình đã vỡ gây xuất huyết não hoặc xuất huyết dưới nhện.

Một số trường hợp có thể xuất hiện những dấu hiệu cảnh báo như đau đầu kéo dài, đau đầu tăng dần, nhìn mờ, sụp mi, đau quanh hốc mắt... Tuy nhiên, những biểu hiện này thường không đặc hiệu nên rất dễ bị bỏ qua hoặc nhầm lẫn với các bệnh lý thông thường.

Các bác sỹ khuyến cáo người dân tuyệt đối không chủ quan với những cơn đau đầu kéo dài hoặc đau đầu dữ dội bất thường, đặc biệt nếu kèm buồn nôn, nôn, yếu liệt tay chân, nói khó hoặc rối loạn ý thức.

Việc thăm khám sớm và chụp cộng hưởng từ não có thể giúp phát hiện các bất thường mạch máu như túi phình động mạch hoặc dị dạng mạch máu ngay từ giai đoạn chưa vỡ. Đây chính là cơ hội quan trọng để can thiệp kịp thời, ngăn ngừa đột quỵ xuất huyết, bảo tồn chức năng thần kinh và tránh những hậu quả nặng nề có thể xảy ra chỉ sau một lần vỡ túi phình.