Các chuyên gia cảnh báo, nhiều trẻ từng tiêm đủ mũi cơ bản vẫn có thể mắc bệnh nếu không được tiêm nhắc đúng lịch, tạo ra "khoảng trống miễn dịch" làm giảm khả năng bảo vệ.

Mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 9 hằng năm là thời điểm muỗi Culex - tác nhân truyền virus viêm não Nhật Bản - sinh sôi mạnh. Đây cũng là giai đoạn nguy cơ mắc bệnh gia tăng, đặc biệt ở trẻ em chưa được tiêm phòng đầy đủ hoặc bỏ lỡ các mũi tiêm nhắc.

Mới đây, Hà Nội ghi nhận một trường hợp mắc viêm não Nhật Bản ở trẻ 13 tuổi. Điều đáng lưu ý là trẻ từng hoàn thành ba mũi tiêm cơ bản khi còn nhỏ, nhưng chưa được tiêm nhắc lại theo khuyến cáo.

Miễn dịch do vắc-xin không duy trì suốt đời mà có thể giảm dần theo thời gian. Nếu không được tiêm nhắc đúng lịch, cơ thể sẽ xuất hiện "khoảng trống miễn dịch", làm tăng nguy cơ mắc bệnh khi tiếp xúc với virus.

Được biết, viêm não Nhật Bản là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus viêm não Nhật Bản gây ra, lây truyền sang người qua vết đốt của muỗi Culex mang mầm bệnh. Muỗi thường hút máu các loài chim, lợn nhiễm virus rồi truyền sang người.

Phần lớn người nhiễm virus không có triệu chứng hoặc chỉ sốt nhẹ. Tuy nhiên, khi virus tấn công hệ thần kinh trung ương gây viêm não, bệnh có thể diễn tiến rất nhanh với các biểu hiện như sốt cao, đau đầu dữ dội, nôn ói, co giật, cứng gáy, rối loạn ý thức, hôn mê.

Đây là một trong những bệnh truyền nhiễm nguy hiểm với tỷ lệ tử vong cao nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Đáng lo ngại hơn, trong số những người sống sót, nhiều trường hợp phải mang di chứng thần kinh nặng nề như chậm phát triển trí tuệ, rối loạn vận động, co giật kéo dài, liệt hoặc mất khả năng lao động.

Hiện nay chưa có thuốc điều trị đặc hiệu đối với viêm não Nhật Bản. Điều trị chủ yếu là hồi sức tích cực và kiểm soát biến chứng. Vì vậy, phòng bệnh vẫn là giải pháp hiệu quả nhất.

Các chuyên gia cho biết, nhiều phụ huynh vẫn cho rằng chỉ cần hoàn thành các mũi tiêm cơ bản khi trẻ còn nhỏ là đã được bảo vệ lâu dài. Tuy nhiên, kháng thể tạo ra sau tiêm có thể giảm dần theo thời gian, đặc biệt nếu không được tiêm nhắc theo đúng khuyến cáo.

Chính vì vậy, việc tiêm vắc-xin viêm não Nhật Bản cần được thực hiện đúng liều, đủ lịch, bao gồm cả các mũi nhắc để duy trì khả năng bảo vệ trước virus.

Bên cạnh tiêm chủng, người dân cần chủ động thực hiện các biện pháp phòng chống muỗi đốt như cho trẻ ngủ màn, kể cả ban ngày; mặc quần áo dài tay khi ra ngoài, nhất là vào chiều tối; phát quang bụi rậm, khơi thông cống rãnh, loại bỏ các điểm nước đọng quanh nhà để hạn chế nơi sinh sản của muỗi; sử dụng kem hoặc tinh dầu xua muỗi khi cần thiết.

Các bác sỹ khuyến cáo, khi trẻ có biểu hiện sốt cao đột ngột, đau đầu, nôn nhiều, co giật, ngủ li bì hoặc rối loạn ý thức, đặc biệt trong mùa mưa hoặc sống ở khu vực có nguy cơ cao, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.

Trong bối cảnh viêm não Nhật Bản vẫn lưu hành tại Việt Nam và chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, việc tiêm vắc-xin đầy đủ, đúng lịch cùng với các biện pháp phòng chống muỗi đốt là "lá chắn" hiệu quả nhất giúp bảo vệ trẻ em trước căn bệnh nguy hiểm có thể cướp đi tính mạng hoặc để lại di chứng suốt đời.

Theo các chuyên gia, tỷ lệ tử vong của bệnh dao động khoảng 20 đến 30%. Trong số những bệnh nhân sống sót, khoảng một nửa phải mang di chứng lâu dài như liệt, suy giảm nhận thức, rối loạn ngôn ngữ, động kinh hoặc rối loạn vận động, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống.

Nói về vắc-xin, theo BS.CKI Nguyễn Thu Hà, Hệ thống Tiêm chủng Long Châu, viêm não Nhật Bản là một trong những bệnh có thể phòng ngừa hiệu quả bằng vắc-xin. Tuy nhiên, khả năng bảo vệ chỉ được duy trì nếu trẻ được tiêm đúng lịch và hoàn thành đầy đủ phác đồ, bao gồm cả các mũi nhắc.

Hiện nay, tại Việt Nam có nhiều loại vắc-xin phòng viêm não Nhật Bản với phác đồ khác nhau. Đối với vắc-xin Imojev, trẻ từ 9 tháng đến dưới 18 tuổi cần tiêm hai mũi cách nhau một năm; người từ 18 tuổi trở lên chỉ cần một mũi.

Trong khi đó, vắc-xin Jevax được tiêm cho trẻ từ 12 tháng tuổi với ba mũi cơ bản. Mũi thứ hai cách mũi đầu từ một đến hai tuần, mũi thứ ba sau mũi thứ hai một năm và tiếp tục tiêm nhắc lại sau mỗi ba năm để duy trì miễn dịch.

Bác sỹ Thu Hà cho hay, trên thực tế vẫn ghi nhận các trường hợp mắc bệnh hằng năm do chưa từng tiêm vắc-xin hoặc không hoàn thành đầy đủ phác đồ. Không ít phụ huynh cho rằng chỉ cần tiêm những mũi đầu đời là đủ, trong khi miễn dịch có thể giảm dần nếu bỏ qua các mũi nhắc.

Trước khi đưa trẻ đi tiêm, phụ huynh cần thông báo đầy đủ về tình trạng sức khỏe, tiền sử dị ứng, các thuốc đang sử dụng để được bác sỹ khám sàng lọc. Nếu trẻ đang sốt, mắc bệnh cấp tính hoặc có phản ứng nặng sau mũi tiêm trước, cần trao đổi với bác sỹ để được tư vấn thời điểm tiêm phù hợp.

Các chuyên gia cũng khuyến cáo phụ huynh nên thường xuyên kiểm tra sổ tiêm chủng của trẻ, đặc biệt với trẻ lớn, nhằm bảo đảm không bỏ sót các mũi nhắc.

Trong bối cảnh bệnh chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, tiêm vắc-xin đầy đủ vẫn là biện pháp hiệu quả nhất giúp phòng ngừa viêm não Nhật Bản, giảm nguy cơ tử vong và hạn chế những di chứng thần kinh nặng nề có thể theo trẻ suốt cuộc đời.