Phục hồi sau tai biến mạch máu não bằng y học cổ truyền

Bên cạnh điều trị cấp cứu và phục hồi chức năng bằng y học hiện đại, y học cổ truyền đang góp phần quan trọng giúp người bệnh cải thiện vận động, phục hồi ngôn ngữ, nâng cao thể trạng và giảm nguy cơ biến chứng sau tai biến.

Theo các chuyên gia, tai biến mạch máu não không chỉ đe dọa tính mạng trong giai đoạn cấp mà còn để lại nhiều di chứng nặng nề kéo dài. Trong y học cổ truyền, bệnh thuộc phạm trù "trúng phong".

Sau tai biến, người bệnh thường phải đối mặt với tình trạng liệt nửa người, rối loạn ngôn ngữ, khó nuốt, suy giảm trí nhớ hoặc rối loạn tiểu tiện, ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng sinh hoạt và chất lượng cuộc sống.

Bác sỹ Nguyễn Minh Trang, Phó trưởng Khoa Y học cổ truyền, Bệnh viện Bạch Mai cho biết, giai đoạn 6 tháng đầu sau tai biến được xem là "thời gian vàng" để phục hồi chức năng. Nếu được can thiệp sớm và đúng phương pháp, người bệnh có cơ hội cải thiện đáng kể khả năng vận động cũng như giảm nguy cơ gặp các biến chứng như cứng khớp, loét tỳ đè hay viêm phổi.

Trong quá trình điều trị, y học cổ truyền được áp dụng với nhiều phương pháp khác nhau như châm cứu, điện châm, xoa bóp bấm huyệt, thủy châm kết hợp tập vận động phục hồi chức năng. Đây là những kỹ thuật đã được ứng dụng rộng rãi trong hỗ trợ điều trị di chứng sau tai biến mạch máu não.

Theo bác sỹ Nguyễn Minh Trang, châm cứu tác động trực tiếp lên các huyệt vị, giúp điều hòa khí huyết, thông kinh hoạt lạc, từ đó hỗ trợ khôi phục chức năng vận động và ngôn ngữ cho người bệnh.

Dưới góc nhìn của y học hiện đại, việc kích thích các huyệt vị tạo ra phản xạ thần kinh - nội tiết, thúc đẩy quá trình tái tạo và phục hồi hoạt động của hệ thần kinh cũng như cơ bắp. Đặc biệt, điện châm, một phương pháp kết hợp giữa châm cứu và dòng điện xung cường độ thấp, có thể tạo ra tác động kích thích mạnh hơn, góp phần nâng cao hiệu quả phục hồi.

Thực tế điều trị cho thấy nhiều người bệnh đã có những chuyển biến tích cực sau quá trình điều trị kết hợp. Tại Khoa Y học cổ truyền, Bệnh viện Bạch Mai, một bệnh nhân nam 62 tuổi ở Nam Định nhập viện trong tình trạng liệt nửa người bên phải, nói ngọng và đi lại khó khăn sau tai biến. Sau 4 tuần điều trị bằng thuốc kết hợp châm cứu, xoa bóp bấm huyệt và tập vận động, người bệnh đã có thể tự đi được vài bước và khả năng giao tiếp được cải thiện rõ rệt.

Không chỉ hỗ trợ phục hồi chức năng vận động, y học cổ truyền còn góp phần nâng cao thể trạng, cải thiện tuần hoàn máu não và hỗ trợ phòng ngừa tái phát. Nhiều bài thuốc cổ truyền có tác dụng bổ khí huyết, hoạt huyết trục ứ, an thần định chí, giúp người bệnh ăn ngủ tốt hơn, ổn định tinh thần và tăng khả năng thích nghi trong quá trình phục hồi lâu dài.

