Quan tâm đến dự phòng sinh non để tăng cơ hội sống cho trẻ

Trong sản khoa, vì thế, mỗi ngày kéo dài được thai kỳ đều mang ý nghĩa đặc biệt. Đó không đơn thuần là thêm một ngày em bé ở trong bụng mẹ, mà là thêm một cơ hội để phổi, não, tim và nhiều cơ quan quan trọng tiếp tục hoàn thiện trước khi chào đời.

Tại Khoa Sản bệnh lý, Bệnh viện Phụ sản Trung ương, có những thai phụ đã gắn bó với buồng bệnh nhiều tuần, thậm chí nhiều tháng chỉ với một mong muốn duy nhất là giữ con ở lại trong bụng mẹ lâu hơn.

Mỗi buổi sáng bắt đầu bằng những lần thăm khám, siêu âm, theo dõi tim thai, cơn gò tử cung hay lượng nước ối. Mỗi ngày trôi qua bình yên là thêm một ngày các bác sỹ và gia đình tiến gần hơn đến mục tiêu sinh con đủ tháng.

Mang thai lần thứ tư ở tuổi 36, chị Nguyễn Thị Linh (Chương Mỹ, Hà Nội) đã nằm viện gần một tháng để giữ thai. Ngay từ hơn 20 tuần, chị được chẩn đoán rau tiền đạo trung tâm. Đến tuần thai thứ 27, những cơn co tử cung xuất hiện kèm nhiều lần ra máu khiến chị phải nhập viện theo dõi.

"Khi ở nhà, tôi lo lắm. Vào viện mới thấy nhiều chị cũng trong hoàn cảnh giống mình, có người sinh non ở tuần 30, tuần 32. Bác sỹ động viên trường hợp của tôi cố gắng giữ thai được ngày nào tốt ngày đó. Nếu ổn định sẽ cố giữ đến tuần 37 để an toàn cho cả mẹ và em bé. Đến nay nằm viện gần một tháng, sáng nào bác sỹ cũng thăm khám, theo dõi rất kỹ nên tôi cũng yên tâm hơn", chị Linh chia sẻ.

Không xa giường bệnh của chị Linh là chị Lê Thị Minh Phượng (Thanh Hóa), người đã trải qua 8 năm hiếm muộn mới có được em bé nhờ thụ tinh trong ống nghiệm. Niềm hạnh phúc ấy chưa trọn vẹn thì đến tuần thai thứ 29, chị bất ngờ bị rỉ ối.

Với những thai phụ rỉ ối non tháng nhưng chưa có dấu hiệu nhiễm trùng hoặc chuyển dạ, mục tiêu điều trị quan trọng nhất là phòng ngừa nhiễm khuẩn, theo dõi sát và kéo dài thai kỳ thêm từng ngày.

"Tôi nhập viện khi thai được 30 tuần một ngày. Ngày nào cũng được đo tim thai, theo dõi cơn gò, siêu âm nước ối, xét nghiệm máu và dùng thuốc phòng nhiễm trùng. Đến nay em bé gần 35 tuần rồi, vẫn phát triển tốt nên tôi yên tâm hơn rất nhiều", chị Phượng cho biết.

Đằng sau mỗi buồng bệnh là những hoàn cảnh khác nhau nhưng đều có chung một khát vọng rằng con được sinh ra khi đã đủ tháng. Với các bác sỹ sản khoa, đó cũng là mục tiêu quan trọng nhất trong điều trị dọa sinh non, bởi chỉ cần kéo dài thai kỳ thêm một ngày, cơ hội sống và phát triển khỏe mạnh của trẻ lại tăng thêm.

Sinh non từ lâu vẫn được xem là một trong những thách thức lớn nhất của ngành sản khoa. Theo BSCKII Phạm Hải Hà, Phó Trưởng khoa Sản bệnh lý, Bệnh viện Phụ sản Trung ương, tỷ lệ sinh non tại Việt Nam cũng như trên thế giới hiện dao động từ 5-10%.

