Một cụ bà 84 tuổi nhập viện trong tình trạng sốc tim nặng, huyết áp chỉ còn 70/40 mmHg, suy hô hấp cấp, phù phổi và phải duy trì sự sống bằng ba loại thuốc vận mạch liều cao. Trên nền van tim sinh học đã thoái hóa hoàn toàn sau 14 năm và nhồi máu cơ tim cấp, các bác sỹ Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện E đã lựa chọn chiến lược điều trị hai giai đoạn, giúp người bệnh vượt qua lằn ranh sinh tử.

Tai biến xảy ra khi cụ bà về quê Hưng Yên dự đám giỗ gia đình. Người bệnh bất ngờ xuất hiện cơn khó thở dữ dội, tím tái rồi ngã gục. Sau khi được cấp cứu tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Thái Bình, bệnh nhân nhanh chóng được chuyển đến Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện E.

Tiếp nhận người bệnh, TS.Phan Thảo Nguyên, Phó Giám đốc Bệnh viện E, Trưởng Khoa Nội Tim mạch người lớn cho biết, đây là một trong những ca bệnh nguy kịch nhất mà ê-kíp từng tiếp nhận.

"Bệnh nhân nhập viện trong tình trạng huyết động sụp đổ hoàn toàn. Huyết áp chỉ còn 70/40 mmHg, nhịp tim lên tới 130-140 lần/phút. Chúng tôi phải sử dụng đồng thời ba loại thuốc vận mạch liều rất cao mới có thể duy trì huyết áp và giữ sự sống cho người bệnh", TS.Phan Thảo Nguyên cho biết.

Kết quả siêu âm tim và chụp động mạch vành khẩn cấp cho thấy người bệnh rơi vào tình trạng đặc biệt phức tạp. Chiếc van hai lá sinh học được thay cách đây 14 năm đã thoái hóa và vôi hóa hoàn toàn, gây hẹp và hở van mức độ rất nặng. Dòng máu lưu thông qua tim bị cản trở nghiêm trọng, làm áp lực dồn lên phổi, gây phù phổi cấp và suy hô hấp.

Đáng lo ngại hơn, người bệnh đồng thời bị tắc cấp động mạch vành mũ (LCx), dẫn đến nhồi máu cơ tim cấp. Trái tim vốn đã suy yếu vì tuổi tác vừa thiếu máu nuôi, vừa phải hoạt động với một van tim gần như mất chức năng khiến toàn bộ hệ tuần hoàn nhanh chóng rơi vào trạng thái sốc tim. Theo các bác sỹ, tính mạng của người bệnh lúc đó chỉ còn được tính bằng từng phút.

Theo TS.Phan Thảo Nguyên, tuổi thọ trung bình của van tim sinh học khoảng 10-15 năm. Khi van bị thoái hóa, phương pháp điều trị kinh điển là phẫu thuật thay van lần hai. Tuy nhiên, ở bệnh nhân 84 tuổi đang sốc tim, suy hô hấp nặng, suy đa cơ quan và từng trải qua phẫu thuật tim trước đó, việc mổ mở gần như đồng nghĩa với nguy cơ tử vong rất cao.

Ngay lập tức, mô hình Heart Team gồm các chuyên gia tim mạch can thiệp, phẫu thuật tim, gây mê hồi sức, hồi sức tích cực và chẩn đoán hình ảnh được kích hoạt để hội chẩn. Sau nhiều cân nhắc, các chuyên gia thống nhất lựa chọn chiến lược điều trị hai giai đoạn thay vì phẫu thuật mở ngực. "Mục tiêu đầu tiên là giành lại sự sống cho người bệnh, sau đó mới xử lý triệt để tổn thương van tim", TS.Phan Thảo Nguyên chia sẻ.

Ngay trong ngày nhập viện, ê-kíp đưa người bệnh vào phòng thông tim để can thiệp cấp cứu. Một stent phủ thuốc được đặt thành công, tái thông hoàn toàn đoạn động mạch vành mũ bị tắc, giúp khôi phục dòng máu nuôi cơ tim. Tuy nhiên, đó mới chỉ là bước đầu của quá trình điều trị.