Các chuyên gia nhận định, xu hướng điều trị hiện nay là kết hợp hài hòa giữa y học hiện đại và y học cổ truyền nhằm phát huy thế mạnh của mỗi phương pháp. Trong đó, y học hiện đại đóng vai trò xử trí cấp cứu, kiểm soát các yếu tố nguy cơ và điều trị nguyên nhân gây bệnh; y học cổ truyền hỗ trợ phục hồi chức năng, cải thiện chất lượng sống và thúc đẩy quá trình hồi phục toàn diện. Sự phối hợp này giúp rút ngắn thời gian điều trị, hạn chế biến chứng và tăng cơ hội tái hòa nhập cuộc sống cho người bệnh sau tai biến mạch máu não.

Khối u gan tăng cao vì tự uống thuốc Nam

Trung tâm Phẫu thuật Gan mật và Tiêu hóa, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương vừa phẫu thuật thành công cho bệnh nhân H.T. (67 tuổi, Hà Nội) mắc khối u gan kích thước lớn bất thường, lên tới 20cm.

Theo các bác sỹ, bệnh nhân có tiền sử viêm gan B nhiều năm nhưng không được theo dõi và điều trị chuyên khoa thường xuyên. Trước đó, trong một lần thăm khám, bà được phát hiện có khối u gan khoảng 2cm. Tuy nhiên, cho rằng khối u còn nhỏ, chưa gây nguy hiểm nên người bệnh không tái khám theo chỉ định mà tự điều trị bằng thuốc nam theo kinh nghiệm truyền miệng.

Sau một thời gian, sức khỏe của bệnh nhân bắt đầu suy giảm với các biểu hiện mệt mỏi kéo dài, đau tức vùng hạ sườn phải ngày càng tăng. Đến khi quay trở lại bệnh viện kiểm tra, kết quả khiến cả gia đình bàng hoàng khi khối u ở gan trái đã phát triển lên tới 20cm, lớn gấp 10 lần so với thời điểm phát hiện ban đầu. Nghiêm trọng hơn, phần trung tâm khối u đã xuất hiện tình trạng hoại tử.

Bác sỹ chuyên khoa II Nguyễn Trường Giang, Phó Giám đốc Trung tâm Phẫu thuật Gan mật và Tiêu hóa, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cho biết, đây là trường hợp điển hình của việc bỏ lỡ "thời gian vàng" điều trị do người bệnh không tuân thủ theo dõi và điều trị từ giai đoạn sớm.

Theo bác sỹ Giang, kích thước khối u là một trong những yếu tố quan trọng nhất quyết định tiên lượng điều trị và khả năng sống còn của người bệnh. Khối u càng lớn, nguy cơ tái phát, biến chứng và lan rộng tổn thương trong gan càng cao.

"Đối với những khối u có kích thước lớn như trường hợp này, việc điều trị trở nên phức tạp hơn rất nhiều. Không chỉ khó khăn về mặt kỹ thuật phẫu thuật mà tiên lượng lâu dài của người bệnh cũng bị ảnh hưởng đáng kể", bác sỹ Giang cho biết.

Các nghiên cứu cho thấy, khi kích thước khối u vượt quá 10cm, tỷ lệ sống thêm sau 5 năm giảm rõ rệt, đồng thời nguy cơ tái phát cũng tăng lên đáng kể. Riêng trường hợp bệnh nhân T., khối u đã phát triển tới 20cm, gây chèn ép các cơ quan lân cận và làm gia tăng nguy cơ xuất hiện những biến chứng nguy hiểm như huyết khối tĩnh mạch cửa hoặc tổn thương lan rộng trong gan.

Trước tình trạng bệnh diễn tiến nặng, các bác sỹ đã chỉ định phẫu thuật cắt bỏ toàn bộ gan trái. Sau ca mổ, sức khỏe người bệnh ổn định và đã được xuất viện. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, những trường hợp phải cắt gan diện rộng vẫn cần được theo dõi lâu dài do nguy cơ biến chứng hậu phẫu và tái phát bệnh.