"Một em bé sinh non sẽ phải đối mặt với rất nhiều nguy cơ trước mắt cũng như lâu dài. Không chỉ vậy, một lần sinh non còn để lại sang chấn tâm lý rất lớn đối với người mẹ, khiến những lần mang thai sau họ luôn sống trong tâm trạng lo lắng và căng thẳng", bác sỹ Phạm Hải Hà cho biết.

Theo bác sỹ Hà, nguyên nhân sinh non được chia thành hai nhóm lớn. Nhóm thứ nhất xuất phát từ phía người mẹ như tiền sản giật, bệnh tim, đái tháo đường thai kỳ, bệnh lý tuyến giáp, rau tiền đạo, rau cài răng lược, Basedow, các bệnh lý về máu, dị dạng tử cung, u xơ tử cung hoặc tiền sử sinh non, sảy thai lớn.

Ngoài ra, nhiễm khuẩn đường sinh dục, đường tiết niệu, lao động quá sức, dinh dưỡng kém, hút thuốc lá hay điều kiện sống khó khăn cũng làm gia tăng nguy cơ sinh non...

Để dự phòng sinh non hiệu quả, theo bác sỹ của Bệnh viện Phụ sản Trung ương, sản phụ cần khám thai đúng lịch, tuân thủ hướng dẫn điều trị, chủ động điều trị các bệnh viêm nhiễm đường sinh dục, đường tiết niệu và đặc biệt phải lắng nghe những thay đổi của cơ thể.

Khi xuất hiện bất cứ những dấu hiệu bất thường nào từ thai nhi như đau bụng, cơn co, ra máu, ra dịch bất thường, rỉ ối hoặc thai máy yếu hơn bình thường… cần đến bệnh viện ngay để được xử trí kịp thời

Cảnh báo mất "thời gian vàng" vì chữa bệnh theo mẹo dân gian

Chỉ trong thời gian ngắn, Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình liên tiếp điều trị thành công nhiều trường hợp bị rắn độc cắn trong tình trạng nguy kịch. Có bệnh nhân bị rắn cạp nia cắn dẫn đến liệt hoàn toàn tứ chi, suy hô hấp phải thở máy; có người đối mặt nguy cơ hoại tử chi sau khi bị rắn hổ mang tấn công.

Các bác sỹ cảnh báo, mùa mưa là thời điểm rắn xuất hiện nhiều, trong khi không ít người vẫn chậm đến bệnh viện vì tin vào các mẹo dân gian như đắp lá, hút nọc hay tìm thầy lang, làm mất "thời gian vàng" để cứu sống người bệnh.

Những ngày đầu tháng 7, Khoa Hồi sức tích cực - Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình liên tiếp tiếp nhận và điều trị thành công hai trường hợp bị rắn độc cắn với mức độ tổn thương nặng.

Trong đó, nam bệnh nhân 37 tuổi (Ninh Bình) nhập viện sau khi bị rắn cắn vào ban đêm gần khu vực ao hồ. Ban đầu, người bệnh chỉ xuất hiện các triệu chứng đau rát họng, sụp mi và nhìn mờ nên không nghĩ tình trạng quá nghiêm trọng. Tuy nhiên, chỉ sau thời gian ngắn, nọc độc thần kinh phát tác, gây liệt cơ toàn thân và suy hô hấp. Bệnh nhân nhanh chóng được đặt nội khí quản, thở máy để duy trì hô hấp.

Có thời điểm, người bệnh rơi vào tình trạng liệt hoàn toàn tứ chi, đồng thời xuất hiện viêm phổi bội nhiễm trong quá trình điều trị. Sau nhiều ngày được hồi sức tích cực và chăm sóc toàn diện, chức năng hô hấp và vận động dần hồi phục, người bệnh đủ điều kiện xuất viện.

Một trường hợp khác là nữ bệnh nhân 64 tuổi (Hà Tĩnh) bị rắn hổ mang cắn. Khi nhập viện, bàn chân phải của bệnh nhân sưng nề nghiêm trọng, nguy cơ hoại tử tại chỗ và xuất hiện nhiều nguy cơ biến chứng toàn thân. Nhờ được điều trị kịp thời, sức khỏe người bệnh dần ổn định và đã được xuất viện.