Chiếc van hai lá đã thoái hóa vẫn khiến tim hoạt động trong tình trạng quá tải. Người bệnh tiếp tục được chuyển về Khoa Hồi sức tích cực, nơi các bác sỹ tiến hành hồi sức toàn diện bằng máy thở, điều chỉnh thuốc, kiểm soát dịch và từng bước giảm liều thuốc vận mạch.

Sau một tuần điều trị tích cực, khi huyết động dần ổn định và cơ thể đủ điều kiện chịu đựng thêm một thủ thuật lớn, các bác sỹ quyết định bước vào giai đoạn điều trị thứ hai.

Lần này, ê-kíp thực hiện kỹ thuật thay van hai lá qua đường ống thông theo phương pháp Valve-in-Valve (TMViVR), một trong những kỹ thuật tim mạch can thiệp hiện đại và phức tạp nhất hiện nay.

Thay vì phải mở lồng ngực như phương pháp truyền thống, các bác sỹ chỉ tạo một đường chọc nhỏ tại tĩnh mạch đùi. Dưới hướng dẫn đồng thời của hệ thống chụp mạch số hóa xóa nền (DSA) và siêu âm tim qua thực quản 3D/4D (TEE), ống thông mang van sinh học mới được đưa lên tim, xuyên qua vách liên nhĩ để tiếp cận van hai lá. Van mới được bung chính xác bên trong khung van sinh học cũ đã thoái hóa.

Ngay khi van mới hoạt động, dòng máu qua tim gần như trở lại bình thường, áp lực trong các buồng tim giảm rõ rệt và các chỉ số huyết động cải thiện ngay trên màn hình theo dõi. "Cả phòng can thiệp gần như vỡ òa khi chứng kiến các chỉ số sinh tồn thay đổi tích cực ngay sau khi van mới hoạt động", một thành viên trong ê-kíp chia sẻ.

Sau can thiệp, người bệnh nhanh chóng thoát khỏi tình trạng sốc tim, chức năng hô hấp cải thiện rõ rệt, phù phổi được kiểm soát, huyết áp ổn định và không còn phụ thuộc vào thuốc vận mạch liều cao. Cụ bà hồi phục tốt trong niềm vui của gia đình và đội ngũ y bác sỹ.

Theo TS.Phan Thảo Nguyên, thành công của ca bệnh không chỉ đến từ việc làm chủ các kỹ thuật tim mạch hiện đại như can thiệp động mạch vành cấp cứu hay thay van hai lá qua đường ống thông, mà còn ở chiến lược điều trị phù hợp theo từng giai đoạn.

"Điều quan trọng nhất là lựa chọn đúng thời điểm cho từng can thiệp. Nếu thay van ngay từ đầu, người bệnh khó có thể vượt qua. Ngược lại, nếu chỉ đặt stent mà không xử lý van tim thì bệnh nhân cũng không thể hồi phục. Chính chiến lược điều trị hai giai đoạn cùng năng lực hồi sức tích cực đã tạo nên thành công của ca bệnh", Phó giám đốc Bệnh viện E nhấn mạnh.

Theo các chuyên gia, kỹ thuật thay van hai lá qua đường ống thông theo phương pháp Valve-in-Valve (TMViVR) đang mở ra cơ hội điều trị cho nhiều bệnh nhân cao tuổi có van tim sinh học đã thoái hóam những trường hợp trước đây hầu như không còn chỉ định phẫu thuật do nguy cơ quá cao.

Thành công của ca bệnh không chỉ khẳng định năng lực làm chủ các kỹ thuật tim mạch can thiệp hiện đại của các bác sỹ Bệnh viện E, mà còn cho thấy việc lựa chọn đúng chiến lược điều trị, đúng thời điểm có thể tạo nên khác biệt giữa sự sống và cái chết ở những ca bệnh tưởng chừng không còn hy vọng.