Từ trường hợp này, bác sỹ Nguyễn Trường Giang cảnh báo nhiều người vẫn có tâm lý chủ quan với các khối u nhỏ hoặc tin vào các phương pháp điều trị truyền miệng chưa được kiểm chứng. Không ít bệnh nhân lựa chọn uống thuốc nam, lá cây hoặc các sản phẩm không rõ nguồn gốc với hy vọng khối u tự tiêu biến, trong khi bệnh vẫn âm thầm tiến triển và mất đi cơ hội điều trị hiệu quả nhất.

Theo bác sỹ, nếu khối u được phát hiện và can thiệp từ giai đoạn sớm, việc điều trị thường đơn giản hơn, ít xâm lấn hơn và tiên lượng sống của người bệnh cũng khả quan hơn rất nhiều. Ngược lại, việc trì hoãn điều trị có thể khiến bệnh tiến triển nhanh, làm giảm cơ hội sống và gia tăng chi phí điều trị.

Các chuyên gia khuyến cáo người mắc viêm gan B cần khám định kỳ, tầm soát ung thư gan theo hướng dẫn của bác sỹ chuyên khoa. Ngay cả những khối u nhỏ cũng cần được theo dõi chặt chẽ và điều trị tại các cơ sở y tế chuyên sâu. Người dân tuyệt đối không tự ý sử dụng thuốc nam, thuốc truyền miệng hoặc các sản phẩm không rõ nguồn gốc để điều trị bệnh khi chưa có bằng chứng khoa học chứng minh hiệu quả.

Hơn 70% ca mù lòa do đục thủy tinh thể, hàng triệu người cao tuổi đối mặt nguy cơ mất thị lực

Việt Nam hiện có khoảng 2 triệu người mù lòa, trong đó phần lớn là người cao tuổi. Đáng chú ý, hơn 70% trường hợp mất thị lực xuất phát từ đục thủy tinh thể, căn bệnh phổ biến do lão hóa nhưng hoàn toàn có thể điều trị nếu được phát hiện và can thiệp kịp thời. Trong bối cảnh dân số đang già hóa nhanh chóng, chăm sóc sức khỏe mắt cho người cao tuổi trở thành một trong những thách thức lớn đối với hệ thống y tế và công tác an sinh xã hội.

Thông tin được ông Nguyễn Thanh Bình, Phó Chủ tịch Ủy ban Quốc gia về Người cao tuổi Việt Nam, Chủ tịch Hội Người cao tuổi Việt Nam đưa ra tại lễ triển khai Chương trình nhân đạo Mắt sáng cho người cao tuổi giai đoạn 2025-2028 vừa diễn ra.

Theo ông Bình, Việt Nam hiện có khoảng 2 triệu người mù lòa. Phần lớn các trường hợp rơi vào nhóm người cao tuổi, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng sinh hoạt, lao động cũng như chất lượng cuộc sống. Trong số các nguyên nhân gây mất thị lực, đục thủy tinh thể chiếm hơn 70%, trở thành nguyên nhân hàng đầu dẫn đến mù lòa ở nước ta.

Đục thủy tinh thể là tình trạng các protein trong thủy tinh thể bị biến tính và kết tụ theo thời gian, khiến thủy tinh thể dần trở nên mờ đục. Quá trình này làm cản trở đường truyền ánh sáng vào mắt, gây suy giảm thị lực và có thể dẫn đến mù lòa nếu không được điều trị.

Các chuyên gia nhãn khoa cho biết bệnh thường tiến triển chậm nên nhiều người không nhận ra sự thay đổi của thị lực hoặc có tâm lý chủ quan, ngại khám và can thiệp điều trị. Tuổi càng cao, nguy cơ mắc bệnh càng lớn do quá trình lão hóa tự nhiên làm giảm độ trong suốt của thủy tinh thể.