Theo các bác sỹ, thời gian gần đây, cả hai cơ sở của Bệnh viện Bạch Mai tại Hà Nội và Ninh Bình đều liên tục tiếp nhận các trường hợp bị rắn độc cắn. Người bệnh gặp nạn trong nhiều hoàn cảnh khác nhau, từ làm vườn, đi lại vào ban đêm cho đến bị rắn cắn ngay trong lúc ngủ.

Bác sỹ Đỗ Tuấn Anh, Khoa Hồi sức tích cực - Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình cho biết, rắn cạp nia là một trong những loài rắn độc nguy hiểm nhất tại Việt Nam. Điều đáng lo ngại là vết cắn của loài rắn này thường rất nhỏ, ít đau, ít sưng nên người bệnh dễ chủ quan. Trong khi đó, nọc độc thần kinh vẫn âm thầm tác động lên cơ

Nói thêm về nguy cơ này theo TS.Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai, số ca rắn độc cắn thường gia tăng vào mùa mưa, đặc biệt trong khoảng thời gian từ chiều tối đến rạng sáng, khi rắn hoạt động mạnh và người dân có nhiều hoạt động ngoài trời.

Điều đáng lo ngại là không ít người sau khi bị rắn cắn vẫn lựa chọn đắp lá, rạch vết thương, hút nọc, uống thuốc nam hoặc tìm thầy lang trước khi đến cơ sở y tế. Những cách xử trí truyền miệng này không những không có tác dụng mà còn khiến người bệnh bỏ lỡ "thời gian vàng" để được sử dụng huyết thanh kháng nọc và các biện pháp hồi sức chuyên sâu.

Theo TS.Nguyễn Trung Nguyên, đến nay chưa có bất kỳ mẹo dân gian nào được chứng minh có khả năng trung hòa nọc rắn. Ngược lại, các biện pháp như rạch vết cắn, hút nọc, chườm đá, đắp lá hay gây điện giật có thể làm tăng nguy cơ nhiễm trùng, tổn thương mô, hoại tử và khiến quá trình điều trị trở nên khó khăn hơn.

Đối với các loài rắn có nọc độc thần kinh như cạp nia, cạp nong, hổ mang hay hổ chúa, người bệnh có thể nhanh chóng rơi vào tình trạng liệt cơ, suy hô hấp chỉ sau vài chục phút đến vài giờ. Riêng rắn hổ mang còn có thể gây hoại tử mô rất nhanh, để lại những tổn thương không thể phục hồi nếu không được xử trí kịp thời.

Các bác sỹ khuyến cáo, khi bị rắn cắn, điều quan trọng nhất là giữ bình tĩnh, hạn chế tối đa vận động để làm chậm quá trình nọc độc lan truyền trong cơ thể, đồng thời bất động chi bị cắn và nhanh chóng đưa người bệnh đến cơ sở y tế có khả năng cấp cứu và điều trị rắn độc cắn.

Trong trường hợp nghi ngờ bị các loài rắn độc thần kinh như rắn cạp nia hoặc cạp nong cắn, người dân có thể băng ép bất động đúng kỹ thuật trong quá trình vận chuyển theo hướng dẫn của nhân viên y tế.

Người dân tuyệt đối không rạch vết cắn, hút nọc, đắp lá, chườm đá, gây điện giật hoặc trì hoãn việc đến bệnh viện vì tin vào các phương pháp truyền miệng. Mỗi phút chậm trễ đều có thể khiến nọc độc tiếp tục lan rộng, làm giảm hiệu quả điều trị và gia tăng nguy cơ tử vong hoặc để lại di chứng nặng nề.

Để phòng tránh rắn cắn trong mùa mưa, các chuyên gia khuyến cáo người dân nên mang ủng và găng tay khi làm vườn hoặc lao động ngoài đồng ruộng; sử dụng đèn chiếu sáng khi đi lại vào ban đêm; thường xuyên phát quang bụi rậm, dọn dẹp khu vực xung quanh nhà để hạn chế nơi rắn trú ẩn và không ngủ trực tiếp trên nền đất.