Thực tế này đang đặt ra nhiều thách thức trong bối cảnh Việt Nam là một trong những quốc gia có tốc độ già hóa dân số nhanh nhất châu Á. Hiện cả nước có khoảng 16,1 triệu người cao tuổi, chiếm hơn 16% dân số. Dự báo trong vòng 20 năm tới, tỷ lệ này sẽ tăng lên khoảng 20%.

Theo các chuyên gia, cùng với tuổi thọ ngày càng tăng, nhu cầu chăm sóc sức khỏe người cao tuổi cũng thay đổi mạnh mẽ. Mục tiêu không chỉ dừng lại ở việc kéo dài tuổi thọ mà còn hướng tới nâng cao chất lượng sống, giúp người cao tuổi duy trì khả năng lao động, sinh hoạt độc lập và tham gia các hoạt động xã hội.

Ông Nguyễn Thanh Bình cho rằng trong bối cảnh già hóa dân số diễn ra nhanh chóng, việc bảo vệ thị lực cho người cao tuổi cần được xem là nhiệm vụ ưu tiên. Đây không chỉ là vấn đề sức khỏe cá nhân mà còn liên quan trực tiếp đến chất lượng cuộc sống của hàng triệu gia đình và gánh nặng chăm sóc của toàn xã hội.

Xuất phát từ thực tế đó, Chương trình nhân đạo Mắt sáng cho người cao tuổi giai đoạn 2025-2028 được triển khai với mục tiêu khám, sàng lọc các bệnh lý về mắt cho trên 90% người cao tuổi trên cả nước. Đồng thời, 100% trường hợp đục thủy tinh thể có chỉ định phẫu thuật sẽ được hỗ trợ điều trị kịp thời.

Chương trình ưu tiên triển khai tại các khu vực vùng sâu, vùng xa, miền núi và hải đảo ngay từ năm đầu tiên trước khi mở rộng trên phạm vi toàn quốc. Trong ngày đầu triển khai tại Hà Tĩnh, khoảng 200 người cao tuổi đã được khám, tư vấn miễn phí các bệnh lý về mắt. Đặc biệt, 50 trường hợp được hỗ trợ phẫu thuật thay thủy tinh thể miễn phí.

Đại diện Quỹ Thiện Tâm cho biết từ năm 2019 đến nay, đơn vị đã phối hợp với các bệnh viện chuyên khoa mắt tổ chức khám sàng lọc và phẫu thuật đục thủy tinh thể miễn phí cho người cao tuổi, người nghèo và người có hoàn cảnh khó khăn trên cả nước. Tính đến hết năm 2025, chương trình đã hỗ trợ thành công khoảng 25.000 ca phẫu thuật, góp phần giúp hàng chục nghìn người lấy lại ánh sáng và cải thiện chất lượng cuộc sống.

Năm 2026, Quỹ tiếp tục tài trợ 20 tỷ đồng để mở rộng các hoạt động khám sàng lọc, điều trị và hỗ trợ phẫu thuật cho người cao tuổi trên phạm vi toàn quốc.

Theo các bác sỹ, đục thủy tinh thể là nguyên nhân gây mù lòa có thể phòng tránh và điều trị hiệu quả. Tuy nhiên, điều quan trọng là người bệnh cần được phát hiện sớm và can thiệp đúng thời điểm. Các chuyên gia khuyến cáo người cao tuổi cần khám mắt định kỳ, đặc biệt khi xuất hiện các dấu hiệu như nhìn mờ, nhìn đôi, giảm thị lực hoặc khó quan sát trong điều kiện ánh sáng yếu.

Việc thăm khám thường xuyên không chỉ giúp phát hiện sớm đục thủy tinh thể mà còn hỗ trợ phát hiện nhiều bệnh lý nguy hiểm khác như tăng nhãn áp, thoái hóa điểm vàng hay các biến chứng mắt do đái tháo đường. Đây được xem là giải pháp quan trọng nhằm giảm nguy cơ mù lòa, bảo vệ thị lực và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người cao tuổi trong bối cảnh dân số Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa nhanh.