Các bác sỹ cũng lưu ý, phần lớn các trường hợp rắn độc cắn nếu được sơ cứu đúng cách và đưa đến bệnh viện sớm đều có cơ hội điều trị thành công. Ngược lại, việc chủ quan hoặc tin vào các mẹo dân gian không có cơ sở khoa học có thể khiến người bệnh đánh mất "thời gian vàng", làm tăng nguy cơ suy hô hấp, hoại tử, di chứng lâu dài, thậm chí tử vong.

35 tuổi đã tăng huyết áp độ II sau gần 20 năm hút thuốc lá, bác sỹ cảnh báo bệnh đang trẻ hóa

Đau đầu, nóng bừng mặt, người đàn ông 35 tuổi ở Hà Nội đi khám và bất ngờ được chẩn đoán tăng huyết áp độ II. Sau gần 20 năm hút thuốc lá cùng lối sống thiếu lành mạnh kéo dài như thức khuya, ít vận động, béo bụng…, huyết áp của người bệnh đã tăng lên mức nguy hiểm dù chưa xuất hiện tổn thương tim. Các bác sỹ cảnh báo, tăng huyết áp đang có xu hướng trẻ hóa và âm thầm tiến triển trong nhiều năm trước khi biểu hiện bằng những triệu chứng đầu tiên.

Anh Minh (35 tuổi, Hà Nội) cao 1,72 m, nặng 72 kg, chỉ số BMI ở mức thừa cân nhẹ nhưng vòng eo lên tới 100 cm, thuộc nhóm béo bụng. Từ năm 16 tuổi, anh đã duy trì thói quen hút thuốc lá với số lượng khoảng 5-10 điếu mỗi ngày. Công việc kinh doanh khiến anh thường xuyên làm việc đến khuya, ngủ không đủ giấc, trung bình chỉ khoảng 6 tiếng mỗi ngày và hầu như không có thời gian vận động.

Gần đây, anh bắt đầu xuất hiện những cơn đau đầu, cảm giác nóng bừng mặt. Khi tự đo huyết áp tại nhà, chỉ số dao động khoảng 145/90 mmHg. Lo ngại tình trạng sức khỏe, anh đến Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Cầu Giấy để kiểm tra.

Kết quả thăm khám cho thấy huyết áp ở tay phải lên tới 161/102 mmHg và tay trái là 151/97 mmHg, trong khi huyết áp bình thường ở người trưởng thành chỉ dưới 120/80 mmHg.

BSCKII.BSNT Lê Anh Tuấn, Khoa Tim mạch cho biết, chỉ số huyết áp của anh Minh thuộc nhóm tăng huyết áp độ II, cao hơn đáng kể so với ngưỡng khuyến cáo. Do bệnh xuất hiện từ khá sớm khi người bệnh mới 35 tuổi, bác sỹ chỉ định thực hiện thêm nhiều xét nghiệm nhằm đánh giá nguy cơ tim mạch, mức độ ảnh hưởng của tăng huyết áp lên các cơ quan đích cũng như tìm kiếm những nguyên nhân tiềm ẩn.

Kết quả siêu âm tim chưa ghi nhận tình trạng phì đại thất trái hay tổn thương cơ tim, cho thấy bệnh được phát hiện ở giai đoạn tương đối sớm.

Theo BSCKII.BSNT Lê Anh Tuấn, tăng huyết áp ở người trẻ không phải lúc nào cũng xuất phát từ một nguyên nhân duy nhất mà thường là kết quả của nhiều yếu tố nguy cơ cộng dồn trong thời gian dài.

Trong đó, hút thuốc lá gây tổn thương lớp nội mạc mạch máu và thúc đẩy quá trình xơ vữa động mạch; thiếu ngủ kéo dài làm rối loạn hoạt động của hệ thần kinh giao cảm cũng như các hormone điều hòa huyết áp; thừa cân, đặc biệt là béo bụng, phản ánh tình trạng tích tụ mỡ nội tạng, làm tăng nguy cơ rối loạn chuyển hóa và tăng huyết áp.

"Những yếu tố này có thể âm thầm làm huyết áp tăng dần trong nhiều năm mà người bệnh không hề nhận biết. Chỉ đến khi xuất hiện các triệu chứng như đau đầu, nóng bừng mặt, chóng mặt hoặc hồi hộp, huyết áp có thể đã tăng lên mức nguy hiểm", bác sỹ Tuấn cho biết.

Theo bác sỹ, nếu không được phát hiện và kiểm soát kịp thời, tăng huyết áp kéo dài sẽ gây tổn thương lên nhiều cơ quan quan trọng như tim, não, thận và hệ thống mạch máu. Theo thời gian, người bệnh phải đối mặt với nguy cơ phì đại cơ tim, suy tim, xơ vữa động mạch, nhồi máu cơ tim, đột quỵ hoặc suy thận mạn.

Sau khi được chẩn đoán, anh Minh được tư vấn thay đổi toàn diện lối sống, bao gồm bỏ thuốc lá, tăng cường vận động, giảm cân, thực hiện chế độ ăn lành mạnh, cải thiện giấc ngủ và điều trị hạ huyết áp theo phác đồ phù hợp.

Chỉ sau một tuần điều trị, huyết áp của anh giảm xuống còn 118/70 mmHg, các cơn đau đầu không còn xuất hiện. Hai tuần sau, huyết áp tiếp tục được duy trì ổn định ở mức 120/76 mmHg và sức khỏe người bệnh cải thiện rõ rệt.

Tuy nhiên, theo bác sỹ Tuấn, tăng huyết áp là bệnh mạn tính nên việc huyết áp trở về mức bình thường không đồng nghĩa với khỏi bệnh. Người bệnh vẫn cần duy trì điều trị theo chỉ định, tái khám định kỳ để theo dõi huyết áp và đánh giá nguy cơ tim mạch.

Việc tự ý ngừng thuốc khi thấy huyết áp đã ổn định hoặc bỏ qua các lần tái khám có thể khiến huyết áp âm thầm tăng trở lại, làm gia tăng nguy cơ xảy ra các biến cố tim mạch nguy hiểm.

Thực tế hiện nay, nhiều người vẫn cho rằng tăng huyết áp chỉ là bệnh của người trung niên và cao tuổi. Tuy nhiên, ngày càng có nhiều trường hợp mắc bệnh ngay từ độ tuổi 30-40. Lối sống hiện đại với thói quen hút thuốc lá, thừa cân béo bụng, ít vận động, chế độ ăn nhiều muối và chất béo, thiếu ngủ hoặc căng thẳng kéo dài đang khiến bệnh có xu hướng trẻ hóa.

Theo Khuyến cáo của Phân hội Tăng huyết áp, Hội Tim mạch Việt Nam, những người trưởng thành được chẩn đoán tăng huyết áp trước 40 tuổi cần được thực hiện các xét nghiệm sàng lọc nhằm tìm nguyên nhân tăng huyết áp thứ phát. Các nguyên nhân có thể bao gồm hội chứng ngừng thở khi ngủ, cường Aldosterone tiên phát, bệnh lý thận, u tủy thượng thận, hẹp eo động mạch chủ hoặc lạm dụng rượu.

Điều đáng lo ngại là tăng huyết áp thường diễn tiến âm thầm trong nhiều năm mà không có triệu chứng rõ rệt. Khi xuất hiện các biểu hiện như đau đầu tái diễn, nóng bừng mặt, chóng mặt hoặc hồi hộp, huyết áp có thể đã tăng cao từ trước.

BSCKII.BSNT Lê Anh Tuấn khuyến cáo, những người có yếu tố nguy cơ tim mạch nên chủ động đo huyết áp định kỳ ngay cả khi còn trẻ và cảm thấy hoàn toàn khỏe mạnh. Đặc biệt, người trẻ có các triệu chứng như đau đầu, nóng bừng mặt, chóng mặt hoặc hồi hộp, nhất là khi kèm theo các yếu tố như hút thuốc lá, thừa cân béo bụng, ngủ ít hoặc ngáy ngủ kéo dài, cần đến cơ sở y tế để được thăm khám sớm thay vì chờ đến khi xảy ra biến chứng.